Kortsario

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
La Confiance ontzi kortsarioa (18 kanoi eta 190 gizon) Kent (40 kanoi et 437 gizon) abordatzen.

Kortsarioa gobernu baten baimena duen itsas-lapur edo pirata da. XVI. eta XIX. mendeen artean Europako herrialde askok "erreplesalia gutunak" (kortso agiriak) banatu zizkieten beren kapitainei, zeinetan herrialde etsaien merkatari ontziei eraso egiteko eta bertako zama lapurtzeko oniritzia ulertzen zen.

Mediterraneo itsasoan itsasgizon berbereak nabarmendu ziren egiteko horretan eta ingelesak eta holandarrak Atlantikoan. Frantziako eta Espainiako koroek, adibidez, korso agiri ugari eman zuten Ipar eta Hego Euskal Herriko itsasontzien artean. Ipar Euskal Herriko kortsarioak izan ziren, euskaldunen arteko ospetsuenak XVII. mendearen bukaeratik XIX. mendearen hasiera arte (Hendaia, Ziburu, Donibane Lohizune eta Baionako portuetako ontziak).

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kortsario hitza italierazko corsaro hitzetik dator, eta hau latinezko cursus hitzetik[1]

Kortsario europarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantziak lehendabizi, baina gero Espainiak, Ingalaterrak eta herrialde europar askok kortsariotza bultzatu zuten XIV. mendetik XIX. mendera arte. Ameriketara ere bidali zituzten kortsario asko, batik bat Karibera.

Kortsario berbereak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrialde berbereak kristauen aurkako kortsarioen gotorlekua izan ziren Errege-erregina Katolikoek moriskoak bidali zituztenetik. Mendekuaz gain, hala nolako baimen erlijiosoa zuten kortsoan aritzeko, 1786, Thomas Jeffersoni eta John Adamsi, Sidi Haji Abdul Rahman Adja, Tripoliko enbaxadoreak Ingalaterran emandako erantzunaren arabera:

gure eskubideak eta eginbeharra profetaren menpe bizi ez diren nazioei inon erasotzea da, eta gatibuak hartzea

Kortsario berbereen lehen negozioa gatibuak hartzea zen, bai itsasoan bai eta kostaldeko herriei oldartuz. Espainiako eta Italiako hegoaldeko kostak hustu ziren hauen eraginez. Mamelukoen eta Otomandar Inperioren babesarekin kortsario berbereak Mediterraneoko zartaila izan ziren 1830an Frantziak Aljer konkistatu zuen arte.

Kortsario ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal kortsarioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Donibandar kortsarioei eskainitako oroitarria, Donibane Lohizunen.

Gurean ere horrelako bizimodua hautatu dutenak izan dira:

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Corsaire Dictionnaire de l'Académie Française (9e édition en ligne)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]