Benito Pérez Galdós

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Benito Pérez Galdós
Photo of Benito Pérez Galdós.jpg
member of the Congress of Deputies

1914ko martxoak 2 - 1916ko martxoak 16
Barrutia: Las Palmas
member of the Congress of Deputies

1907ko maiatzak 6 - 1914ko urtarrilak 2
Barrutia: Madrid
member of the Congress of Deputies

1886ko maiatzak 5 - 1890eko abenduak 29
Barrutia: Guayama
Bizitza
Jaiotza Las Palmas Kanaria Handikoa1843ko maiatzaren 10a
Herrialdea  Espainia
Bizilekua Q27243291
Lehen hizkuntza gaztelania
Heriotza Madril1920ko urtarrilaren 4a (76 urte)
Hobiratze lekua La Almudenaren hilerria
Familia
Bikotea(k) Lorenza Cobián
Emilia Pardo Bazán
Hezkuntza
Hizkuntzak gaztelania
Jarduerak
Jarduerak idazlea, antzerkigilea, politikaria, eleberrigilea, gidoilaria eta kazetaria
Lantokia(k) Madril
Nominazioak
Kidetza Real Academia Española
Mugimendua errealismoa
Genero artistikoa dramaturgia
eleberria
antzerkia
Sinesmenak eta ideologia
Alderdi politikoa Republican–Socialist Conjunction
Reformist Party
IMDb nm0701918
Firma de Benito Pérez Galdós.svg
Benito Pérez Galdós-i Joaquin Sorollak egindako erretratua.

Benito Pérez Galdós (Las Palmas de Gran Canaria, 1843ko maiatzaren 10a - Madrid, 1920ko urtarrilaren 4a) idazle kanariar emankorra izan zen, XIX. mendeko literatura espainiarraren garrantzitsuenetarikoa.

Eleberri historikoa eta kronikak landu zituen bereziki, "Episodios Nacionales" lan handia izanda ezagunena. Bertan, Espainiako historia kontatzen du 1805etik 1880 arte, Espainiako Independentziaren Gerra eta Gerra Karlistak barne.

Aipatzekoa da halaber Fortunata y Jacinta eleberri kostunbrista.

Euskal jatorrikoa zen, amaren aldeko aitona, Domingo Galdos Alkorta, azkoitiarra baitzen. XVIII. mende amaieran Inkisizioko idazkari izendatu zuten Kanarietan eta hara joan zen bizitzera.[1][2]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eleberriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • La Fontana de Oro (1870)
  • La sombra (1871)
  • El audaz (1871)
  • Doña Perfecta (1876)
  • Gloria (1877)
  • La familia de León Roch (1878)
  • Marianela (1878)
  • La desheredada (1881)
  • El doctor centeno (1883)
  • Tormento (1884)
  • La de Bringas (1884)
  • El amigo manso (1882)
  • Lo prohibido (1884-85)
  • Fortunata y Jacinta (1886-7)
  • Miau (1888)
  • La incógnita (1889)
  • Torquemada en la hoguera (1889)
  • Realidad (1889)
  • Ángel Guerra (1890-1)
  • Tristana (1892)
  • Nazarín (1895)
  • Halma (1895)
  • Misericordia (1897)
  • El abuelo (1904)

Episodios nacionales[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1872tik 1912ra idatzitako 46 eleberri historikoren sorta mardula da, bost multzotan banatuta. Hirugarren multzoan Euskal Herriari buruzkoak agertzen dira bereziki:

Lehen multzoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Trafalgar
  2. La Corte de Carlos IV
  3. El 19 de marzo y el 2 de mayo
  4. Bailén
  5. Napoleón en Chamartín
  6. Zaragoza
  7. Gerona
  8. Cádiz
  9. Juan Martín el Empecinado
  10. La Batalla de los Arapiles

Bigarren multzoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. El equipaje del rey José
  2. Memorias de un cortesano de 1815
  3. La segunda casaca
  4. El Grande Oriente
  5. 7 de julio
  6. Los Cien Mil Hijos de San Luis
  7. El terror de 1824
  8. Un voluntario realista
  9. Los Apostólicos
  10. Un faccioso más y algunos frailes menos

Hirugarren multzoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Zumalacárregui
  2. Mendizábal
  3. De Oñate a La Granja
  4. Luchana
  5. La campaña del Maestrazgo
  6. La estafeta romántica
  7. Vergara
  8. Montes de Oca
  9. Los Ayacuchos
  10. Bodas Reales

Laugarren multzoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. La tormentas del 48
  2. Narváez
  3. Los duendes de la camarilla
  4. La Revolución de Julio
  5. O'Donnell
  6. Aita Tettauen
  7. Carlos V en La Rápita
  8. La vuelta al mundo en la Numancia
  9. Prim
  10. La de los tristes destinos

Bosgarren multzoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. España sin rey
  2. España trágica
  3. Amadeo I
  4. La Primera República
  5. De Cartago a Sagunto
  6. Cánovas
  7. Sagasta

Antzerkia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Realidad (1892)
  • La loca de la casa (1893)
  • Gerona (1893).
  • La de San Quintín (1894)
  • Los condenados (1894)
  • Voluntad (1895)
  • La fiera (1896)
  • Doña Perfecta (1896)
  • Electra (1901)
  • Alma y vida (1902)
  • Mariucha (1903)
  • Amor y ciencia (1905)
  • Bárbara (1905)
  • Zaragoza (1908)
  • Pedro Minio (1908)
  • Casandra (1910)
  • Celia en los infiernos (1913).
  • Alceste (1914).
  • Sor Simona (1915)
  • El tacaño Salomón (1916).
  • Santa Juana de Castilla (1918).
  • Antón Caballero (1921).

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/perez-galdos-benito/ar-124063/
  2. ARANBARRI ETXANIZ, Simon: ''Azkoiti. Musikalariak, idazleak, pentsalariak (Musikari, literaturari, politikari, filosofiari eta teologiari buruz azterketa saioa)''. Oiartzun: 1990. 397. orrian.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Benito Pérez Galdós Aldatu lotura Wikidatan