Getúlio Vargas

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Getúlio Vargas
Getulio Vargas (1930).jpg
Brasilgo diputatu

1923ko maiatzak 3 - 1926ko azaroak 15
Brasilgo presidente

1930eko azaroak 3 - 1945eko urriak 29
1930eko Junta Militarra - José Linhares
Brasilgo presidente

1951ko urtarrilak 31 - 1954ko abuztuak 24
Eurico Gaspar Dutra - Café Filho
Bizitza
Jaiotza São Borja1882ko apirilaren 19a
Herrialdea  Brasil
Heriotza Rio de Janeiro1954ko abuztuaren 24a (72 urte)
Hobiratze lekua São Borja
Heriotza modua suizidioa
Familia
Ezkontidea(k) Darci Vargas  (1911 -  1954ko abuztuak 24)
Hezkuntza
Hizkuntzak portugesa
Lanbidea
Lanbidea abokatua eta politikaria
Lantokia(k) Brasilia
Jasotako sariak
Kidetza Academia Brasileira de Letras
Sinesmenak
Alderdi politikoa Brasilgo Alderdi Laborista
IMDb nm1956738
Getúlio Vargas Signature.svg

Getúlio Dornelles Vargas (São Borja, Rio Grande do Sul, 1882ko apirilaren 19a - Rio de Janeiro, 1954ko abuztuaren 24a) Brasilgo politikaria izan zen. Bitan izan zen Brasilgo presidentea: 1930etik 1945era eta 1951tik hil arte.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zuzenbideko ikasketak amaitu ondoren, politikaz arduratu zen. 1923. urtean legebiltzarkide hautatu zuten. 1926-1927. urteetan, finantza ministro izan zen, eta 1927-1930 bitartean Rio Grande do Sul estatuko gobernadore. 1930. urtean, lehendakaritzarako hauteskundeetara aurkeztu zen, Alianza Liberal alderdiaren aldetik, baina galtzaile atera zen, eta hauteskundeei jarraitu zitzaien iraultzak behin-behineko gobernuburu izendatu zuen. 1934an biltzar konstituziogileko lehendakari hautatu zuten.

Hiru urte geroago, ordea, legebiltzarra bertan behera utzi eta Estado Novo deitu zen erregimen faxista ezarri zuen. Ordu arte lurjabe handien mendean egona zen administrazioan, hezkuntzan, gizartean eta ekonomian erabateko berrikuntzak egiten ahalegindu zen Brasilgo langileen bizi-baldintzak hobetzeko eta industria bultzatzeko. Brasilek Bigarren Mundu Gerran parte hartu izanak herritarren demokrazia nahia utzi zuen agerian; 1945. urtean, estatu-kolpe batek Vargas kargutik kendu zuen, Senatuko kargua gorde zuen arren.

1950. urtean, Alderdi Laboristaren aldetik, Brasilgo lehendakari hautatu zuten berriro. Alderdi progresisten eta kontserbadoreen arteko oreka aurkitzen saiatu zen, baina ez zuen arrakasta handirik izan. 1954. urtean Brasilgo armadak dimisioa ematera behartu zuen, eta, handik gutxira, bere buruaz beste egin zuen.

Getulio Vargasen populismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hona hemen Queirozen iritzia Vargasi buruz:

«Erreformatzaile politikoa izanik, jauntxokeriatik eta nagusi ziren oligarkietatik askatu zuen Brasil. Gure kultura ekonomikoaren erreformatzailea izanik, menpeko izatetik independentzia eta aurrerapena eskuratu genituen. Aberastasun sortzailea, gure oinarrizko industrien eragilea, nekazaritza eta industria arloko gure prestakuntzaren bultzatzailea (...). Gizartearen erreformatzailea izanik, miraria egin zuen, produkzioko faktoreen lana bateratu baitzuen klase borrokara jo gabe.»

José J. Queiroz, Getulio Vargasi buruzko memoriak. Río de Janeiro, 1957.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Getúlio Vargas Aldatu lotura Wikidatan