Dinamo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau sorgailuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Dinamo (argipena)».

Dinamoa indukzio elektromagnetikoari esker energia mekanikoa energia elektriko bihurtzen duen sorgailu elektrikoa da; kommutagailu mekaniko bat erabiliz korronte zuzena sortzen du.

"Dinamo izeneko makina elektriko"a {284110 AEBko patentetik hartuta)

Dinamoak izan ziren industria energiaz hornitzeko gauza izan ziren lehenengo sorgailu elektrikoak; eta haietan oinarritu ziren geroago energia elektrikoa sortu, eraldatu eta erabiltzeko asmatutako beste gailu elektriko batzuk; besteak beste korronte zuzeneko motor elektrikoak, korronte alternoa sortzeko alternadoreak, korronteak eraldatzeko bihurgailu birakariak eta indukziozko motor elektrikoak. Gaur egun, eraginkortasunari, fidagarritasunari eta kostuei lotutako ziorengatik, sinpleagoa den alternadorea erabiltzen da energia elektrikoa kopuru handitan sortzeko. Dinamoek kommutagailu mekanikoa erabili beharraren desabantaila dute. Gainera, korronte alternoa zuzena bihurtu artezgailu elektriko ak erabiliz (huts-hodizkoak edo gaur egun solido-egoerako gailu elektronikozkoak) eraginkorra eta ekonomikoa izan doa.

Printzipio fisikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eremu magnetikoa iman batez sortuz edo elektroiman finko batez (induktorea) bobina birakari bat zeharkatzean (induzituta) bere erdialdean sortzen da lortutako korrontea. Haril birakari honetan induzitutako korrontea, hasiera batean alternoa da jarraian eraldatua, kommutadore birakari baten ekintzaren bitartez. Induzituarekin solidarioki, biltzailea dago, delga izeneko elektrodo batzuez eratua, hemendik kanpoaldera gidatua dagoena beste kontaktu finko batzuen bidez. Hauek erratzatxoak deitzen dira eta igurtziduraz egiten dute kontaktua biltzaileko delgekin.

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Faraday-ren diskoa.

1831 eta 1832an zehar Michael Faradayk aurkitu zuen gidari elektriko bat eremu magnetiko batera perpendikularki mugituz potentzial diferentzia bat eratzen zela. Hau aprobetxatuz, lehenengo sorgailu elektromagnetikoa sortu zuen, Faradayren diskoa, sorgailu homopolarra, ferra itxurako iman baten ertzen artean biratzen zuen kobrezko disko bat erabilita, korronte jarrai txiki bat sortzen zuena.

Bizikleta batean intentsitate elektriko txikiko argia sortzeko energia sorgailu moduan ere erabili izan zen.

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Dinamo Aldatu lotura Wikidatan