Thomas Malthus

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Thomas Malthus
Thomas Robert Malthus.jpg
Bizitza
Izen osoa Thomas Robert Malthus
Jaiotza Westcott, Surrey1766ko otsailaren 14a
Herrialdea Britaina Handia eta Irlandako Erresuma Batua
Heriotza Bath1834ko abenduaren 29a (68 urte)
Hezkuntza
Heziketa Jesus College
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea ekonomialaria, saiakeragilea, estatistikaria, demografoa, apaiz anglikanoa, soziologoa eta Hooligana
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Zientzien Errusiar Akademia
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa anglikanismoa

Thomas Robert Malthus (Dorking, 1766ko otsailaren 14a - Bath, 1834ko abenduaren 29a) ekonomialari ingelesa eta apaiz protestantea izan zen. Demografiaren sortzailetzat jotzen da.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Thomas Malthus ekonomia oparoko familian jaio zen, zortzi semealabetatik bigarrena izanik. Bere aita David Hume filosofoaren lagun gertua zen. 1784tik aurrera Cambridgeko Unibertsitatea ospetsuan garatu zituen goi mailako ikasketak eta 1797an apaiz anglikanoa izendatu zuten. Hiru semealaba izan zituen Harriet Eckersall emaztearekin.

Teoria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere lanik garrantzitsuena, Biztanleriaren printzipioaren saiakera, alegia, 1798an argitaratu zuen. Bertan, tesi iraultzailea garatu zuen Malthusek, esanez munduko biztanleria progresio geometrikoan hazten dela, bizibideen hazkundeak progresio aritmetikoa jarraitzen duen bitartean. Ondorioz, gizateria ogibiderik gabe aurkituko da momentu jakin batean, Malthusen hondamendia gisa ezagutzen den zorigaiztoko unean, hain zuzen.

Teoria hauek direla eta, baliabideak mugatuak diren heinean, gizakia suntsipenera kondenatuta dagoela ziurtatu izana egotzi zaio, idatzita utzi ez bazuen ere. Berak adierazi zuena zera izan zen, gizakiaren birsortze-gaitasuna eta elikagaien ekoizpenaren arteko borroka etengabea izango zela. Biztanleriaren inguruko ideiok ekonomia zientzia iluna gisa ezagutzera eman izana bultzatu zuten.

Kapitalismoaren jarraitzaileek Malthusen ideiak defendatu dituzte maiz. Zentzu horretan, eskuin-muturreko idealak piztea ere egotzi zaio, baita arrazakeria ere[1].

Eragina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Malthusen saiakera seminala 1838an irakurri ondoren otu zitzaion Charles Darwini hautaketa naturalaren teoria garrantzitsua, berak aitortu bezala[2].

John Maynard Keynes ekonomialari ezagunak bere ideien aitzindaritzat jo zuen Malthus.

Gabriel Arestik ere aipatu zuen haren 1970eko Harrizko herri hau lanan barnako Ekainaren 26 egun olerkian, honakoa esanez:

« Limosna bat

Purgatorioko arima
gosetuen alde,
Malthusen teoria madarikatuak
ez daitezen
bertan ere
egiazta...

 »

—Gabriel Aresti, [3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Thomas Malthus Aldatu lotura Wikidatan