Lumentza (leizea)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Lumentza
Lumentza (leizea) hemen kokatua: Lekeitio
Lumentza (leizea)
Lumentza (leizea)
Lumentza (leizea) (Lekeitio)
Bertako izena Garratxa
Udalerria Ispaster (Bizkaia)
Koordenatuak 43° 21′ 36″ N, 2° 30′ 06″ W / 43.36°N,2.50166667°W / 43.36; -2.50166667Koordenatuak: 43° 21′ 36″ N, 2° 30′ 06″ W / 43.36°N,2.50166667°W / 43.36; -2.50166667
Garaiera 60
Bisitagarria ez

Lumentza (Lumentxa, Kalbario eta Garratxa izenez ere ezaguna), Ispasterren (Bizkaia), Lekeitiotik hurbil eta izen bereko mendiaren hegoaldeko hegalean dagoen haitzulo bat da, Kakueta izeneko ingurunean kokatua. 1930eko hamarkadan egindako indusketetan han aurignaciar garaiko aztarnak topatu zituzten Telesforo Aranzadik eta Jose Migel Barandiaranek; egun, Euskal Arkeologia, Etnografia eta Kondaira Museoan daude aztarna horiek.

Toponimia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendiaren izena Lumentza (herriko ahoskeran) edo Lumentxa da (“-atxa” atzizkiarengatik, Lekeitioko Udalak onartu bezala[1] eta argitalpen zientifiko gehienek erabiltzen dutena). Bertan dozena bat inguru kobazulo daude,[2] eta artikulu honetan komentatzen ari garena Kakueta izeneko inguruan dago, zehatzago esanda Garratxa izeneko parajean; hauxe da, hain zuzen ere, Lekeition erabiltzen den izena.[3]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kobazuloa betidanik ezaguna da, eta besteak beste duela bi mendeko grafitoak agertzen dira (tartean "Ysabel 2" izena daraman bat, 1868ko datarekin[4], edo "Baldomero" izena daraman beste bat). 1936ko Gerrako bonbardaketetan, herritarren babeslekua izan zen, beste leku batzuetan gertatu zen bezala.

Bertan hainbat ikerketa espeleologiko egin dira; haien artean hauek nabarmendu ditzakegu:

Geologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kobazuloaren topografia (oina)
Kobazuloaren topografia (oina)

Haitzuloak bi sarrera ditu, bat Hegoaldera begira eta bestea Ipar-Ekialdera.

50m inguruko garapena du eta galeria nagusi batez eratuta dago. Galeria horren bukaera partean, Sabaia hainbat puntutan erori da eta sasi-galeria batzuk sortu ditu.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Paleolitoa Lekeition, http://www.lekeitio.com/es-ES/Noticias/Paginas/PALEOLITOALEKEITION.aspx. Noiz kontsultatua: 2017-XII-14 .
  2. AYALA CARCEDO, Francisco Javier. FERRER GIJÓN, Mercedes. MARTINEZ PLÉDEL, Bruno. RAMÍREZ TRILLO, Federico. CISNEROS MACHO, Manuel. GRAO DEL PUEYO, José A. 1988. Estudio de riesgos geológicos asociados al karst de Lequeitio (Vizcaya). Instituto Tecnológico Geominero de España. Txosten geoteknikoa Lekeitioko Udal Artxiboan (argitara gabea).
  3.   Lista de los nombres Geográficos de 48280 Lekeitio, Bizkaia, http://cartographic.info/espana/show.php?p=Bizkaia&t=48280%20Lekeitio. Noiz kontsultatua: 2017-XII-14 .
  4.   ADES Espeleologia Elkartea, Galarra (Arrasate) 1884ko kronika bat, http://saguzarrak.blogspot.com.es/2013/12/galarra-arrasate-1884ko-kronika-bat.html. Noiz kontsultatua: 2017-XII-14 .
  5.   Martinez de la Escalera, Manuel (1899), «Examen del Grupo Bathyscia de España», Anales de la Sociedad Española de Historia Natural (Madril) XXVIII: 385,411 .
  6.   Adan de Yarza, Ramon (1892), Descripción física y geológica de la provincia de Vizcaya, Comisión del Mapa Geológico de España, 120-121. orrialdeak .
  7.   Nolte, Ernesto (1968), Catálogo de simas y cuevas de la provincia de Vizcaya, Bizkaiko Foru Aldundia, 42. orrialdea .
  8.   Elosegi, Jesus (1962), «D. Telesforo de Aranzadi Unamuno. Curriculum vitae», Munibe (Donostia) 14 (1-2): 7, http://www.aranzadi.eus/fileadmin/docs/Munibe/1962005008.pdf. Noiz kontsultatua: 2017-XII-14 .
  9.   Barandiaran, Jose Miguel (1966), «Excavaciones en Lumentxa (Campaña 1964)», Noticiario Arqueológico Hispánico (Madril) 8/9: 24-32 .
  10.   Arribas, Jose Luis (1997), «Materiales de época romana de la Cueva de Lumentxa (Lekeitio, Bizkaia)», Isturitz 9: 643-656. .
  11.   Garate, Diego; Rios-Garaizar, Joseba; Ruiz, Aitor (2013), «El arte parietal paleolítico de la cueva de Lumentxa (Lekeitio, Bizkaia)», Kobie (Bilbo) 32: 5-28, http://www.bizkaia.net/fitxategiak/04/ondarea/Kobie/PDF/2/Kobie32_Capitulo00.pdf. Noiz kontsultatua: 2017-XII-14 .