Wilhelm Dilthey

Wikipedia, Entziklopedia askea
Wilhelm Dilthey
Dilthey1-4.jpg
Bizitza
Izen osoaWilhelm Christian Ludwig Dilthey
JaiotzaBiebrich (en) Itzuli1833ko azaroaren 19a
Herrialdea Alemania
HeriotzaSeis am Schlern (en) Itzuli1911ko urriaren 1a (77 urte)
Heriotza moduaberezko heriotza
Familia
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaHeidelbergeko Unibertsitatea
Berlingo Humboldt Unibertsitatea
Hezkuntza-mailazientzietan doktorea
Doktorego ikaslea(k)Richard Hamann (en) Itzuli
Leo Baeck (en) Itzuli
Eberhard Gothein
Georg Misch (en) Itzuli
Hizkuntzakalemana
Jarduerak
Jarduerakfilosofoa, historialaria, psikologoa, teologoa, pedagogoa, soziologoa, unibertsitateko irakaslea, literatura-kritikaria eta irakaslea
Enplegatzailea(k)Wrocławeko Unibertsitatea
Berlingo Humboldt Unibertsitatea
Basileako Unibertsitatea
Kielgo Unibertsitatea
Jasotako sariak
InfluentziakImmanuel Kant, Friedrich Ernst Schleiermacher, Georg Wilhelm Friedrich Hegel eta John Stuart Mill
KidetzaPrusiako Zientzien Akademia
Zientzien Bavariar Akademia
MugimenduaMendebaldeko filosofia
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaEliza ebanjelikoa

Wilhelm Dilthey (Biebrich, Renania, Alemania, 1833ko azaroaren 19a - Seis, Tirol, 1911ko urriaren 1a) alemaniar filosofoa eta historialaria izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basilea, Kiel, Breslau eta Berlinen izan zen irakasle. Bere filosofian, arrazoiaren gainetik izpirituzko bizitza dagoela azaldu zuen: «giza-zientzien eta izadi-zientzien metodoa eta helburua desberdinak dira». Sistema filosofikoen sorkuntza aztertu eta filosofiaren historiaz arduratu zen batez ere.

Obra nagusiak: Izpirituzko zientzietarako sarrera (1883), Psikologia deskriptibo eta analitikoari buruzko ideiak (1894), Hegelen gaztaroa (1905) eta Mundu historikoaren egituraketa izpirituzko zientzietan (1910).

Euskal Herriaren ikuspuntutik esan behar da Eugenio Imaz (1900-1951) idazle eta filosofo donostiarrak Diltheyren teoriak penintsulan ezagutarazi zituela eta haren lan gehienak, Hilde Janhnke emaztearen laguntzaz, gaztelaniaz itzuli zituela.

Diltheyren lan nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wilhelm Dilthey: Selected Works Rudolf A. Makkreel-ek & Frithjof RodiPrinceton-ek University Pressen argitatutakoak:

Argitaratutako liburukiak
  • I: Introduction to the Human Sciences
  • II: Understanding the Human World: Selected Works of Wilhelm Dilthey (2010) 312 pages.
  • III: The Formation of the Historical World in the Human Sciences
  • IV: Hermeneutics and the Study of History
  • V: Poetry and Experience

Wilhelm Dilthey, Vandenhoeck-ek & Ruprecht-ek argitaratutakoak:

  • 1: Einleitung in die Geisteswissenschaften
  • 2: Weltanschauung und Analyse des Menschen seit Renaissance und Reformation
  • 3: Studien zur Geschichte des deutschen Geistes
  • 4: Die Jugendgeschichte Hegels und andere Abhandlungen zur Geschichte des Deutschen Idealismus
  • 5: Die geistige Welt
  • 6: Die geistige Welt
  • 7: Der Aufbau der geschichtlichen Welt in den Geisteswissenschaften
  • 8: Weltanschauungslehre
  • 9: Pädagogik
  • 10: System der Ethik
  • 11: Vom Aufgang des geschichtlichen Bewußtseins
  • 12: Zur preußischen Geschichte
  • 13: Leben Schleiermachers. Erster Band
  • 14: Leben Schleiermachers. Zweiter Band
  • 15: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
  • 16: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
  • 17: Zur Geistesgeschichte des 19. Jahrhunderts
  • 18: Die Wissenschaften vom Menschen, der Gesellschaft und der Geschichte
  • 19: Grundlegung der Wissenschaften vom Menschen, der Gesellschaft und der Geschichte
  • 20: Logik und System der philosophischen Wissenschaften
  • 21: Psychologie als Erfahrungswissenschaft
  • 22: Psychologie als Erfahrungswissenschaft
  • 23: Allgemeine Geschichte der Philosophie
  • 24: Logik und Wert
  • 25: Dichter als Seher der Menschheit
  • 26: Das Erlebnis und die Dichtung
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Wilhelm Dilthey Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]