Euskal Lore Jokoak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Euskal Lore Jokoak XIX. mendean antolatutako kultura jardunaldiak izan ziren, musika, dantza eta batik bat euskal poesia barne hartzen zituztenak. "Euskal Pizkundea" deitutako garaiaren barruan burutu zituzten, Erromantizismoan bultzatutako beste antzeko prozesuei jarraituz. Hauen artean, Kataluniako "Renaixença" mugimendua nabarmentzekoa da.

Ekitaldi hauek XIV. mendean egindakoen antza hartu zuten, bereziki Okzitaniako Tolosa, Bartzelona eta Valentzian antolatutakoena ("Jocs Florals" edo "Jeux floraux"). Aldi berean, aditu batzuen ustez Erdi Aroko jaialdi haiek Erromatar Inperioko Lore Jokoekin ("Ludi Florensei") lotuta egongo ziren.

1853-1863[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geurean, agerraldiok Ipar Euskal Herrian abiatu zituzten lehenik, Anton Abbadiaren eskutik. 1853an lehendabiziko aldiz antolatu zituzten Urruñan (Lapurdi), eta hamar urtez jarraian udalerri hartan bertan burutu zituzten.

1864-1876[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1864tik 1876ra, aldiz, Sara (Lapurdi) kokaleku izan zen, eta handik aurrera urtero lekuz aldatu ziren, Hego Euskal Herrira igaro arte.

1879-1900[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegoaldean 1879an, lehen jokoak Elizondon (Nafarroa) egin ziren, Abbadiaren ereduari jarraituz eta Arturo Kanpion eta enparauen Nafarroako Euskara Elkargoari esker. Urte hartan, lehen saria Felipe Arrese Beitiak irabazi zuen "Ama euskeriari azken agurrak" poemarekin.

Hurrengo urteetan beste toki batzuetan egin izan zituzten, besteak beste 1880an Begoñan, Beran, Donostian eta Maulen moldatu ziren, 1881ean Irunen,1885an Beran, 1886an Urnietan eta 1893an Azpeitian (Gipuzkoa), 1899an Aramaion (Araba).

1901-1908[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1901ean Bilbon (Bizkaia) antolatutako Lore Jokoetan, Miguel de Unamunok hitzaldi ezaguna eman zuen Arriaga Antzokian, non euskararen hileta duinaren alde agertu baitzen: "El vascuence no puede acomodarse a la vida moderna (...) Bilbao hablando vascuence es un contrasentido (...) El vascuence se extingue (...) Enterrémoslo santamente". Hitzaldiak eztabaida eta haserrea piztu zuen orduko inguru euskaltzale eta nazionalistan, tartean Resurreccion Maria Azkue, Evaristo Bustintza "Kirikiño" eta Sabin Arana zeudela.

Ondorengo urteetan Jokoak antolatzen segitu zen, tartean 1906an Mungian eta 1908n Eibarren.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • "Aramaioko Lore Jokoak 1899". Pedro Uribarrena eta Asunción Iñigo. Eusko Ikaskuntza, Donostia, 1999.
  • "Bertan Bilbo. Bizkaiko hiriburua eta euskara: XX. mendeko historia". Aitor eta Pedro Zuberogoitia. Bilboko Udala, 2008.
  • "Anton Abbadia eta Lore Jokoak". Auñamendi Eusko Entziklopedia. Patricio Urkizu Sarasua. 2011.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]