Gaston III.a Foix-Biarnokoa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Gaston III.a Foix-Biarnokoa
Gaston Phoebus.jpg
Andorrako printzekide

Bizitza
Jaiotza Ortheze1331ko apirilaren  30a
Herrialdea  Frantzia
Heriotza L'Hôpital-d'Orion1391ko abuztuaren  1a (60 urte)
Heriotza modua : apoplexia
Familia
Aita Gaston II.a Foix-Biarnokoa
Ama Leonor de Cominges
Ezkontidea(k) Ines Nafarroakoa
Seme-alabak
Leinua Foix leinua
Hezkuntza
Hizkuntzak frantsesa
Jarduerak
Jarduerak idazlea eta poeta
Artikulu hau Biarnoko bizkondeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaston Foixkoa».

Gaston III.a Foix-Biarnokoa (Ortheze, 1331ko apirilaren 30a - † Salbaterra Bearno, 1391ko abuztuaren 1a), "Febus" ezizenaz ezaguna, Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen. Politikari abila, bere agintaldian Bearnoko bizkonderria ia burujabea izan zen, eta lurralde horren hurrengo bi mendeetako estatus independenterako bidea ireki zuen. Gaskonian Armagnac leinuaren kontra borrokatu zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaston III.a Foix-Biarnokoa Orthezen jaio zen, 1331ko apirilaren 30ean. Aita Gaston II.a Foix-Biarnokoa (1308–1343) eta ama Leonor Commingueskoa izan zituen.

Bearne Foix konderriaren eskuetara joan zen 1290ean. 1343an aita Sevillan hil zenean -Algecirasko setioan (1342-1344) parte hartzen ari zen-, Gaston izan zen titulu guztien oinordeko, 12 urte besterik ez zituenean. Ama, Leonor, izan zuen erreginaorde 5 bat urtetan, haurra adinez nagusi izan arte. Leonorrek bere jabetzako estatu guztietan aurkeztu zuen semea eta bere pean makurtu behar izan zuten jauntxoek.

Jabegoaren kokapen geografikoa kontuan hartuz, Gaston bi indarren basailu izan zen aldi berean:

Bi erregeak saiatu ziren Gaston Febo eurengana erakartzen, baina hau neutral izaten saiatu zen.

Gerratik gerrara ibili zen Gaston bizitza osoan. 1345ean hasi zen ingelesen aurka; 1347an, berriz, Calaiseko espedizioan hartu zuen parte. Hasieran, Frantziako erregeari men egin bazion ere, 1347tik aurrera ez zuen hori egin izan nahi, Bearnoko bizkonderria jaurerri independentea ikusten baitzuen. Paun izan zuen egoitza nagusia, XI. mendean gotortu zuten lekuan, 1464an Bearnoko hiriburu egingo zuten tokian. Ehun Urteetako Gerra piztu zenean, Gastonek bere feudoak borrokatik kanpo mantentzea lortu zuen.

1349an, Ines Nafarroakoa edo Ines Évreuxkoarekin ezkondu zen. Joana II.a Nafarroakoaren (Luis I. Nafarroakoa eta X.a Frantziakoaren alaba zen hau) eta Filipe III.a Nafarroakoa edo Filipe Evreuxkoa (Filipe III.a Frantziakoa eta Luis IX.a Frantziakoaren leinutik zetorren Margarita Artoisen semea) izan ziren.

Ezkontzatik gutxira, Inez zapuztu zuen eta Evreuxeko konde eta Nafarroako errege zen Karlos II.a Nafarroakoa (13321387) anaiaren gortera itzuli zen.




Idazlea ere izan zen, frantsesez Livre de chasse (euskaraz: "Ehiza liburua") idatzi baitzuen. Batzuen ustez Okzitaniako ereserkitzat hartzen den Se canta ere idatzi zuen.




Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1349an Filipe III.aren eta Joana II.a Nafarroakoaren alaba Inesekin ezkondu zen, eta Gaston izeneko semea izan zuten. Katalina Rabatekoa bere maitalearekin, berriz, lau seme-alaba izan zituen:

  • Gartzia.
  • Peranudet.
  • Bernart.
  • Joanes.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gaston III.a Foix-Biarnokoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa
Gaston II.a Foix-Biarnokoa
Blason de Foix-Béarn.svg
Bearnoko bizkondea

1343-1391
Ondorengoa
Matias Foixkoa


Biografia
Frantzia
Artikulu hau Frantziako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.