Paue
|
Paue |
||
|---|---|---|
 Akitania |
||
 |
||
|
||
| Izen ofiziala | Pau | |
| Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia |
 Frantzia AkitaniaPirinio Atlantikoak (64) Paue (burua) |
|
| Alkatea | Martine Lignières-Cassou (PS) (2008-) |
|
| Herritarra | pauetar | |
| Koordenatuak | 43°18′6″N 0°22′7″W / 43.30167°N 0.36861°WKoordenatuak: 43°18′6″N 0°22′7″W / 43.30167°N 0.36861°W | |
  Paue
|
||
| Eremua | 31,51 km2 | |
| Posta kodea | 64000 |
|
| Biztanleria | 83.903 bizt. | |
| Dentsitatea | 2.662,74 bizt./km² | |
| Sorrera | XII. mendean lehen agerpena 1464an hiri gutuna |
|
| Aglomerazioa | Pau Pyrénées | |
| INSEE kodea | 64445 | |
| http://www.pau.fr/ | ||
.svg)
Paue[1] (frantsesez eta okzitanieraz Pau) Pirinio Atlantikoak departamenduko hiriburua da, hau da, Ipar Euskal Herria hartzen duen departamenduaren burua.
83.903 biztanle zituen 2006an eta 6 kantonamendutako burua da.
Eduki-taula |
Klima [aldatu]
| Datu klimatikoak (Paue) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hilabetea | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 9 | 12 | 14 | 16 | 20 | 24 | 27 | 27 | 24 | 19 | 13 | 10 | 17.9 |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.5 | 7.5 | 9 | 11.5 | 15 | 18.5 | 21 | 21 | 18.5 | 14.5 | 9 | 6.5 | 13.1 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 2 | 3 | 4 | 7 | 10 | 13 | 15 | 15 | 13 | 10 | 5 | 3 | 8.3 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 87 | 80 | 71 | 81 | 85 | 70 | 46 | 74 | 83 | 82 | 104 | 99 | 962 |
| Prezipitazio egunak (≥ ) | 14 | 13 | 13 | 15 | 15 | 12 | 10 | 11 | 11 | 12 | 13 | 13 | 152 |
| Eguzki orduak | 93 | 143 | 186 | 210 | 217 | 270 | 310 | 248 | 210 | 186 | 120 | 93 | 2286 |
| Iturria: World Climate Guide [2] | |||||||||||||
Historia [aldatu]
XI. mendean gotortu zuten eremua[3] Paueko uhaitza kontrolatzeko. Gotorlekua ibaiaren iparraldean eraiki zuten, apezpikuaren egoitza zen Leskarretik eta bizkondeen egoitza zen Morlaàsetik distantziakidea zelakoa. 1464an Biarnoko hiriburu bilakatu zen. XIV. mendearen hasieran, Gaston III.a Foix-Biarnokoak Paueko gaztelua bizitzeko egoki bihurtu zuen, erresumaren konkista eta gero Nafarroako erregeek egoitza moduan erabiliko zutena.
Bertan Henrike III.a Nafarroakoa jaio zen. Hau, Henrike IV.a izenaz Frantziako errege bihurtu zenean, bertoko handikiei bere asmoa ez zela Frantziari Biarno ematea baizik eta Frantzia Biarnori ematea adierazi zien.
Napoleon III.ak gaztelua eta hiri zaharberritu zituen, Biarritzen moduko Belle Époque arkitekturaren ideiak jarraituz. Orduko hiriak nazioarteko biztanleria erakarri zuen, adibidez, Abraham Lincoln hil zenean, bere alarguna zen Mary Todd Lincolnek bertan eman zituen bere bizitzaren azken urteak[4].
Britianiarrek Paue eta bere klima gustukoa zituen lehendik, izan ere Wellingtonek 1814an jadanik hiria bisitatu zuen.[5]. Horri esker bertan, kontinente osoko lehenengo 18 zuloko golf-zelaia eraiki zuten[6].
Demografia [aldatu]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ikustekoak [aldatu]
- Paueko gaztelua
- Saint-Martin, Saint-Jacques, Saint-Joseph eta Saint-Pierre elizak.
- Paueko funikularra
- Louis-Barthou lizeoa (hasieran josulagunen ikastetxea)
- Nafarroako Legebiltzarra.
Elkarteak [aldatu]
Pau-Orthez saskibaloi taldeak hihi honetan dauka egoitza eta Franziako onenen artean dago historikoki.
Herri eta hiri senidetuak [aldatu]
Paue ondorengo hiriekin senidetuta dago:
Zaragoza (Espainia)
Mobile (Alabama) (AEB)
Pistoia (Italia)
Kōfu (Japonia)
Setúbal (Portugal)
Swansea (Erresuma Batua)
Göttingen (Alemania)
Daloa (Boli Kosta)
Xi'an (Txina)
Pauetar ezagunak [aldatu]
- Frantzisko Febus (1467 - 1483), Bearnoko bizkondea;
- Joana III.a Nafarroakoa (1528 - 1572), Nafarroako erregina ;
- Henrike IV.a Frantziakoa (1553-1610), Frantzia eta Nafarroako erregea;
- Karlos XIV.a Joan Suediakoa (1763-1844), Frantziako Lehen Inperioko mariskala eta Suediako erregea;
- Louis Iriart Etxepare (1859 - 1945), euskaldun jatorriko auzapeza:
- Alain Lamassoure (1944), politikaria;
- François Bayrou (1951), politikaria;
- Éric Gonzalès (1964), okzitanierazko idazlea;
- Édouard Cissé (1978), futbolaria.
Galeria [aldatu]
-
-
Beaumont jauregia
-
Nafarroako Legebiltzarra
Erreferentziak [aldatu]
- ↑ Euskaltzaindiaren 36. araua. Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak, 15. orr., http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0036.pdf. Noiz kontsultatua: 2010-10-04
- ↑ World Climate Guide, Pau Climate Guide, France, http://www.worldclimateguide.co.uk/climateguides/france/pau.php
- ↑ Tucoo-Chala, Pierre (1989), Histoire de Pau, Univers de la France, Tolosa Okzitania: Privat, 11-15. orr., ISBN 2-7089-8238-9
- ↑ www.historycooperative.org
- ↑ Laffaye, Horace A. (2009), The Evolution of Polo, Jefferson, N.C.: McFarland & Company, 27. or.
- ↑ Robb, Graham (2007), The Discovery of France, Londres: Picador, 287. or.
Kanpo loturak [aldatu]
- (Frantsesez) Hiriko webgune ofiziala
