Italiera
Wikipedia(e)tik
| Italiera Italiano |
||
|---|---|---|
| Non mintzatzen den: | Italia, Malta, Argentina, Uruguai, Somalia, Brasil, Libia, Etiopia eta beste hainbat estatutan Europa eta Ameriketan | |
| Guztira hiztunak: | 70 milioi | |
| Rankina: | 19–20. (lehia estuan turkiera eta urduarekin) | |
| Hizkuntza familia: | Indo-Europarra Italikoa Erromantzea Mendebaldeko Italikoa Italiera |
|
| Estatus ofiziala | ||
| Hizkuntza ofiziala: | Italia, Suitza, San Marino, Vatikano Hiria, Eslovenia, Kroaziako Istria eskualdean, Somaliako eskualde hizkuntza | |
| Araugilea: | Accademia della Crusca | |
| Hizkuntza kodeak | ||
| ISO 639-1: | it | |
| ISO 639-2: | ita | |
| ISO 639-3: | ita | |
 urdina: administrazio hizkuntza urdin argia: bigarren hizkuntza edo ez ofiziala lauki berdea: hiztun talde handia |
||
| Oharra: baliteke orri honek NAF fonetika ikurrak edukitzea Unicoden. | ||
Italiera latinetik datorren hizkuntza erromantze bat da. 70 milioi hiztun ditu, batez ere Italian. Hortik kanpo, hiztunen kopuruaren arabera ordenaturik, herrialde hauetan ere modu esanguratsuan: Alemania, Argentina, Suitza, Frantzia, Brasil, Belgika, AEB, Britainia Handia, Kanada, Australia, Mexiko eta Uruguain.
Oro har, Italiera hiztegiaren aldetik Latinetik hurbilenen dagoen hizkuntzatzat jo ohi da. Errumaniera gramatikaren aldetik eta sardiniera ahoskeraren aldetik izanen litzateke hurbilenak.
Eduki-taula |
[aldatu] Hiztunen geografia
Italiatik kanpo, honakoa da mundu mailan italieradunen banaketa geografikoa:
- Alemania 708.019 hiztun
- Argentina 618.443
- Suitza 520.550
- Frantzia 358.603
- Brasil 292.519
- Belgika 281.674
- AEB 188.926
- Erresuma Batua 173.493
- Kanada 140.812
- Australia 131.679
- Mexiko 125.655
- Uruguai 74.163
- Espainia 61.383
- Txile 44.734
- Hegoafrika 32.330
- Herbehereak 30.529
- Peru 25.787
- Luxenburgo 22.913
- Austria 13.824
- Grezia 10.654
- Kolonbia 10.474
- Israel 10.221
- Ekuador 10.105
- Monako 6.631.
[aldatu] Hizkuntza batua
Italiera batua Toskana-ko dialektoan dago oinarriturik, hegoaldeko eta iparraldeko dialektoen arteko bitartekoa. 1861ean herrialdeko batasuna lortu ondoren hasi zen hedatzen, dialektoen kalterako.
[aldatu] Dialektoak
[aldatu] Iparraldekoak
- Piemontese.
- Lombardo.
- Genovese edo ligure.
- Emiliano.
- Romagnolo.
- Veneto.
[aldatu] Erdialde eta hegoaldekoak
- Toscano.
- Romanesco.
- Dialetti umbri.
- Abruzzese.
- Campano.
- Pugliese.
- Tarantino.
- Salentino.
- Calabrese.
- Siciliano.
[aldatu] Historia
- 1583an sortu zuten Firenzen Accademia della Crusca erakundea, filologia eta hizkuntzalaritzaren ingurukoa.
- 1612an lehenengo hiztegia egin zuten.
[aldatu] Italierazko hitzak eta espresioak
Elkarrizketa informala, euskara-italieraz:
| Kaixo | Ciao |
| Zer moduz zaude? | Come stai? |
| Ondo, eta zu? | Bene e tu? |
| Ni ere | Anch'io |
| Nongoa zara? | Di dove sei? |
| Napolesekoa naiz | Sono di Napoli |
| Eta zu? | E tu? |
| Milanekoa naiz | Sono di Milano |
| Zein lanbide duzu? | Che lavoro fai?/ Cosa fai nella vita? |
| Ikaslea naiz | Sono studente |
| Ze taldekoa zara? | Di che squadra sei? |
| Napolesekoa naiz | Io sono del Napoli |
| Ondo, ondo | Bene Bene |
| Agur | Ciao |
| Ikusiko gara | Ci vediamo / Arrivederci |
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
.svg){kind=logo} |
Hizkuntza honek bere Wikipedia du. Bisita ezazu. |
 |
Europar Batasuneko hizkuntza ofizialak | |
|---|---|---|
|
Alemana • Bulgariera • Daniera • Errumaniera • Eslovakiera • Esloveniera • Estoniera • Finlandiera • Frantsesa • Gaelera • Gaztelania • Greziera • Hungariera • Ingelesa • Italiera • Letoniera • Lituaniera • Maltera • Nederlandera • Poloniera • Portugesa • Suediera • Txekiera Iturria: EB webgune ofiziala |
||
| Erromantze hizkuntzak | ||
|---|---|---|
|
Aragoiera · Arumaniera · Asturleonera (Asturiera, Extremadurera, Leonera, Mirandera, Montañera) · Borgoinera · Emiliano-romagnoloa · Erromantxera · Errumaniera (Moldaviera, Valakiera) · Franche-Comtera · Frankoprovenzera · Frantsesa · Friuliera · Galiziera (Eonaviera, Fala) · Galoa · Gaztelania (Kaloa, Latinoamerikar gaztelania) · Istriotera · Istro-Errumaniera · Italiera · Katalana (Algerera, Balearrera, Valentziera) · Korsikera (Gallurera) · Ladinera · Ladinoa · Liguriera (Genovera, Monakoera) · Lonbardiera · Lorrenera · Megleno-Errumaniera · Napoliera · Normandiera (Jèrriais, Dgèrnésiais) · Okzitaniera (Gaskoiera) · Piemontera · Pikardiera · Poitevin · Portugalera (Afrikar portugalera, Brasildar portugalera) · Sardiniera (Campidanera, Logudorera, Sassariera) · Siziliera · Valoiera · Veneziera · Xanpainera |
||
