Francisco Jiménez de Cisneros

Francisco Jiménez de Cisneros
Irudi gehiago
Gaztelako inkisidore nagusia 1507ko ekainaren 5a - 1517ko azaroaren 8a kardinal 1507ko maiatzaren 17a - Toledoko artzapezpikua 1495eko urriaren 11 - 1517ko azaroaren 8a ← Pedro González de Mendoza - Alfonso de Fonseca y Acevedo → Elizbarrutia: Roman Catholic Archdiocese of Toledo (en) erregeorde Primado de España
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturak	Gonzalo Jiménez de Cisneros
Jaiotza	Torrelaguna, 1436
Herrialdea	Espainia
Heriotza	Roa, 1517ko azaroaren 8a (80/81 urte)
Hobiratze lekua	Alcalá de Henaresko katedrala
Familia
Familia	ikusi Garcia de Cisneros (en) (izter-lehengusu) Juan López de Cisneros (en) ()
Hezkuntza
Heziketa	Salamancako Unibertsitatea
Hizkuntzak	gaztelania latina
Jarduerak
Jarduerak	politikaria, itzultzailea, apaiz katolikoa, inkisidorea, idazlea, apezpiku katolikoa eta fraidea
Lan nabarmenak	ikusi Complutensian Polyglot Bible (en) Alcalako Unibertsitatea
Izengoitia(k)	Cardenal Cisneros
Ideologia eta sinesmenak
Erlijioa	Erromatar Eliza Katolikoa
Erlijio-ordena	Anaia Txikien Ordena Ordo Fratrum Minorum de Regularis Observantia

Francisco Jiménez de Cisneros edo Cisneros kardinala (Torrelaguna, Madril, Espainia, 1436 – Roa, Burgos, Espainia, 1517ko azaroaren 8a) espainiar elizgizona eta politikaria izan zen.

Biografia

Familia handiki batean sortu zen. Alcala de Henaresen eta Salamancan egin zituen apaiz-ikasketak. Frantziskotar ordenatu, eta ordena horretako herrialde-burua (1494), Toledoko artzapezpikua (1495), kardinala eta Gaztelako Inkisidore Nagusia (1507) izan zen. Fernando Katolikoa erregea hil zenean, Aragoiko erregeorde egin zuten, 1516. urtean.

Berrikuntza handiak bultzatu zituen monasterio eta erlijio-ordenetan eta, erlijio-jendearen ezjakintasuna zuzentzeko, Alcala de Henaresko Unibertsitatea sortu zuen (1498); teologiaren, grekoaren eta hebreeraren irakaskuntza indartu zituen han (Salamancatik eta Paristik ekarri zituen irakasleak). Bibliaren argitalpen berri bat agindu zuen (Alcalako Biblia Políglota Complutense).

1499tik aurrera, gogor jokatu zuen islamiarren aurka; Granadako eta Alpujarretako matxinadak gupidarik gabe zapaldu zituen (1502an arabiar guztiak kristautu egin behar zutela agintzen zuen errege-pragmatika eman zuen). Estatu-gizon nagusi bihurtu zen Elisabet Katolikoa erregina hil ondoren (1504). 1507tik aurrera, Ipar Afrika konkistatzeko ahaleginak egin zituen, Espainiako Inperioa Mediterraneo aldera zabaldu nahi izan zuen Fernando Katolikoaren gogoaren aurka.

Espainiako Inperio katolikoaren babesle porrokatua zelarik, Nafarroaren burujabetasunaren aurkako erasoen alde azaldu zen, eta Ipar Afrikaren konkistari ekin zion, Bizargorri berbereak hutsean utziko zuen saioa gertatu bazen ere. 1516an Fernando erregea hil eta, erregeorde gisa, gogor zapaldu zuen Nafarroako erregea Joanes III.a Nafarroakoa Iruñera itzultzeko ahalegina. Gainera, nafarren erreboltak saihesteko, Erresumako gazteluetako dorre nagusiak mozteko agindu zuen, baita hala egin ere. Cisneros kardinala 1517an hil zen, Karlos I.a Espainiako errege berria Espainiara etorri eta berehala.

Erreferentziak

• Datuak: Q342392
• Multimedia: Francisco Jiménez de Cisneros / Q342392