Bartzelona

Wikipedia(e)tik

Artikulu hau Espainiako hiriari buruzkoa da, beste esanahientzat ikus Bartzelona (argipena)

Bartzelona
Katalunia
Izen ofiziala	Barcelona
Antolaketa Estatua Autonomia Erkidegoa Probintzia Eskualdea	Espainia Katalunia Bartzelonako probintzia Barcelones
Alkatea	Jordi Hereu i Boher (PSC)
Herritarra	bartzelonar
Koordenatuak	41°24′N 2°10′E / 41.4, 2.167 (Bartzelona) Koordenatuak: 41°24′N 2°10′E / 41.4, 2.167 (Bartzelona)
Eremua	100,39 km2
Garaiera	9 m.
Distantzia	0 km Bartzelonara
Postakodea	08xxx
Biztanleria	1.593.075 bizt (2005)
Dentsitatea	15.868,86 bizt/km²
Sorrera	K.a. 15 erromatar castruma
www.bcn.cat

Bartzelona (gaztelaniaz eta katalanez: Barcelona) Kataluniako Autonomia Erkidegoko hiriburua da. Izen bereko probintziaren hiriburu ere bada, eta baita Barcelones eskualdeko burua ere. Kataluniako erakunde garrantzitsuenak bertan daude: Generalitatea eta Parlamentua. 2006. urtean, 1.605.606 biztanle zituen.

Espainiako iapr-ekialdean kokatuta dago eta herrialde osoko bigarren hiri garrantzitsuena eta Europako Batasuneko seigarren metropoli-barruti handiena da (36 udalerrik osatutakoa, 3.161.081ko biztanle eta 633 km²-ko azalerarekin). Are gehiago, Bartzelonako influentzia harago heltzen da, 4.268 km² eta 5.327.872 -ko eremu handiago baten, hain zuzen ere.

Mediterranear itsasoaren kostaldean kokatuta dago, Pirinioetatik 160 kilometrora.

Eduki-taula 1 Kokapen geografikoa 2 Historia 3 Barrutiak 4 Ikustekoak 4.1 Gizateriaren Ondare izendatutako lekuak 4.2 Beste eraikin interesgarri batzuk 5 Garraioak 6 Bartzelonar ezagunak 7 Hedabideak 7.1 Egunkariak 8 Argazki galeria 9 Ikus, gainera 10 Erreferentziak 11 Kanpo loturak

[aldatu] Kokapen geografikoa

Mediterraneo itsasoak ekialdean, Collserolako mendiguneak mendebaldean, Llobregat ibaiak hegoaldean eta Besòs ibaiak iparraldean mugatzen dute.

[aldatu] Historia

Bartzelona mundu mailako ekitaldi askoren agertoki izan da historian zehar, nazioartean proiektatzera lagundu dutenak. Horietatik garrantzitsuenak 1888 eta 1929ko Erakusketa Unibertsalak eta 1992ko Olinpiar Jokoak izan dira. Horrez gain, 2004an Kulturen Forum Unibertsala edo "Fòrum de les Cultures" deituriko ekitaldi erraldoia gauzatu zuten Kataluniako hiriburuan.

[aldatu] Barrutiak

Bartzelona 10 barrutitan banatzen da. Barruti bakoitzak konpetentzia propioak ditu, hiri osoko politika deszentralizatzen laguntzen dutenak. Biztanleek beren iradokizunak eta parte-hartzea helarazten dituzte aipatutako barrutietan. Barruti gehienak udalerri independenteak izan ziren garai batean, geroxeago, XIX eta XX.mendeetan, Bartzelona hiriari anexionatuko zirenak, eta oraindik ere beren izaera propioa mantentzen dutenak.

Bartzelonako 10 barrutiak honako hauek dira:

1. Ciutat Vella: Hirigune historikoa da. Bartzelonako gunerik zaharrena da, XIX. eta XX. mendeetan ondoko udalerriak lotu arte hiria osatzen zuen bakarra, hain zuzen ere. El Raval, Barri Gòtic, Antic Palaus (Sant Pere, Santa Caterina, el Born eta La Ribera auzo ez-ofizialek osatuta) eta La Barceloneta aglutinatzen ditu.
2. Eixample: Ciutat Vella, Sants, Gràcia eta Sant Andreu de Palomar antzinako herrien arteko lautadan kokatuta dago. Ildefons Cerdà arkitekto katalanak egin zuen gune horren urbanizazioa XIX.mendearen amaieran, kale perpendikularrez. Sant Antoni, Esquerra de L'Eixample, Dreta de l'Eixample, Sagrada Família eta el Fort Pienc auzoak ditu bere baitan.
3. Sants-Montjuic: La Marina del Prat Vermell, La Marina del port, La Font de la Guatlla, el Poble Sec, Hostafrancs, la Bordeta, Sants eta Sants-Badal auzoek osatuta.
4. Les Corts: Les Corts, Pedralbres eta Maternitat i Sant Ramon auzoek osatuta.
5. Sarrià-Sant Gervasi: Sarrià, Sant Gervasi, La Bonanova, Putxet i Farro, Vallvidrera, Tibidabo eta Les Planes auzoek osatuta, aintzinako Sant Gervasi de Cassoles herria dira gaur egun
6. Gràcia: Aintzinako Gràciako uri independientea. Gaur egun, Gràcia Nova, La Salut, El Coll, Vallcarca i Els Penitents auzoek osatzen dute.
7. Horta-Guinardó: Horta, La Clota, la Vall d'Hebron, Montbau, Sant Genís dels Agudells, la Teixonera, el Carmel, la Font d'en Fargas, Can Baró, el Guinardó auzoek osatuta.
8. Nou Barris: Vallbona, la Ciutat Meridiana, Torre Baró, Canyelles, les Roquetes, la Trinitat Nova, Can Peguera, la Guineueta, el Verdum, la Prosperitat, el Turó de la Peira, Porta eta Vilapicina auzoek osatuta.
9. Sant Andreu: Sant Andreu, La Sagrera, la Trinitat Vella, Baró de Viver, el Congrés i els Indians, Navas eta Bon Pastor auzoek osatuta
10. Sant Martí: Sant Martí de Provençals, El Clot, El Camp de l'Arpa del Clot, la Verneda i La Pau, el Fort Pienc, el Poblenou, el Parc i Llacuna del Poblenou, la Vila Olímpica del Poblenou, els Provençals del Poblenou, El Besòs i el Maresme, Diagonal Mar eta Front Marítim del Poblenou auzoek osatuta.

Barrutien gaur egungo banaketa Bartzelonako Udalak proposatu zuen, 2006. urtearen amaieran eta 2007. urtearen hasieran berretsi zuten.

	Bartzelonako barrutiak
Ciutat Vella • Eixample • Sants-Montjuïc • Les Corts • Sarrià-Sant Gervasi • Gràcia • Horta-Guinardó • Nou Barris • Sant Andreu • Sant Martí

[aldatu] Ikustekoak

[aldatu] Gizateriaren Ondare izendatutako lekuak

Honako hauek dira UNESCOk Bartzelonan Gizateriaren Ondare izendatu dituen lekuak:

• Milà Etxea
• Sant Pauko Ospitalea
• Güell Jauregia
• Kataluniar Musikaren Jauregia
• Güell Parkea
• Vicens Etxea
• Batlló Etxea
• Familia Sakratuaren Tenplua

[aldatu] Beste eraikin interesgarri batzuk

• Agbar dorrea
• Hotel Arts
• El Liceu
• Kataluniako Arte Museo Nazionala
• Mapfre dorrea

[aldatu] Garraioak

Bartzelonako aireportuak lotzen du hiria munduko hainbat hirirekin. Urtean 25-30 milioi pertsonak erabiltzen dute, Kataluniako aireporturik nagusia, Espainiako bigarren handiena eta Europa osoko bederatzigarren garrantzitsuena izanda. El Prat de Llobregaten dago kokatuta.

Bartzelonako portuak komunikatzen du itsasoz Bartzelona Mediterraneoko beste hiri batzuekin.

Hiri barneko garraiobideen artean Bartzelonako metroa azpimarratzekoa da. 1924an inauguratua, gaur egun 9 linea ditu.

[aldatu] Bartzelonar ezagunak

• Joan Maragall (1860-1911), idazlea.
• Santiago Rusiñol (1861-1931), idazle eta margolaria.
• Josep Trueta (1897-1977), medikua.
• Josep Lluis Sert (1902-1983), arkitektoa.
• Jose Escobar (1908-1994), komikigilea.
• Alicia de Larrocha (1923-), piano-jolea.
• Jordi Sarsanedas (1924-2006), poeta.
• Jordi Pujol (1930-), politikaria.
• Tete Montoliu (1933-1997), piano-jolea.
• Montserrat Caballe (1933-), sopranoa.
• Francisco Ibañez (1936-), komikigilea.
• Terenci Moix (1942-2003), idazlea.
• Joan Manuel Serrat (1943-), abeslaria.
• Eduardo Mendoza (1943-), idazlea.
• Josep Carreras (1946-), tenorra.
• Quim Monzo (1952 -), idazlea.
• Manolo Garcia (1955-), abeslaria.
• Artur Mas (1956-), politikaria.
• Ariadna Gil (1963-), aktorea.

[aldatu] Hedabideak

[aldatu] Egunkariak

• Gaztelaniazkoak:
  • La Vanguardia
  • El Periódico de Catalunya
  • El Mundo Deportivo
  • Sport
• Katalanezkoak:
  • Avui
  • El Punt
  • El Periódico de Catalunya

[aldatu] Argazki galeria

Erregearen plaza	Rambla	Güell Parkea	Familia Sakratua
Bartzelonako hondartza	Hiriko jaiak	Sardana dantza

[aldatu] Ikus, gainera

• Bartzelonako udalerrien zerrenda

[aldatu] Erreferentziak

• Euskal Etxea-Centre Cultural: Placeta Montcada, 1-3, behealdea.

[aldatu] Kanpo loturak

• Udalaren webgunea
• Bartzelonako Euskal Etxearen webgunea
• Euskal Etxearen bloga
• Bartzelona, begientzako oparia

Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz: Bartzelona