Hegazti

Hegaztiak Fosilen hedapena: Kretazeo–Gaur PreЄ Є O S D C P T J K Pg N
Txoria (Malurus cyaneus).
Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Animalia Filuma: Chordata Azpifiluma: Vertebrata Infrafiluma: Gnathostomata Klasea: Aves Linnaeus, 1758
Azpiklaseak
†Archaeornithes †Enantiornithes †Hesperornithes †Ichthyornithes Neornithes

Hegaztiak (Aves) hanka biko, odol beroko eta animalia ornodun eta obiparoak dira. Batzuk migratzaileak dira. Batzuetan, taldeka dabiltza, hegazti-saldoetan. Bestela, txori izena hegazti txikiak izendatzeko erabiltzen da.

Hegaztiak aztertzen dituen zientziari Ornitologia esaten zaio.

Ornodun homeotermoen (gorputzeko berotasuna aldatzen ez zaienen) klasea da hegaztiena, ornodun guztien artean —arrainak alde batera utzita— mota gehien dituena. 28 ordena eta 9.000 mota inguru ditu hegaztien klaseak. Gaurko hegazti mota guztietatik txoriek 5.000 hartzen dituzte (55 familia), eta elkarren artean duten ezaugarri bakarra txorien oin bereziak dira (lauak eta mintzik gabeak). Hegaztiek gorputza lumaz estalia izatea dute ezaugarri nagusia. Erraz hegan egin ahal izateko hezurdura arina dute, hezur asko hutsak izaten dituzte, eta lepoan, bularraldean eta sabelean hutsuneak dituzte. Hutsune horiek biriken luzapenak dira, haizez beteak daude, eta hegaldian arnasa hartzeko erabiltzen dituzte; bularraldean, gainera, gihar indartsuak dituzte hegoak mugiarazteko. Hegazti talde batzuek hegan egiteko ahalmena galdua dute, eta lasterkari bilakatu dira (ostrukak) eta beste batzuk igerilari (pinguinoak). Hegaztiek, ugaztunen antzera, odol beroa dute eta zirkulazioa bikoitza. Oso ikusmen ona dute. Obiparoak dira, alegia, arrautzak erruten dituzte. Azpimarratzekoak dira hegaztien sexu dimorfismoa, txiten ardura eta migrazioak.

Anatomia

Hegazti baten kanpoko anatomia: 1 Mokoa, 2 Burua, 3 eta 4 Begia, 5 Kapa, 6 Estalki txikiak, 7 Sorbaldakoak, 8 Estalki ertainak, 9 Tertziarioak, 10 Atzealdea, 11 Primarioak, 12 Irekidura, 13 Izterra, 14 Tibio-tartsal artikulazioa, 15 Tartsoa, 16 Oinak, 17 Tibia, 18 Sabela, 19 Saihetsak, 20 Bularra, 21 Zintzurra, 22 ?

Motak

Hemen aipatuko ditugu hegaztiak euren ohiko bizilekuaren arabera:

• Baso-aldekoak (Mendi, oihan-aldekoak):
  • Arranoak.
  • Aztoreak.
  • Belatzak.
  • Beleak.
  • Hontzak.
  • Kukuak.
  • Saiak.
  • Tukanak.
  • Txantxangorriak.
  • Zapelatzak.

• Itsaso-aldekoak:
  • Kaioak.
  • Pinguinoak.

• Ibai-aldekoak:
  • Amiltxoriak.
  • Martin arrantzaleak.

• Laku-aldekoak:

• Etxe aldekoak:
  • Enarak.
  • Oilarrak.
  • Oiloak.
  • Perikitoak.
  • Txolarreak.
  • Txori abeslariak.
  • Zikoinak.

Ordenak

	Neornithes   Palaeognathae  Struthioniformes Tinamiformes  Neognathae    Beste hegaztiak (Neoaves) Galloanserae  Anseriformes Galliformes