Artikulu hau Wikipedia guztiek izan beharreko artikuluen zerrendaren parte da

James Watt

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

James Watt
James Watt by Henry Howard.jpg
Bizitza
Jaiotza Greenock1736ko urtarrilaren 19a
Herrialdea  Britainia Handiko Erresuma
Bizilekua Glasgow
Talde etnikoa eskoziarra
Heriotza Heathfield Hall (en) Itzuli1819ko abuztuaren 25a (83 urte)
Hobiratze lekua St Mary's Church, Handsworth (en) Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: tuberkulosia
Familia
Aita James Watt
Ama Agnes Muirhead
Ezkontidea(k) Ann McGrigor (en) Itzuli
Peggy Miller (en) Itzuli
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Glasgowko Unibertsitatea
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak ingeniaria, kimikaria, fisikaria, asmatzailea, ekintzailea eta matematikaria
Lantokia(k) Glasgow eta Birmingham
Enplegatzailea(k) Glasgowko Unibertsitatea
Jasotako sariak
Influentziak Thomas Newcomen
Kidetza Royal Society
Frantziako Zientzien Akademia
Edinburgoko Errege-elkartea
James Watt Signature.svg

James Watt (Greenock, Eskozia, 1736eko urtarrilaren 30agreg./urtarrilaren 19ajul. - Handsworth, Ingalaterra, 1819ko abuztuaren 25a) asmatzailea, ingeniari mekanikoa eta kimikaria izan zen. Thomas Newcomenen lurrun makina hobetuta, Watt lurrun makina sortu zuen 1776an; Watten lurrun makina funtsezkoa izan zen, Industria Iraultzak ekarriko zituen aldaketetarako, hala Britainia Handian bertan nola mundu zabalean.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskoziarra jaiotzez, Birmingham (Ingalaterra) izan zuen bizileku eta lantoki. Lunar Society elkarteko kidea izan zen. Berak idatzitako dokumentu asko Birmingham Central liburutegian daude.

Txikitan, aitaren eraikuntza lantegian egin zuen lan. 19 urte zituela, tresna mekaniko asko egin zituen. Wattek gogoko zituen lurrun makinak; horregatik, lurrinaren ezaugarriak aztertzeari ekin zion: dentsitatearen, tenperaturaren eta presioaren arteko erlazioa, bereziki. Lurrun makinarako kondentsazio ganbera bat ere diseinatu zuen, lurrun galerak ekiditeko. Bere lehenengo patentea asmakuntza hori izan zen. Horrez gain, beste hobekuntza batzuk egin zizkion 1769an.

John Roebuck britainiar asmatzailearen kidea izan zen, eta Roebuckek finantzatu zituen Watten ikerkuntzak. 1775ean, lurrun makinak egiten hasi ziren, eta beste asmakizun batzuk garatu zituen; adibidez, mota askotako makinetarako aplikagarria zen motor bikoitza.

Jon Wattek lurrun makina asmatu zuela esaten da, baina ez da horrela: lurrun makina hobetzeko asmakizun ugari egin zituen. Potentziaren unitateari bere izena jarri zaio, gerora elektrizitatearen potentzian ere erabili dena: watt unitatea, alegia.

1785, Watt Londresko Royal Societyko kide izendatu zuten; eta 1814an, Frantziako Zientzien Akademiakoa. 1806an, Glasgowko Unibertsitateak doctor honoris causa izendatu zuen. 1819ko abuztuaren 19an, Heathfield Hall etxean hil zen, Handsworth hirian, Ingalaterran.

Kronologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1736: Greenocken (Eskozia) jaio zen.
  • 1754: instrumentu matematikoen merkataritzako funtzionamendua ikasi zuen.
  • 1756-1763: Glasgowko Unibertsitateko instrumentu matematikoak sortu zituen.
  • 1763-1764: Thomas Newcomek sorturiko Newcomen makina konpondu zuen. Ordutik aurrera makina hori hobetzeko ideiak proposatu eta aplikatu zituen.
  • 1765-1770: Newcomen makinak egin zituen.
  • 1767: Forth and Clyde katea ikuskatu zuen.
  • 1774: Sohon negozio bat ireki zuen.
  • 1784: bere lurrun makina patentatu zuen.
  • 1800: Heathfield Hall etxera erretiratu zen, Birminghamdik hurbil.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: James Watt Aldatu lotura Wikidatan