Detroit

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Detroit

—  Hiria  —
DEtroitRivericeflowscityview.jpg
Detroiteko bandera

Detroiteko armarria

Izen ofiziala City of Detroit
Herrialdea
Estatua
Konderria
 AEB
 Michigan
Wayne
Alkatea Dave Bing
Koordenatuak 42° 19′ 00″ N, 83° 02′ 00″ W / 42.31667°N,83.03333°W / 42.31667; -83.03333Koordenatuak: 42° 19′ 00″ N, 83° 02′ 00″ W / 42.31667°N,83.03333°W / 42.31667; -83.03333
Detroit hemen kokatua: Ameriketako Estatu Batuak
Detroit
Detroit
Eremua 370,2 km2
Garaiera 183 m
Biztanleria 706.585 bizt.
Dentsitatea 1.908,66 bizt./km²
Sorrera 1701
http://www.detroitmi.gov/

Detroit (dɪˈtrɔɪt) (frantsesezko Détroit edo «itsasarte», [detʁwa], izenetik ekarria) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Michigan estatukoa.

Giza biztanleen kopuruari begiratuz gero, Estatu Batuetako hiri jendetsuenetan hamaikagarrena da, eta Michigango jendetsuena, 2012ko erroldan 701.475 biztanle baitzituen. Detroit Wayne konderriko hiriburua ere bada.

Hiriko industria nagusia automobilgintza da, Estatu Batuetako autogintza industriaren gune nagusia baita.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zazpi auzuneak

Detroitek zazpi auzune dauzka:

  • Downtown
  • Midtown
  • New Center
  • North
  • East (East Upper, East Central eta East Lower)
  • West (West Upper eta West Central)
  • Southwest / Near West

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1701ean Antoine Laumet de La Mothe Cadillaceko jaunak hiria eratu zuen Huron eta Erie aintzirak lotzen dituen Detroit ibaiaren ertzean. XVIII. mendean, Luis XIV.a erregeak lurrak eskaini zituen eta herriko biztanleria pixkanaka hazi zen; horrela, 1765ean New Orleans eta Montreal bitartean zegoen herririk handiena zen. 1778an Detroitek 2144 biztanle zituen eta Quebeceko probintziako hirugarren hiririk handiena zen. 1760ko Frantzia eta Indiako gerran Erresuma Batuak Detroit bereganatu zuen eta azkenik 1796an Jayko tratatuaren bidez Ameriketako Estatu Batuetako hiri bihurtu zen.

1805etik 1847ra Michigan estatuko hiriburua izan zen. 1904an Henry Fordek Ford Motor Company sortu zuen hiri honetan. Automobilgintza sektoreak milaka langile behar zituen herrialde osoan saltzen ziren milaka autoak eraikitzeko eta biztanleria azkar hasi zen XX. mendearen hasieran. Biztanle berri haietako batzuk AEBetako hegoaldetik etorritako beltzak ziren. 1940ko hamarkadan hainbat istilu izan ziren zuri eta beltzen artean, izan ere, langile zuri gehienak beltzekin lan egitearen aurka zeuden. Istilurik larrienak 1943an Packard Motor lantegian gertatu ziren eta guztira 34 pertsona hil ziren.

1950eko hamarkadatik aurrera herrialde osoan eraikitako autobide sareak kotxearen erabilera asko handitu zuen Ameriketako Estatu Batuetan eta horrekin batera kotxeen produkzioa hamarkoiztu egin zen. 1950eko hamarkadaren hasieran Detroit Estatu Batuetako laugarren hiria zen eta Michigan estatuko biztanleriaren hiru heren bertan bizi zen. XX. mendearen bigarren zatia desberdina izan zen erabat, automobilgintza sektoreko enpresek pixkanaka produkzioa soldata merkeagoak eskaintzen zituzten herrialdeetara bideratu zuten eta produkzioa jaisten hasi zen Detroit inguruko lantegietan.

Ekonomiaren gainbehera honi lotuta berriz ere zuri eta beltzen arteko istilu etnikoek tentsioa eragin zuten herritarren artean. 1967an berriz ere 43 pertsona hil ziren eta poliziak milaka atxilotu zituen. Estatu Batuetako ipar-ekialdeko hiri gehienetan gertatu bezala, biztanle zuriak Detroit inguruko herrietara joan zen, hiriko indarkeria eta ezegonkortasun egoeratik ihesi. 50 urteko epean hiriko biztanleri zuria %95 jaitsi zen eta gutxiengo ziren beltzak gaur egun biztanleriaren %82 dira. Biztanleri galera horrek Detroiteko udalaren diru-sarrerak kaltetu ditu eta hiria berreraikitzeko hainbat ekimen egin arren, biztanleri galera areagotu egin zen.

2013ko uztailaren 18an udalak porrot egin zuen[1].

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Detroit)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 19 21 29 32 35 40 41 40 38 33 27 21 41
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 0 2 8 15 21 26 29 27 23 16 9 2 15
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -29 -29 -20 -13 -3 2 6 3 -2 -8 -18 -24 -29
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -8 -6 -2 4 9 15 17 17 12 6 1 -5 5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 50 51 58 74 86 89 86 76 83 64 71 62 848.6
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 13.1 10.6 11.7 12.2 12.1 10.2 10.4 9.6 9.5 9.8 11.6 13.7 134.5
Elur egunak (≥ 0.1 in) 10.6 8.3 5.5 1.6 0 0 0 0 0 0.2 2.3 8.4 36.9
Eguzki orduak 120.9 138.4 186.0 216.0 275.9 303.0 316.2 282.1 228.0 176.7 105.0 86.8 2435.0
Iturria: NOAA

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Detroiteko biztanleria[2]
Urtea Biztanleria Aldaketa Postua AEBetan
1820 1.422 - -
1830 2.222 %56,0 -
1840 9.102 %309,6 40
1850 21.019 %130,9 30
1860 45.619 %117,0 19
1870 79.577 %74,4 18
1880 116.340 %46,2 18
1890 205.876 %80,0 15
1900 285.704 %38,8 13
1910 465.766 %63,0 9
1920 993.678 %113,3 4
1930 1.568.662 %57,9 4
1940 1.623.452 %3,5 4
1950 1.849.568 %13,9 5
1960 1.670.144 %9,7 5
1970 1.514.063 %9,3 5
1980 1.203.368 %20,5 6
1990 1.027.974 %14,6 7
2000 951.270 %7,5 10
2010 713.777 %25,1 18

Detroitek hazkunde demografiko handia izan zuen XIX. mendean eta batez ere XX. mendearen lehen zatian. Hirian garatutako automobilgintza industriak milaka pertsona erakarri zituen eta 1950ean Ameriketako Estatu Batuetako laugarren hiririk jendetsuena zen. General Motors, Ford eta Chrysler enpresek autoen produkzioa pixkanaka atzerrira eramateak eta aldaketa demografikoek, ekonomian eragin nabarmena izan zuten eta XX. mendearen bigarren zatian hiriak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu du.

AEBetako gobernuak hamar urtero eginiko erroldaren arabera, hiriko biztanleria honako arrazetan banatzen da:

  •  %82,7 beltzak
  •  %10,6 zuriak (%7,8 zuri ez hispanoak)
  •  %3,0 bestelako arrazak
  •  %1,1 asiarrak
  •  %2,2 bi arraza edo gehiago
  •  %0,4 Amerikako indiarrak
  •  %0,02 Pazifikoko uharteetako biztanleak

Detroiteko gune metropolitarra sei konderrik osatzen dute eta 2010eko erroldaren arabera 4.296.250 biztanle bizi dira bertan, AEBetako hamahirugarren gune metropolitarra. Kanadan dagoen Windsor hirian kontuan hartuta biztanleria 5.700.000 ingurukoa da.

Heriotzak jaiotzak baino txikiagoak izateak, galera demografikoa txikitzen laguntzen du.

Argazkiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Detroit ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Detroitar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Detroit