Hegazti

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Hegaztiak
Fosilaren garaia: Gaur

Malurus cyaneus
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Kladoa: Avialae
Klasea: Aves
Linnaeus, 1758
Azpiklaseak

Hegaztiak (Aves) animalia hankabiko, odol beroko, ornodun eta obiparoak dira. Batzuk migratzaileak dira. Batzuetan, taldeka ibiltzen dira, hegazti-saldoetan. Hegazti txikiei txoriak deritze, eta hegaztiak aztertzen dituen zientziari Ornitologia esaten zaio.

Ornodun homeotermoen (gorputzeko berotasuna aldatzen ez zaienen) klasea da hegaztiena, ornodun guztien artean —arrainak alde batera utzita— mota gehien dituena. 28 ordena eta 9.000 mota inguru ditu hegaztien klaseak. Gaurko hegazti mota guztietatik txoriek 5.000 hartzen dituzte (55 familia), eta elkarren artean duten ezaugarri bakarra txorien oin bereziak dira (lauak eta mintzik gabeak). Hegaztiek gorputza lumaz estalia izatea dute ezaugarri nagusia. Erraz hegan egin ahal izateko hezurdura arina dute, hezur asko hutsak izaten dituzte, eta lepoan, bularraldean eta sabelean hutsuneak dituzte. Hutsune horiek biriken luzapenak dira, haizez beteak daude, eta hegaldian arnasa hartzeko erabiltzen dituzte; bularraldean, gainera, gihar indartsuak dituzte hegoak mugiarazteko. Hegazti talde batzuek hegan egiteko ahalmena galdua dute, eta lasterkari bilakatu dira (ostrukak) eta beste batzuk igerilari (pinguinoak). Hegaztiek, ugaztunen antzera, odol beroa dute eta zirkulazioa bikoitza. Oso ikusmen ona dute. Obiparoak dira, alegia, arrautzak erruten dituzte. Azpimarratzekoak dira hegaztien sexu dimorfismoa, txiten ardura eta migrazioak.

2014ko azaroaren 14an jakin zenez, Europako landaguneetako hegaztien populazioak beherakada handia izan zuen azken 30 urteetan, izan ere, 431 milioi txori gutxiago zeuden. XX. mendeko nekazaritza eta abeltzaintza ustiaketak eragin nabarmena izan zuen horreta; izan ere, lurren kudeaketa industrialak degradatu egin zuen bioaniztasuna[1].

Anatomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegazti baten kanpoko anatomia: 1 Mokoa, 2 Burua, 3 eta 4 Begia, 5 Kapa, 6 Estalki txikiak, 7 Sorbaldakoak, 8 Estalki ertainak, 9 Tertziarioak, 10 Atzealdea, 11 Primarioak, 12 Irekidura, 13 Izterra, 14 Tibio-tartsal artikulazioa, 15 Tartsoa, 16 Oinak, 17 Tibia, 18 Sabela, 19 Saihetsak, 20 Bularra, 21 Zintzurra, 22 ?

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hemen aipatuko ditugu hegaztiak euren ohiko bizilekuaren arabera:

Ordenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Neornithes  
Palaeognathae 

Struthioniformes



Tinamiformes



 Neognathae 
 

Beste hegaztiak (Neoaves)


Galloanserae 

Anseriformes



Galliformes







Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Araitz Muguruza, «Kantua isiltzeko bidean da», Berria, 2014-11-14
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Hegaztiak
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hegazti Aldatu lotura Wikidatan
Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Aves