Getúlio Vargas

Wikipedia, Entziklopedia askea
Getúlio Vargas
Getulio Vargas (1930).jpg
Seal of the President of Brazil.png
Brasilgo presidente

1951ko urtarrilaren 31 - 1954ko abuztuaren 24a
Eurico Gaspar Dutra - Café Filho (en) Itzuli
Seal of the President of Brazil.png
Brasilgo presidente

1930eko azaroaren 3a - 1945eko urriaren 29a
1930eko Junta Militarra - José Linhares (en) Itzuli
Brasilgo diputatu

1923ko maiatzaren 3a - 1926ko azaroaren 15a
Seal of the President of Brazil.png
Brasilgo presidente

Bizitza
JaiotzaSão Borja1882ko apirilaren 19a
Herrialdea Brasil
HeriotzaCatete Palace (en) Itzuli1954ko abuztuaren 24a (72 urte)
Hobiratze lekuaSão Borja
Heriotza moduasuizidioa: bala zauria
Familia
AitaGal. Manuel do Nascimento Vargas
AmaCândida Francisca Dornelles
Ezkontidea(k)Darci Vargas (en) Itzuli  (1911 -  1954ko abuztuaren 24a)
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaFederal University of Rio Grande do Sul (en) Itzuli
Hizkuntzakportugesa
Jarduerak
Jarduerakabokatua eta politikaria
Jasotako sariak
KidetzaBrazilian Academy of Letters (en) Itzuli
Zerbitzu militarra
Adar militarraBrazilian Army (en) Itzuli
Graduasarjentu
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioaagnostizismoa
Alderdi politikoaBrazilian Labour Party (en) Itzuli
Brasilgo Alderdi Laborista

IMDB: nm1956738 Find a Grave: 9311063 Edit the value on Wikidata
Getúlio Vargas Signature.svg

Getúlio Dornelles Vargas (São Borja, Rio Grande do Sul, 1882ko apirilaren 19a - Rio de Janeiro, 1954ko abuztuaren 24a) Brasilgo politikaria izan zen. Bitan izan zen Brasilgo presidentea: 1930etik 1945era eta 1951tik hil arte.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zuzenbideko ikasketak amaitu ondoren, politikaz arduratu zen. 1923. urtean legebiltzarkide hautatu zuten. 1926-1927. urteetan, finantza ministro izan zen, eta 1927-1930 bitartean Rio Grande do Sul estatuko gobernadore. 1930. urtean, lehendakaritzarako hauteskundeetara aurkeztu zen, Alianza Liberal alderdiaren aldetik, baina galtzaile atera zen, eta hauteskundeei jarraitu zitzaien iraultzak behin-behineko gobernuburu izendatu zuen. 1934an biltzar konstituziogileko lehendakari hautatu zuten.

Hiru urte geroago, ordea, legebiltzarra bertan behera utzi eta Estado Novo deitu zen erregimen faxista ezarri zuen. Ordu arte lurjabe handien mendean egona zen administrazioan, hezkuntzan, gizartean eta ekonomian erabateko berrikuntzak egiten ahalegindu zen Brasilgo langileen bizi-baldintzak hobetzeko eta industria bultzatzeko. Brasilek Bigarren Mundu Gerran parte hartu izanak herritarren demokrazia nahia utzi zuen agerian; 1945. urtean, estatu-kolpe batek Vargas kargutik kendu zuen, Senatuko kargua gorde zuen arren.

1950. urtean, Alderdi Laboristaren aldetik, Brasilgo lehendakari hautatu zuten berriro. Alderdi progresisten eta kontserbadoreen arteko oreka aurkitzen saiatu zen, baina ez zuen arrakasta handirik izan. 1954. urtean Brasilgo armadak dimisioa ematera behartu zuen, eta, handik gutxira, bere buruaz beste egin zuen.

Getulio Vargasen populismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hona hemen Queirozen iritzia Vargasi buruz:

«Erreformatzaile politikoa izanik, jauntxokeriatik eta nagusi ziren oligarkietatik askatu zuen Brasil. Gure kultura ekonomikoaren erreformatzailea izanik, menpeko izatetik independentzia eta aurrerapena eskuratu genituen. Aberastasun sortzailea, gure oinarrizko industrien eragilea, nekazaritza eta industria arloko gure prestakuntzaren bultzatzailea (...). Gizartearen erreformatzailea izanik, miraria egin zuen, produkzioko faktoreen lana bateratu baitzuen klase borrokara jo gabe.»

José J. Queiroz, Getulio Vargasi buruzko memoriak. Río de Janeiro, 1957.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Getúlio Vargas Aldatu lotura Wikidatan