Higidura zuzen

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Higidura zuzena ibilbide zuzena duen higidura da. Hortaz, bere abiadura noranzkoa eta norabidez konstantea izango da, ez ordea bere moduloa, eta beste higidura batzutan abiaduraren noranzkoan aldaketak eragiten dituen azelarazioa higidura zuzenan nulua da. Matematikoki dimentsio bakar batean adieraz daiteke.


Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Higidura zuzen mota batzuk honako hauek dira:

Desplazamendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Desplazamendu

Higidura zuzena dimentsio bakarreko higidura denez, norabide jakin batean doan objektu batek iragandako distantzia desplazamenduaren parekidea da.[1] Desplazamenduaren NUS unitatea metroa da. \, x_{1} objektuaren hasierako posizioa baldin bada eta \, x_{2} amaierakoa, desplazamendua matematikoki honela adierazten da:

 \Delta x = x_2 - x_1

Higidura zirkularrean desplazamenduaren parekidea  \theta desplazamendu angularra da eta radianentan neurtzen da. Objetuaren desplazamendua ezin liteke distantziarena baino handiagoa izan. Hau ulertzeko, adibide hau jarri liteke: pertsona batek egunero etxetik lanera eta lanetik etxerako ibilbidea oinez burutu ohi du. Egun horretako pertsona horren desplazamendua 0 da, egunaren amaieran hasierako leku berberean baitago: bere etxean. Aldiz, egun osoan etxetik lanera eta lanetik etxera oinez distantzia bat egin du, distantzia hori 0 ez dela argi dago, baizik burututako eguneroko ibilbidearen distantzia da.

Abiadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abiadura magnitudeak objektuen posizioak zein laster aldatzen diren esango digu.

Abiadura eskalarra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bataz besteko abiadura eskalarra  v lortzeko distantzia osoa eta distantzia hori ibiltzeko behar izan den denboraren arteko zatiketa egin behar da:

   Abiadura = {distantzia \over denbora}

 v = \left |\mathbf{v} \right | = \left |{\frac {dx}{dt}} \right |

Abiadura bektoriala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abiadura eskalarra guztizko distantzia ibiliari dagokio, abiadura bektoriala, ordea, desplazamenduaren aldaketarekin loturik dago. Abiadura bektoriala bezala, denbora-tarte jakin batean neurtu behar da. Auto batek \delta x desplazamendua egiten badu \delta t denbora-tartean, autoaren batez besteko abiadura bektoriala \mathbf{v_{bb}} denbora-tarte horretan honela definituko genuke:

\mathbf{v_{bb}} = {desplazamendua \over denbora}

\mathbf{v_{bb}} = \frac {\Delta x}{\Delta t} = \frac {x_2 - x_1}{t_2 - t_1}

Aldiuneko abiadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aldiuneko abiadura bektoriala objektu batek aldiune horretan duen abiadura bektoriala da, batez besteko abiadura bektorialaren \Delta t \to 0 da:

\mathbf{v} = \lim_{\Delta t \to 0} {\Delta x \over \Delta t}  = \frac {dx}{dt}

Azelerazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Azelerazioa

Azelerazio magnitudeak objektuaren abiadura denborarekiko nola aldatzen den adieraziko digu.

Bataz besteko azelerazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

\mathbf{a_{av}} = \frac {\Delta \mathbf{v}}{\Delta t} = \frac {\mathbf{v_2} - \mathbf{v_1}}{t_2 - t_1}

Aldiuneko azelerazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

\mathbf{a} = \lim_{\Delta t \to 0} {\Delta \mathbf{v} \over \Delta t}  = \frac {d\mathbf{v}}{dt} = \frac {d^2x}{dt^2}

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Distance and Displacement

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]