Anjel Lertxundi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Anjel Lertxundi
Anjel Lertxundi idazlea.jpg
Bizitza
Jaiotza Orio1948ko martxoaren 5a (69 urte)
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Hezkuntza
Hizkuntzak euskara
gaztelania
Lanbidea
Lanbidea autorea eta idazlea
Izengoitia(k) Andu eta Iñaki Aldai

Anjel Lertxundi Esnal edo Andu Lertxundi (Orio, Gipuzkoa, 1948ko martxoaren 5a) euskal idazlerik oparoenetarikoa da. Maisu eta Filosofia eta Letra ikasketak egin zituen Donostian, Erroman eta Valentzian. Irakasle izan zen Zarauzko Salbatore Mitxelena Ikastolan, eta bertako zuzendari lau urtez. Zarautzen bertan bizi da umetatik. Idazle lanetan, bi ezizen erabili izan ditu: Andu —aitaren baserriaren izena— eta Iñaki Aldai. Hitz-jokoen zalea, hiztegia iraultzeko eta aberasteko bultzatzaile nekaezina da. Euskarak duen idazle onenetakotzat jotzen da Lertxundi, eta ofizio handienekoen artekoa.

Produkzio handiko idazlea, literaturaren alor guztiak jorratu ditu, eleberri eta ipuinetatik hasi eta itzulpen eta saiakerara, haur eta gazte literatura ahaztu gabe. Zinemaren munduan ere murgildu da, bi pelikula zuzenduta: 1985ean Hamaseigarrenean, aidanez (izen bereko bere liburuan oinarritua) eta 1987an Kareletik.[1] Horretaz gain, hainbat hedabidetan kolaboratu du, tartean Berria egunkarian. Euskal Idazleen Elkartearen sorreran, 1982an, erakundearen presidente izendatu zuten, eta kargu hartan aritu zen 1985 arte. Euskaltzain urgazlea da, eta euskaltzain oso izendatzeko proposatu dute. 2010ean Espainiako Literatura Sari Nazionala irabazi zuen, saiakera arloan, Eskarmentuaren paperak lanarekin.

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak Andu Lertxundiren 69 ekarpen ditu jasota.[2]

Haur eta gazte literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Narrazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Hunik arrats artean (1970, Lur)
  • Aise eman zenidan eskua (1980, Erein)
  • Urtero da aurten (1984, Erein)
  • Lurrak berdinduko nau (1990, Erein)
  • Piztiaren izena (1995, Alberdania)

Eleberriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gaurko literatura (1968, Donostiako Apaizgaitegia)
  • Pio Baroja (1972, Gero Mensajero)
  • Xabier Lizardi, olerkari eta prosista (1974, Jakin)
  • Haur literaturaz (1982, Erein)
  • Letrak kalekantoitik (1996, Alberdania)
  • Munduaren neurriak (1998, BBK eta Ikeder)
  • Gogoa zubi (1999, Alberdania)
  • Muga-mugako zirriborroak (edo pipiñoen kanpaina baten lehendabiziko zirriborroak) (1999, KM)
  • Mentura dugun artean (2001, Alberdania)
  • Eskarmentuaren paperak (2010, Alberdania)

Itzulpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Urrezko Astoa; Luzio Apuleio (1996, Ibaizabal)

Bidaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biografiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Martin Ugalde, leialtasun baten historia (1997, Andoaingo Udala)
  • Eskarmentuaren papera (2009, Alberdania)
  • Paper festa : minimalia (2012, Alberdania)
  • Zu (2015, Erein)

Sariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Internet[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anjel Lertxundi ez da teknofiloa, baina hasiera-hasieratik garrantzi handia eman dio Interneti. Euskal idazleen artean, eremu horretan gehien nabarmendu direnetariko bat da.

Bloga[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Anjel Lertxundik Hitz beste izeneko blog pertsonala dauka, Berria.eus webgunean. Blog horretan argitaratzen du egunero Berria egunkarian idazten duen zutabea, Hitz beste, baina blogean idazleak atal bat gehitzen dio zutabeari, post scriptum bat, eta hor Lertxundik azaldu ohi du zelan idatzi duen zutabe bakoitza, zergatik aukeratu dituen hitz edo adierazpide batzuk eta ez beste batzuk, alegia, azaltzen ditu bere idazkuntzaren nondik norakoak.

Hitz asmatzaile[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat hitz asmatu ditu Anjel Lertxundik, Interneti lotuak, eta hitz horiek bidea egin dute sarean:

  • 8. probintzia. Berak izendatu zuen lehen aldiz “8. probintzia” esaldia (Internet, euskararentzat), adierazteko zer garrantzi duen Internetek euskararentzat.[3]
  • Sarelari. Horrela deitu zien Lertxundik internautei, alegia, Interneten nabigatzen dutenei.[4]
  • Informazio batzaile. Berak proposatu zuen izen hori Aurki.com, Bloglines eta antzeko aplikazioentzat. Horrela azaldu zuen proposamena: "Hona agregatzaile batek betetzen dituen lanak: aurkitu, jaso, bildu; elkartu; sakabanaturik zeudenak, antolatu eta elkarren ondoan jarri; erantsi… Hiztegian bada horiek guztiak biltzen dituen aditz bat: Batu: aurkitu. Batu: jaso, bildu. Batu: elkartu. Batu: sakabanaturik zeudenak, antolatu eta elkarren ondoan jarri. Batu: erantsi ‘Batzaile" hitzak, esanahiari dagokionez, primeran ordezka dezake "agregatzaile". Polita den ala ez, estetika gaitzetsi gabe ere, nik uste dut halako hitzek praktikoak eta argiak izan behar dutela. (…) Hor dauzkagu boto-batzailea edo ontto-batzailea bezalako hitzak. Udalakoak astaputz-batzaileak omen dira Azkuek dionez… "Nik egunero begiratzen diot aurki batzaileari’”.[5]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Anjel Lertxundi Aldatu lotura Wikidatan
Wikiesanetan artikulu bat dago honi buruz:
Anjel Lertxundi