Italiera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Italiera
'Italiano'
Non mintzatzen den: Italia, Malta, Argentina, Uruguai, Somalia, Brasil, Libia, Etiopia eta beste hainbat estatutan Europa eta Ameriketan
Hiztunak: 70 milioi 
Rankina: 19–20. (lehia estuan turkiera eta urduarekin)
Hizkuntza familia: Indo-Europarra
 Italikoa
  Erromantzea
   Mendebaldeko Italikoa
    Italiera 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: Italia, Suitza, San Marino, Vatikano Hiria, Eslovenia, Kroaziako Istria eskualdean, Somaliako eskualde hizkuntza
Erakunde araugilea: Accademia della Crusca
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: it
ISO 639-2: ita
ISO 639-3: ita

 

Map Italophone World.png
Urdin iluna: ama hizkuntza
urdina: administrazio hizkuntza
urdin argia: bigarren hizkuntza edo ez ofiziala
lauki berdea: hiztun talde handia
 

Italiera latinetik datorren hizkuntza erromantze bat da. 70 milioi hiztun ditu, batez ere Italian. Hortik kanpo, hiztunen kopuruaren arabera ordenaturik, herrialde hauetan ere modu esanguratsuan: Alemania, Argentina, Suitza, Frantzia, Brasil, Belgika, AEB, Britainia Handia, Kanada, Australia, Mexiko eta Uruguain.

Oro har, Italiera hiztegiaren aldetik Latinetik hurbilenen dagoen hizkuntzatzat jo ohi da. Errumaniera gramatikaren aldetik eta sardiniera ahoskeraren aldetik izanen litzateke hurbilenak.

Eduki-taula

Hiztunen geografia [aldatu]

Italiar hiztunen hedapena Europan zehar.

Italiatik kanpo, honakoa da mundu mailan italieradunen banaketa geografikoa:

Hizkuntza batua [aldatu]

Italiera batua Toskana-ko dialektoan dago oinarriturik, hegoaldeko eta iparraldeko dialektoen arteko bitartekoa. 1861ean herrialdeko batasuna lortu ondoren hasi zen hedatzen, dialektoen kalterako.

Dialektoak [aldatu]

Iparraldekoak [aldatu]

  • Piemontese.
  • Lombardo.
  • Genovese edo ligure.
  • Emiliano.
  • Romagnolo.
  • Veneto.

Erdialde eta hegoaldekoak [aldatu]

  • Toscano.
  • Romanesco.
  • Dialetti umbri.
  • Abruzzese.
  • Campano.
  • Pugliese.
  • Tarantino.
  • Salentino.
  • Calabrese.
  • Siciliano.

Historia [aldatu]

Italierazko hitzak eta espresioak [aldatu]

Elkarrizketa informala, euskara-italieraz:

Kaixo Ciao
Zer moduz zaude? Come stai?
Ondo, eta zu? Bene e tu?
Ni ere Anch'io
Nongoa zara? Di dove sei?
Napolesekoa naiz Sono di Napoli
Eta zu? E tu?
Milanekoa naiz Sono di Milano
Zein lanbide duzu? Che lavoro fai?/ Cosa fai nella vita?
Ikaslea naiz Sono studente
Ze taldekoa zara? Di che squadra sei?
Napolesekoa naiz Io sono del Napoli
Ondo, ondo Bene Bene
Agur Arrivederci (orokorra) / Arrivederla (formala) / Ciao! (informala)
Ikusiko gara Ci vediamo / Arrivederci
Bai / Ez Sì / No
Noski! Certo! / Certamente! / Naturalmente!
Topa! Salute!
Zer moduz? Come stai? (informala) / Come sta? (formala) / Come state? (plurala) / Come va? (orokorra)
Egunon! Buon giorno!
Arratsaldeon! Buona sera!
Gabon! Buona notte! (lo egiteko) / Buona serata! (esnatzeko)
Egun ona izan! Buona giornata! (formala)
On egin! Buon appetito!
Zorte on! Eskerrik asko! Buona fortuna! – Grazie!
Maite zaitut Ti amo (maitaleen artean bakarrik) / Ti voglio bene (maitale, adiskide, senide, etab.)
Ongietorri Benvenuto/-i (gizonezkoa/gizonezkoak edo nahastuta) / Benvenuta/-e (emakumezkoa/emakumezkoak)
Mesedez Per piacere / Per favore / Per cortesia
Eskerrik asko Grazie! (orokorra) / Ti ringrazio! (informala) / La ringrazio! (formala) / Vi ringrazio! (plurala)

Ikus, gainera [aldatu]

Kanpo loturak [aldatu]

Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Italiera
Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.