Austria-Prusia Gerra

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Austria-Prusia Gerra
Alemaniaren Bateratzea
Schlacht-bei-koeniggraetz-von-georg-bleibtreu.jpg
Königgrätzeko gudu erabakiorra, Georg Bleibtreuren margolana
Data 1866
Lekua Bohemia, Alemania, Italia eta Adriatikoa
Emaitza Prusiar-Italiar garaipena
Lurralde
aldaketak
Prusia Hanover, Schleswig-Holstein, Hesse-Kassel, Frankfurt, Nassau eta Hesse-Darmstadtekin batzen da; Italia Veneziarekin batzen da.
Gudulariak
Austria

Saxonia
Bavaria
Flagge Großherzogtum Baden (1871-1891).svg Baden
Württemberg
Flag of Hanover 1837-1866.svg Hanover
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg Hesse-Darmstadt
Flag of Hesse.svg Hesse-Kassel
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg Reuss Lerro Gorena
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saxe-Meiningen
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg Schaumburg-Lippe
Flag of Herzogtum Nassau.png Nassau

War Ensign of Prussia (1816).svg Prusia

Italia
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Schwerin
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg Mecklenburg-Strelitz
Civil flag of Oldenburg.svg Oldenburg
Flagge Herzogtum Anhalt.svg Anhalt
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg Brunswick
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg Saxonia-Altenburg
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg Saxonia-Koburgo eta Gotha
Flagge Fürstentum Lippe.svg Lippe
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg Schwarzburg
Flag of Germany.svg Waldeck
Flag of Bremen (middle arms).svg Bremen
Flag of Hamburg.svg Hamburg
Flag of the Free City of Lübeck.svg Lübeck

Indarrak
600.000 austriar eta alemaniar aliatu 500.000 prusiar eta alemaniar aliatu
300.000 italiar
Galerak
Austria: +71.000

Austria-Prusia Gerra[1], Zazpi Asteetako Gerra edo Alemaniako Gerra Zibila Austria eta Prusiaren arteko gatazka militar bat izan zen. Azken hau, garaile irtenaz, Alemaniako estatu nagusi bihurtu zen.

Gerra honek, bere oinarria, bi potentzia hauek, elkarren artean, Konfederazio Germaniarraren nagusitasuna lortzeko zuten norgehiagokan izan zuen. 1864an, Prusia eta Austria, Dukerrien Gerran aliatuak izan ziren. Gerra honi amaiera eman zion Gasteingo Konbentzioan ezarritakoaren arabera, Holsteingo dukerria Austriaren mende geratu zen, eta Schleswig eta Lauenburg, Prusiaren mende, baina bietako bat bera ere ez zen gustura geratu adostutakoarekin.

1865eko urrian, Otto von Bismarck kantziler prusiarrak, Napoleon III.agandik, Miarritzen, Frantzia, aurreikusten zen, austro-prusiar gatazka batetatik kanpora geratzea lortu zuen, Prusiak, Italiako Erresumari, Venezia bereganatzeko laguntza ematearen konpromezua hartzen zuen bitartean. Napoleon III.ak, gatazkak luze joko zuela uste izan zuen, eta bitartekari lanak egiteko aukera emango ziola, eta, beharbada, lurralde abantailak jasoko zituela. Enperadoreak, italiarren aurrean bitartekari lanak egiteko konpromezua hartu zuen, Austriaren aurkako aliantza eraso-defentsiboarekin lortu zena, 1866ko apirilean sinatu zena.

Bismarck kantzilerrak, nahita trabatu zuen austriarren Holsteingo kudeaketa, eta tropak bidali zituen dukerri horretara. Austria Frankfurteko Dieta (Konfederazioaren asanblada)ren aurrean kexatu zenean, Errusiaren neutraltasuna ziurtatu ondoren, eta Italiako erresumarekin zuen aliantzrekin kontatuz, Bavaria, Hanover, Hesse-Kassel, Saxonia, Würtemberg eta beste estatu batzuk Austriaren alde jarri ziren.

Austriak, gerra adierazpena egin zuen 1866ko ekainaren 14an, eta Prusiako armadak Hanover eta Hesse-Kassel konkistatu zituen, Bohemia eta Saxonia inbaditu zituen, ondoren, armada austriarra garaitzeko uztailaren 3an, Sadowako guduan (Königgrätz, alemanieraz, gaur egun Txekiar Errepublikako lurraldean), Helmuth von Moltke jeneralak eginiko mugimenduari esker. Prusiar tropen mugikortasuna, trenbide sareari esker, erabakiorra izan zen garaipena lortzeko.

1866ko abuztuaren 23an, Pragako bakearekin, Konfederazio Germaniarra desagertu zen. Prusiak Hanover eta Hesse-Kassel bereganatu zituen, Austriak, Holstein Prusiari eman zion, gerrako kalte ordaina ordaindu eta Venezia Italiari eman zion Vienako Bakea sinatu ondoren. Prusiak, Iparraldeko Alemaniar Federazioa eratu zuen eta Austriak, bere gainontzeko lurraldeak, 1867an sortutako Austria-Hungariako inperioan batu zituen.

Iparraldeko Alemaniako Konfederazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honela, Prusia, Alemaniako potentzia nagusia bihurtu zen, eta Meno ibaiaren iparraldean zeuden estatuen bateratzea ezarri ahal izan zuen, 1867an sortua. Aliantza honek Konfederazio Germaniarra ordeztu zuen. 22 izan ziren Iparraldeko Alemaniako Konfederazioa osatu zutenak. Botere legegilea bi asanbladetan banatua geratu zen: Reichstaga (parlamentua), eta Bundesrata (Kontseilu Federala).

Konfederazioak, Bavaria, Wurtemberg eta Badeneko dukerri handiarekin ezarri zituen aliantzak, euren tropak, Prusiaren erregearen agindupean jartzeko konpromezua hartu zutenak beste estatu batek Konfederazioko estatu partaideren bati erasoz gero. Dieta, sufragio unibertsal bidez aukeratua izan zen; eta Konstituzio berria 1867ko uztailaren 1ean sartu zen indarrean. Bismarck bihurtu zen Konfederazioko kantziler.

Konstituzioan, Estatu bakoitza, justizia, gurtza, irakaskuntza eta ekonomia arloan autonomoa izango zela jartzen zuen. Konfederazioaren eskumenak, berriz, Armada, Marina, kanpo politika, merkataritza legegintza, txanpona, legegintza zibila eta posta ziren. Botere exekutiboa, Prusiako erregeak, heredentziazko izaeraz, egiten zuen presidentzian zegoen. Berau zen kanpo politikaren arduraduna, Armadaren komandante gorena, eta, kantzilerraren bidez bere boterea erabiltzen zuena. Kantzilerrak, erregearen aurrean bakarrik erantzun behar zuen.

1871. urtean Frantzia-Prusia Gerraren ondoren, Alemaniar Inperioa eratu zen, Konfederazioaren antolakuntza eskema hartu zuena.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Austria-Prusia Gerra Aldatu lotura Wikidatan