Hispania Tarraconensis

Tarraconensis, k.a. 120an

Hispania Tarraconensis Hispaniako probintzietako bat zen erromatarren garaian.

Hispaniako hegoalde eta ekialdea menperatu zituztenean erromatarrek (197 K.a.) bi probintzia antolatu zituzten: Hispania Citerior eta Hispania Ulterior (hau da, Hispania hemengo aldetik eta hango aldetik, Erromatik ikusita). Lehenengoa ipar-ekialdean eta bigarrena hegoaldean. Hispania Citerioreko hiriburua Tarracon kokatu zuten (gaurko Tarragonan); hori dela eta, Hispania Tarraconensis bihurtu zen (27 K.a.). Probintzia hau enperadorearen kontrolpean zegoen (ez Senatuaren menpean) "legatus" baten bidez.

Azkenean penintsula osoa menperatu zuten erromatarrek, eta Hispania Tarraconensis egungo Galiziaraino heldu zen. Zabalegia zenez, hiru probintziatan banatu zuten: Gallecia (212n), Carthaginensis (293n) (antzinako probintziako hegoaldea) eta Tarraconensis (ipar-ekialdea).

Hispania Dioklezianoren berrantolaketaren ondoan

Justiziaren arloan, probintziaren azpieskualderi "conventus" deitu zioten; Tarracon, Caesar-Augustan (gaurko Zaragozan) eta Clunian (Burgosko probintziako ekialdean) kokatu zituzten "conventus"en hiriburuak, bakoitzak "legatus iuridicus" batekin. Caesaraugustako "conventus"ean "vascones" zeuden (hau da, Euskal Herriko hego-ekialdea) eta Cluniakoan "varduli", "caristii" eta "autrigoi" (hau da, Euskal Herriko hego-mendebala).

IIIg. mendearen amaieran Diokleziano enperadoreak "diocesis"etan antolatu zuen inperioa, eta Hispania Tarraconensis Hispaniaren barruan geratu zen; geroxeago Konstantinok Galien prefectoaren menpean jarri zuen Galia eta Espainia.