Programazio-lengoaia

Programazio-lengoaiak ordenagailuaren portaera kontrolatzeko erabil daitezkeen hizkuntza artifizialak dira.

Bi atal definitu behar dira programazio-lengoaia bat definitzeko:

• Programak osatzeko erabil daitezkeen aginduak (adb.: datu bat irakurri, datu bat inprimatu, kalkulatu eragiketa bat...)
• Datuak errepresentatzeko erabil daitezkeen datu-motak (adb.: zenbakia osoa, zenbaki erreala, karakterea...)

Programa bateko aginduak idazteko orduan lengoaiak horrelako aginduak definitu ahal izateko dituen arau sintaktiko eta semantikoak errespetatu behar dira.

Sailkapena

Behe-mailako programazio-lengoaiak

Berez, konputagailuak lengoaia bakar bat ulertzen du: makina-lengoaia. Konputagailuko zirkuitu elektrikoek agindu xehe batzuk bakarrik egiten dituzte, eta horietan datuak kode bitarrean adierazi behar dira. Baina gizakiontzat makina lengoaian programatzea erokeria da:

• Ulertezina da (dena kode bitarrean adierazita dago)
• Aginduak sinpleegiak dira.
• Konputagailu mota bakoitzak bere makina-lengoaia dauka eta batean dabilen programa bestean ez dabil.

Mihiztadura-lengoaia makina-lengoaiatik oso gertu dago, baina programak gizakiok hobeto uler ditzagun:

• agindu bitarrak karaktere alfanumerikoekin adierazten dira
• datuak atzitzeko helbide sinbolikoak erabiltzen dira, helbide bitarren ordez
• oharrak txertatu daitezke programetan

Goi-mailako programazio-lengoaiak

Goi-mailako programazio lengoaiak egokiagoak dira programatzeko:

• Datuak eta aginduak karaktere alfanumerikoen bidez aipa daitezke (ez kode bitarrean)
• Datuak hartzeko aldagaiak defini ditzakegu
• Agindu eta datu potenteagoak, landuagoak, erabil daitezke (ez eragiketa sinpleak soilik)
• Hainbat konputagailu mota desberdinetan erabili ahal izango dira.
• Zuzentzeko eta gaurkotzeko errazagoak dira, honela denbora aurrezten digu beste lengoaiekiko.
• Oharrak txerta daitezke programa hobetu ulertzearren.

Beraz, goi-mailako programazio-lengoaia batean programatzea askoz errazagoa da.

Erdi-mailako programazio-lengoaiak

C programazio-lengoaia. Goi-mailako lengoaien abantaila gehienak ditu, baina aldi berean behe-mailakoen funtzionalitatea ere erabil daiteke. Horrela programa azkarrak lortu daitezke eta memoriako espazioa hobeto kudeatzen dutenak.

Konpiladoreak eta interpretatzaileak

Fitxategi:Konpiladorea.png

Konpiladorea.

Baina goi-mailako lengoaia batean idatzitako programa bat martxan jarri nahi badugu konputagailu batean, lehenago itzuli behar dugu programa hori makina-lengoaiara. Itzulpen hori egiteko konpilazio prozesu bat burutu behar da. Konpiladoreak itzulpen hori automatikoki egiten duten programa bereziak dira.

Horrelakoetan goi-mailako programazio-lengoaiaz idatzitako programari iturburu-programa esaten zaio eta programa konpilatuari objektu-programa esaten zaio.

Batzuetan itzulpen hori aginduz agindu egiten da, banaka eta programa itzulia (objektu-programa) lortu gabe. Horrelako programa itzultzaileei interpretatzaile esaten zaie.

Zenbait programazio-lengoaia:

ABC Ada ActionScript Afnix ALGOL APL ASP ASP.NET AWK B BASIC BCPL Befunge Boo C C++ C#

Caml Clipper CLIPS CLU COBOL CORAL D Delphi DIV Dylan Eiffel Erlang Extended ML Euphoria Fenix Flow-Matic Forth

FORTRAN GRAFCET FP Haskell Icon Inform INTERCAL ISWIM J Java JavaScript LADDER Joy Lexico Lisp Logo Lua

MAGIC Mainsail Miranda ML Modula Modula-2 Modula-3 Natural NetREXX Oberon Object REXX Objective-C Ocaml Occam Oz Pascal Parlog

Perl PHP PL/1 Plankalkül PostScript Prolog Python Rapid REXX RPN RPG Ruby Sail Sather Scheme Scriptol Self

Sh Simula Smalltalk Snobol SPARK SR Standard ML TI-Basic TCL Visual Basic Visual Foxpro Visual Net ZPL

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Mihiztadura-lengoaia eta goimailako lengoaiak: noiz eta zergatik; Zientzia.net atarian
• (Euskaraz) Programazio-lengoaia gehienen bilakaera grafiko batean
• (Ingelesez) Programazio-lengoaia gehienen bilakaera