Zirkuitu elektriko

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Tentsio iturri bat eta erresistentzia batekin osatutako zirkuitu elektriko sinple bat. Hemen, Ohmen legearen arabera, V=iR

Zirkuitu elektriko bat elkarrekin lotutako zenbait elementu elektrikok (bateria, erresistentzia, induktore, kondentsadore, etengailu eta erdieroaleak, adibidez) osatzen duten sistema da. Korronte elektrikoak zeharkatu dezakeen ibilbide itxi bat edo gehiago ditu.

Tentsio eta korronte iturriak, osagai linealak -erresistentzia, kondentsadore eta induktoreak- eta banaketa lerro linealak -transmisio lerro edo kableak- bakarrik dituzten zirkuituak zirkuitu linealak dira. Hauen jokaera metodo aljebraikoekin aztertu daiteke, bai korronte zuzen zein korronte alternoan.

Osagai elektroniko aktiboak dituzten zirkuituak -diodo eta transistoreak adibidez- zirkuitu elektronikoak dira. Zirkuitu elektronikoak orokorrean ez-linealak dira, eta diseinu eta analisirako tresna konplexuagoak behar dituzte.

Zirkuitu elektrikoak irudikatzeko ikur elektroniko estandarizatudun zirkuitu-diagrama edo eskema elektrikoak erabiltzen dira.

Estruktura eta elementuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zirkuitu adibide honetan:
I, E1, E2, R1...R6 osagaiak dira.
A, B, D eta E korapiloak dira.
AB, BA, AD, AE, BD, BE eta DE adarrak dira.
  • Osagaia: terminale edo bi gehiago dituen gailua, karga elektriko batek zeharkatu dezakena. Irudian 9 osagai ikus daitezke -6 erresistentzia eta 3 iturri-.
  • Korapiloa -nodoa-: hiru elementu edo gehiago elkartzen diren puntua. Korapilo bi desberdinak izateko, hauen tentsioa desberdina izan behar da. Irudian A, B, D eta E korapiloak dira. C korapiloa ez da korapilo berri bat, A korapiloaren baliokidetzat hartu bait daiteke, hauen hartean ez dagoelako potentzial diferentziarik (VA - VC = 0).
  • Adarra: korapilo kontsekutibo biren arteko ibilbidea. Irudian 7 adar daude: AB -iturritik pasatuta- , BA -erresistentziatik pasatuta-, AD, AE, BD, BE eta DE. Adar batetik korrronte bat bakarrik igaro daiteke.
  • Sarea edo begizta: Zirkuitu elektriko batean adarrek osaturiko edozein ibilibide itxi.
  • Maila: Barruan adarrik barnehartzen ez duen begizta. Irudiko zirkuituan 4 maila daude.
  • Iturria: Energia motaren bat energia elektriko bihurtzen duen gailua. Irudian 3 iturri daude: I intentsitate iturria eta E1 eta E2 tentsio iturriak.
  • Eroalea: erresistenzia oso txikia duen haria -idealki zero-, zirkitua osatzen duten elementuak lotzen dituena.

Zirkuitu elektrikoen sailpapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Seinale motaren arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konexio-konfigurazioaren arabera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Serie zirkuitua: gailuen borne eta terminalak sekuentzialki eta bata bestearen jarraian ezartzen dira.
  • Paralelo zirkuitua: gailu guztien sarrera-borne edo sarrera-terminalak euren artean elkarturik daude, eta berdina gertzatzen da irteera-terminalekin.
  • Zirkuitu mistoak: serie eta paralelo konexioak nahastuta dituena.

Funtsezko legeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zirkuitu elektriko guztietan betetzen diren lege batzuk daude. Hauen hartean:

  • Kirchhoffen korrontearen legea (Kirchhoffen lehenengo legea): Zirkuitu elektriko bateko edozein korapilotan -nodo edo elkarketa puntutan- sartzen diren eta bertatik irteten diren korronteen batura aljebraikoa zero da.
  • Kirchhoffen tentsioaren legea (Kirchhoffen bigarren legea): Edozein sare elektrikotan, indar elektroeragile guztien batura aljebraikoa eta tentsio-jauzi guztien batura aljebraikoa berdinak dira.
  • Ohmen legea: erresistentzia elektriko batean zehar korronte elektrikoa pasatzerakoan, beraien muturren arteko potentzial diferentzia eta erresistentzian zehar igarotzen den intentsitatea zuzenki proportzionalak dira.
  • Nortonen teorema: Tentsio eta korronte iturriak eta erresistentziak bakarrik dituen edozein zirkuitu lineal, A eta B puntuak eskuragarri baditu, elektrikoki I korronte iturri bakar baten eta berarekin paraleloan dagoen R erresistentzia bakar baten baliokide da.
  • Théveninen teorema: Tentsio eta korronte iturriak eta erresistentziak bakarrik dituen edozein zirkuitu lineal, A eta B puntuak eskuragarri baditu, elektrikoki V tentsio iturri bakar baten eta berarekin seriean dagoen R erresistentzia bakar baten baliokide da.
  • Gainjartzearen teorema: Iturri independiente bat baino gehiago duen zirkuitu lineal batean, iturri guztiek inpedantzia batengan duten efektua, iturri bakoitzak modu independiente batean duen efektuen batura da, beste tentsio iturriak zirkuitu-labur bategatik ordeztuta eta beste korronte iturri guztiak zirkuitu ireki bategatik ordeztuta.



Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zirkuitu elektriko Aldatu lotura Wikidatan