Esloveniako geografia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Eslovenia Europa Erdialdean kokaturik dagoen herrialde txikia da, Alpeen eta Mediterraneoaren artean dagoena.

Esloveniako mapa

Estatu mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak: Italia mendebaldean, itsaso Adriatikoa hego-mendebaldean, Kroazia hegoalde eta ekialdean, Hungaria ipar-ekialdean eta Austria iparraldean.

Topografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Natura eskualdeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europako lau eremu geografikok bat egiten dute Eslovenian: Alpeek, Dinariar Alpeek, zabaldi panoniarrak eta Mediterraneoak. Esloveniako puntu altuena Triglav mendia da (2.864 m), eta herrialdeko batez besteko altuera 557 metro da. Esloveniako berezko lurraldeaz gainera, beste lurralde hauek ere hartzen ditu barnean: Karniola, Istriako iparraldea, Triesteko zati bat eta Estiriako hegoaldea.

Eslovenia oso lurralde menditsua da, eta goi-lautadaz betea (Esloveniako Alpeak, Kras-eko goi-lautadak). Itsasertza, berriz, laua da. Karstalde garrantzitsuak daude Eslovenian: Karniola Zuria edo Notrajsko («barrengo herria») eta Dolenjsko («herri beherea»). Triesteko iparraldean daude Postojnako leizea edo Škocjan leizeak, biak ala biak ere oso leize ospetsuak, eta Panoniako muino eta lautadak hedatzen dira. Primorjeko lautadak zabaltzen dira Istriako iparraldean. Herrialdearen azaleraren erdia (10,124 km2) basoek hartzen dute: Finlandia eta Suediaren ondoren, baso-portzentajeari dagokionez, Europako hirugarrena da Eslovenia.

Mendiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslovenian dauen mendiak hiru multzotan banatzen dira:

# Mendia Altuera Irudia
1 Triglav 2.864 m Triglav.jpg
2 Škrlatica 2.740 m Skrlatica2.JPG
3 Mangart 2.679 m Mangart (1).jpg
4 Visoki Rokav 2.646 m Visoki Rokav (9310686257).jpg
5 Jalovec 2.645 m Jalovec northside MC.jpg
6 Veliki Oltar 2.621 m Veliki Oltar.jpg
7 Razor 2.601 m Razor (1).JPG
8 Kanjavec 2.568 m Kanjavec.jpg
# Mendia Altuera Irudia
1 Grintovec 2.558 m Grintovec.jpg
2 Jezerska Kočna 2.540 m Kochna Jenkova planina.jpg
3 Skuta 2.533 m Skuta.JPG
# Mendia Altuera Irudia
1 Stol 2.236 m VelikiStol Mountain from Slovenia.jpg
2 Košutnikov turn 2.133 m Košutnikov Turn (2).jpg
3 Kordeževa glava 2.126 m Peca 3855.JPG

Hidrografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ibaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kontraesana dirudien arren, Esloveniako lurraldearen %81a Itsaso Beltzeko isurialdeak osatzen du, horrela beraz herrialdeko hiru ibai nagusiak diren Drava, Sava eta Mura ibaiek ipar-mendebaldetik hego-ekialdera zeharkatzen dute Eslovenia eta Danubiora isurtzen dituzte beren urak. Itsaso Adriatikora doan ibai garrantzitsuena Soča (Isonzo) da.

# Izena Eslovenian (Guztira) Ahoa Irudia
1 Sava 221 (900) km Danubio Krško.jpg
2 Drava 142 (707) km Danubio Maribor Lent.jpg
3 Kolpa 118 (297) km Sava River Kupa. Borderland. View from Slovenia - Croatia - panoramio.jpg
4 Savinja 102 (102) km Sava SLO-Laško5.JPG
5 Soča (Isonzo) 96 (138) km Adriatikoa Soca 4.jpg
6 Mura 95 (480) km Danubio Mura-slovenija-f-2012-07-PV.JPG
7 Krka 95 (95) km Sava Novo mesto - letalski posnetek.jpg
8 Sotla 89 (89) km Sava Rijeka Sutla Zelenjak.jpg
9 Dravinja 73 (73) km Drava 4dravinja slape.JPG
10 Ledava 68 (76) km Mura Ledava pod pregrado Ledavskega jezera.jpg
11 Pesnica 65 (69) km Drava Pesnica-formin.JPG

Aintzirak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Azalera Irudia
1 Cerknica aintzira 38 km² Cerknisko jezero.jpg
2 Ptuj urtegia 3'50 km² PtujskoJezero1.JPG
3 Bohinj aintzira 3'18 km² LakeBohinjInSummer.jpg
4 Bled aintzira 1'45 km² Lake Bled from the Mountain.jpg
5 Palčje aintzira 1'00 km² Palsko jezero.jpg

Ur-jauziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Altuera Irudia
1 Rinka ur-jauzia 90 m Slap Rinka 2.JPG
2 Savica ur-jauzia 60 m Bohinj (15126702948).jpg
3 Peričnik ur-jauzia 52 m BurgerPericnikPoleti.jpg

Geologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eremu sismiko nahiko aktiboan kokaturik dago herrialdea, izan ere Eurasiako plakak eta Afrikako plakak sarritan estutzen baitute Adriatikoko plaka txikia. 60 lurrikara inguru kontatu izan dira historian zehar, batzuk gogorrak, 1895 urtekoa esate baterako. Mugimendu hauen ekintzen ondorio dira Juliotar Alpeak eta Dinariar Alpeak.

Leizeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esloveniaren mendebaldean Karst izeneko eremua dago, kareharriz osatua izanik leizez beteta dago. Berez eremu honen izena erabiltzen da eremu karstikoa izendatzeko. Postojnako leizea edo Škocjan leizeak oso ospetsuak dira, bigarrenak gainera Gizateriaren Ondare izendatu zuten UNESCOk 1986an.

# Leizea Luzera Irudia
1 Postojnako leizea 24.120 m Burger PostojnskaJama.jpg
2 Križna leizea 8.273 m Burger KriznaJama 02.jpg
3 Planina leizea 6.656 m PlaninskaJama.jpg
4 Škocjan leizeak 6.200 m SkocjanskeJame 2013jpg.jpg

Babesturiko eremuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Parke nazionalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Parke Nazional bakarra dauka, Triglav Parke Nazionala, izen bereko mendiaren (2.864 m) ingurua hartzen du, herrialdearen ipar-mendebaldea. 880 km²-ko azalera du eta 1981 urtean eratu zen. Eskualde mailako parkeak ere izendatu ditu; Karniola barnekoa, Kozje parkea eta Škocjan leizeak.

Biosfera Erreserba[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslovenian bi Biosfera erreserba izendatu dira, Juliotar Alpeak eta Karst goi-ordokia.

Ramsarko hitzarmena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ramsarko hitzarmena betetzen duten hiru eremu ere badaude, Cerknica aintzira, Sečovlje gatzagak eta Škocjan leizeak.

Natura 2000[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eslovenian hainbat eremu izendatu dira Natura 2000, besteak beste: Juliotar Alpeak, Kamnik-Savinjako Alpeak, Karavanke mendilerroa, Ljubljanako padurak, Cerknica aintzira, Drava ibaia, Mura ibaia, Kolpa ibaia, Karst goi-ordokia, Sečovlje gatzagak...

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]