Euskal txerri
  Iraute egoera: Ahula |
||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Euskal arrazako txerriak
Jatorrizko herrialdea(k): |
||||||||||||||
| Sailkapen zientifikoa | ||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
Euskal Txerria |
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
| Euskal hankabeltz txerria. Xuri beltza | ||||||||||||||
Euskal txerria Euskal Herriko betako txerri arraza bat da.
Euskal txerria Ipar Euskal Herrian, Biarnon eta Nafarroako ipar aldean zabaldutako arraza izanik, azken urtetan Hego Euskal Herriko beste zenbait eskualdetara zabaldu da. Garai batean bere banaketa eremuak Pirinioetako ekialde ososa hartzen zuen, bi isurialdetan[1].
Euskal txerria hain ospetsua egin den Baionako xingarraren jatorrian dago.
Eduki-taula |
Arrazaren historia [aldatu]
.jpg)
Iparraldeko agiritegi historikoetan agertzen da zerrien hazkundearentzat ezarriak zirela lege eta zergak XV. mendetik aurrera. Zerriak eramaten omen zuten gaztain, ezkur eta antzekoak mendietara jatera udazkenean. Zerrizainek zerga bat ordaindu behar izaten zuten herriko lurretan beraien zerriak bertan bazkaltzeko.
Nafarroako erregeek hartzen zuten "quinta" izeneko zerga bat "Erregearen mendietan" bertan zerriak ibiltzearen sari gisa: 5 zerrietarik 1 hartzen zuten. Zerga horri "yurdea", "iurdea" edo "ehiurdea" izena zeukan [2] Harez gain zerrizainek beste zerga batzuk ere ordaindu behar omen zuten.
XX. mendearen erdialdera, Euskal Txerri arrazako ale gutxi zeuden Euskal Herrian. Ordurako desagertuta zeuden euskal txerriaren arrazako bi beste arraza hurbilak, Gasteizko muturmotz txerria eta Baztango txerria. Edonola ere, zenbait abeltzainen adoreari eta determinazioari esker. Bereziki Aldudeko Pierres Oteizaren esker, erabat galtzeko arriskutik atera zen arraza hau.
Ingurura ezinhobe moldatuta, berriro ere euskal lurraldeak bereganatuz joan da euskal txerriak.
Iparraldean, 1989an, Nafarroa Beherean, 25 ale zeuden; 2000. urtean, ostera, 1500 ale. 2000. hamarkadan Hegoaldera ere dezente zabaldu da.
Etimologia [aldatu]
Euskal txerria, xuri beltza, euskal hankabeltz txerria.
Erreferentziak [aldatu]
- ↑ Fiche descriptive du porc Pie noir du Pays basque sur le site web officiel de l'ITP (Institut Technique du Porc)
- ↑ L’élevage des porcs en Basse- Navarre au XVIe siècle. E. Goyenetche, 1965.
Kanpoko loturak [aldatu]
- (Euskaraz) Euskal Herriko Agintaritza aldizkariaren artikuloa arrazaren deskribapenarekin
- (Euskaraz) Ithurribeltza baserriko euskal txerriei buruzko argazkiak
- Arrazari buruzko bideoa
|
||||||||||||||||||||||||||||
