Frantzisko Xabier Mina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Frantzisko Xabier Mina
Francisco Xavier Mina.png
Bizitza
Jaiotza Otao1789ko uztailaren 1a
Herrialdea  Nafarroa Garaia
Heriotza Cuerámaro1817ko azaroaren 11 (28 urte)
Heriotza modua heriotza zigorra (fusilamendua)
Hezkuntza
Hizkuntzak gaztelania
euskara
Jarduerak
Jarduerak abokatua eta ofiziala
Zerbitzu militarra
Gatazka Iberiar Penintsulako Gerra
Mexikoko Independentzia Gerra
Firma de Francisco Xavier Mina.PNG

Martin Xabier Mina Larrea, ezinenez Frantzisko Xabier Mina (Otao, Nafarroa Garaia, Euskal Herria, 1789ko uztailaren 1a[1] - Cerro del Borrego, Pénjamo, Guanajuato, Mexiko, 1817ko azaroaren 11) Euskal Herriko militar eta gerrillaria izan zen. Iberiar Penintsulako Gerran (frantziarren aurka) eta Mexikoren Independentzia Gerran (espainiarren aurka) jardun zuen[2].

Bere osaba Francisco Espoz izan zen.

Euskaraz bazekien.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

El Estudiante eta El Mozo ere deitu zuten.

Iruñeko apaizgaitegian hasi zituen ikasketak eta Zaragozakoan jarraitu. Madrilgo 1802. urteko gertakarien ondoren Zaragozako beste ikasleekin hasi zen lanean frantsesei aurre egiteko asmoz. Aragoiko armadako ofizialekin jarri zen orduan harremanetan, eta Nafarroako gerrilla antola zezan agindu zion Areizaga jeneralak 1809. urtean; Corso Terrestre oste nafarra osatu zuen Minak, bera izanik komandante. Garaipen sonatuak lortu zituen taldeak hilabete gutxiren buruan, Gares, Lizarra eta Muru Artederretan (Untzue, Nafarroa). Harispe jeneral frantsesak Mina atxilotzeko agindua eman zuen baina honek mendira ihes egin zuen eta taldea sakabanatu zuen.

1810. urtean berriro ere taldea bildu zuen frantsesei aurre egiteko Nafarroako lurretan eta garaipen garrantzitsuak lortu zituen Oibar, Kaparroso eta Izarbeibarren. Labianon ezkutatu zen ondoren baina frantsesek aurkitu eta atxilo hartu zuten. Frantziara erbesteratu zuten baina 1814. urtean Nafarroara itzuli zen. Han, osaba Francisco Espoz eta Minarekin bat egin zuen absolutismoaren aurkako eta Cádizko Konstituzioaren aldeko borrokan. Matxinada saioak huts egin ondoren Frantziara lehenbizi, Ingalaterrara ondoren, eta Mexikora jo zuen azkenik. Mexikon ere erregearen armadaren aurka borrokatu zen eta 1817an presoa hartu eta gero fusilatu zuten.

Masoi egin zen 1815. urtean.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]