Taiga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Biomak
Bioma lehortarrak
Tundra
Taiga/baso borealak
Mendiko belardi eta sastrakadiak
Koniferoen baso epelak
Koniferoen baso tropikal eta subtropikalak
Hostozabalen baso misto epelak
Baso eta sastrakadi mediterraneoak
Hostozabalen oihan heze tropikal eta subtropikalak
Hostozabalen oihan lehor tropikal eta subtropikalak
Belardi, sabana eta sastrakadi epelak
Belardi, sabana eta sastrakadi tropikal eta subtropikalak
Basamortuak eta sastrakadi xerikoak
Urperatutako belardi eta sabanak
Ibarbasoak
Hezeguneak
Bioma urtarrak
Urmaelak
Itsasertza/marearteko zona
Mangladiak
Algen basoak
Koralezko uharriak
Zona neritikoa
Zapalda kontinentala
Zona pelagikoa
Zona bentikoa
Arnasbide hidrotermalak
Arnasbide hotzak
Izotz uharteak
Beste batzuk
Zona endolitikoak


Taiga edo baso boreala konifero-baso ezaugarri nagusitzat duen bioma da. Normalean, taiga Errusiako eskualdea izendatzeko erabiltzen da, munduko beste eskualdeak izendatzeko baso boreala erabiltzen da.

Taigaren kokapena munduan.

Geografikoki Errusiako iparraldean eta Siberian, Europako iparraldean, Hudsoneko badiako eskualdean, Kanadako iparraldean eta Alaskan kokatzen da. Taigak hegoaldean estepa eta iparraldean tundra ditu. Hego hemisferioan ez dago taigarik latitude haietan ia ez dago lurzorurik.

Eskualdeko klima hotza da oso, udako batez besteko tenperatura 19 °C da, negukoa, berriz -30 °C. Hala ere, ez du elurte handirik egiten, urtean zehar prezipitazioak ez baitira 450 mmra ailegatzen.[1]

Hitza munduan errusierazko Тайга hitzetik hedatu zen baina hitz hori ziur aski Mongoliatik edo Yakutia hegoaldeko yakuto hizkuntzatik dator, basoz estalitako jenderik gabeko lurraldea; basoaren sakontasuna) [2]

Taiga basoa Yukon ibaian.

Taigako fauna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Taigako faunan hango baldintzei (hotzari, bereziki) jasateko gai diren hainbat ugaztun aurki daitezke. Neguan hauek hibernatzen dute:

Hegaztiak, bestetik, klima baldintza horiek direla eta, guztiak migratzaileak dira.

Altzeak taigan.

Taigako flora[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landarediari dagokionez, taigan koniferoak dira nagusi. Zuhaitz mota hauek taigako baldintzetara moldatuta daude. Hona hemen taigako landarediaren adibide batzuk:

Landareen bizitzarako egokia den urte sasoia lau hilabete ingurukoa da.

Garoak taigan.

Taigak pairatzen dituen mehatxuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aldaketa klimatikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baso borealen latitude zonaldeak Lurreko tenperatura igoera handiena jasatzen ari da. Muturreko tenperaturak gutxitu egin dira neguan eta udan, aldiz, tenperatura gehiago igotzen dira.[3] Ondorio ugari ditu fenomeno honek:

  • Zuhaitzentzat kaltegarriak diren intsektuek erreztasun handiago dute zabaltzeko. Esaterako izeiaren azaleko kakalardoa ( Dendroctonus rufipennis )Alaskan eta Yukonen(Dendroctonus rufipennis), mendiko pinuaren kakalardoa Columbia Britainiarran, e.a. [4]
  • Bertako basoak inguru beroagoko basoez aldatzen ari dira.[5]
  • Gizakien presentzia erraztu da.

Naturaren ustiapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mundu osoko taigetan basogintza asko zabaldu da eta ondorioz bertako basoak desgertzen diren moduan, monolaborantza artifizialaz aldatzen ari dira, hau da, espezie bakarreko landaketaz. Aldi berean, basogintza intentsibo horrek tamainu handiko makinaria behar du, lekuetara ailegatzeko bide egokiak, langileentzat zerbitzuak... horiek suposatzen dituzten eragin eta kalte guztiaz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Taiga Aldatu lotura Wikidatan
  • (Gaztelaniaz) Tundra eta taiga: barrameda.com.ar
  • (Ingelesez) Kanadako geografia: [2]
  • (Ingelesez) Taiga Biological Station: [3]
  • (Ingelesez) Baso borealak babesteko nazioarteko kanpainak: [4]