Kirenia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Kirenia
 Zipre
Kyrenia 01-2017 img04 view from castle bastion.jpg
Administrazioa
Onartu gabeko estatuak Ipar Zipreko Turkiar Errepublika
Izen ofiziala Κερύνεια (gr)
Girne (tr)
Geografia
Koordenatuak 35° 20′ 25″ N, 33° 19′ 09″ E / 35.340277777778°N,33.319166666667°E / 35.340277777778; 33.319166666667Koordenatuak: 35° 20′ 25″ N, 33° 19′ 09″ E / 35.340277777778°N,33.319166666667°E / 35.340277777778; 33.319166666667
Kirenia hemen kokatua: Zipre
Kirenia
Kirenia
Kirenia (Zipre)
Altuera 0 m
Demografia
Biztanleria 20.851 bizt. (2011ko abenduak 31)
Informazio gehigarria
Ordu eremua UTC+02:00
http://www.kyreniamunicipality.com/

Kirenia[1] (grezieraz: Κερύνεια, t͡ʃeˈɾiɳˑa ahoskatua; turkieraz: Girne) Zipreko iparraldeko kostaldean dagoen eskualde eta hiri baten izena da. . Zipre estatua eratzen zuten sei barrutietatik bat zen Kirenia eta izen bereko hiriburua zuen. Halere, hori guztia egun Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako eremua da de facto 1974. urtetik, turkiarrek Zipreko iparraldea inbaditu zutenetik.

Hirian aipagarriak dira gaztelua eta kai zaharra.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Indusketa arkeologikoek adierazten dutenez, biztanleak bazituen Neolitoan, k.a. 5800-3000 urteen artean. Dirudienez, Kirenia ingurunean babestu ziren greziar etniako giza taldeak, indoeuropar inbaditzaileetatik ihesi. Ondorengo mendeetan, itsas merkataritzagatik hazi zen eskualdea, Asia Txikiarekiko gertutasunari esker. Hiriaren sorrera akeoei lotu zaie, mizenastar zibilizazioan, k.a. 1300etik aurrera. Idatzizko aipamen zaharrena egiptoar testuetan aurkitu da, eta Ramses III.aren garaikoa da (K. a. 1125-1100).

Garai helenistikoan, oparotasun handia ezagutu zuen hiriak eta ez zuen garrantzia galdu Egiptoko ptolomeotar dinastiaren esku zegoenean, Alexandro Handia hil ondoren (k.a. 323) izandako lurraldearen banaketa osteko borroken ondorioak pairatu bazituen ere. Ildo beretik jarraitu zuen bertako ekonomiak erromatarren garaian. Gotorleku bat eraiki zuten, hartutako garrantziaren lekuko, eta horren ekialdean, lehenengo kristauek katakonbak eraiki zituzten. Bizantiar enperadoreek birmoldatu zuten erromatar gaztelua arabiarrei aurre egin ahal izateko, aldameneko Lambousa suntsitu zutenean, 806 urtean. Frankoen garaian, feudalismo izan zen gizartearen antolakuntza sistema eta eskualdeko administrazio eta merkataritza gune garrantzitsua bilakatu zen. 1208-1211 bitartean kaia eta gaztelua zabaldu ziren eta hiri-harresia eraiki zen. XVI. mendean, Veneziako Errepublikaren mende zegoela, artilleria astunari aurre egin ahal izateko, dorre biribil zabalek ordezkatu zituzten aurrekoak. Hala eta guztiz ere, 1570 urtean, otomandarrek hartu zuten gotorlekua. Horien aginteak 1878 urte arte iraun zuen; orduan Erresuma Batuak hartu zuen lurraldea, independentzia aldarrikatu arte, 1960 urtean. Ondoren, 1974. urtean Turkiako gudarosteak uhartearen iparraldea hartu eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublikako eremuan, nazioarteko aitortza jaso ez duena, geratu zen.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Kirenia)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 16 17 19 22 26 30 33 33 31 27 23 18 24.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 9 9 10 12 16 20 22 23 21 17 14 11 15.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 117 79 60 20 13 2 0 0 5 37 68 133 534
Euri egunak (≥ 1 mm) 13 10 7 4 2 0 0 0 1 3 7 11 58
Eguzki orduak 179.8 173.6 220.1 252 316.2 360 375.1 365.8 300 251.1 186 155 3134.7
Iturria (1): BBC Weather [1]
Iturria (2): K.K.T.C [2]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]