Espainia-Estatu Batuak Gerra

Wikipedia, Entziklopedia askea
Espainiar-amerikar gerra» orritik birbideratua)
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Espainia-Estatu Batuak Gerra
USSMaine.jpg
USS Maine itsasontziaren hondoratzea, 1898
Data 1898ko apirilaren 25aabuztuaren 12a
Lekua Karibe eta Ozeano Barea
Emaitza Parisko ituna: Kuba independentzia lortzen du, Espainiak AEBri 20 milioi dolarren truke Guam, Puerto Rico eta Filipinak eman zizkion. Espainiar Inperioaren bukaera. Filipinak-Estatu Batuak Gerraren hasiera.
Gudulariak
Flag of the United States (1896-1908).svg Ameriketako Estatu Batuak
Bandera de Cuba Kuba
Philippines flag original.png Filipinak
Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg Espainia
Buruzagiak
Flag of the United States (1896-1908).svg Nelson A. Miles
Flag of the United States (1896-1908).svg William R. Shafter
Flag of the United States (1896-1908).svg George Dewey
Bandera de Cuba Máximo Gómez
Philippines flag original.png Emilio Aguinaldo
Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg Patricio Montojo
Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg Pascual Cervera
Indarrak
Kubatarrak: 30.000
Estatu batuarrak: 300.000
208.812 - 278.447 (Kuban)
10.005 (Puerto Ricon)
51.331 (Filipinetan)
Galerak
Kubatarrak: 10.665
Estatu batuarrak: 345
560 (Itsas-Armada)
3.000 (Armada)

Espainia-Estatu Batuak Gerra Espainia eta Estatu Batuen arteko gerra izan zen. 1898an , Maria Kristinaren erregeordetzan egina, Práxedes Mateo Sagasta Espainian eta William McKinley Estatu Batuetan presidenteak ziren.

Adituek Espainia-Estatu Batuak Gerra deritzoten arren, Espainian Kubako Gerra eta Kuban Espainia-Kuba-Estatu Batuak Gerra ere deritzote. Gerra haren ondorioak Kubaren independentzia eta Espainiar Inperioaren bukaera izan ziren, Espainiak Ameriketako Estatu Batuei 20 milioi dolarren truke Guam, Puerto Rico eta Filipinak eman zizkiolako.

Bakearen defentsa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nahiz eta Espainian, orokorrean hasiera batean "sukar" abertzale bat orokortu, alderdi sozialistako kide esanguratsuek bere aurka jarri ziren. Besteak beste pentsaezina izan ahal zen puntu batera: Kubari independentzia ematea eskatu arte.

« Denek nahi dute bakea. Ororen buru beren interesen edo alderdikideen alde egiten duten gutxi batzuek baino ez dute uste gerrak jarraitu behar duela.

(...) Gudaldian jo eta ke ari direnek, sukarrak janda, goseak eta egarriak jota, oinek eusten ez dietelarik, abian ez jarraitzearen beren burua lurrera botatzen dutenek (...), horiek ez dute gerrarik nahi.

(...) Kuban ohorearen zentsu anker baten alde hiltzear daudenen amek, aitek, senideek, emazteek, seme-alabek, horiek ez dute gerrarik nahi.

(...) Gobernuak ondo egin du armistizioa onartzen. Eta are hobeto egingo luke, baldin eta gerrari kosta ahala kosta amaiera emango balio gerrak suntsi gaitzan baino lehen. Egin dezala bere esku dagoena: independentzia onartzea, adibidez. Inork ez du beldurrik izan behar.

 »
El Socialista, "Bakea", 1898ko apirilaren 15a.

Gerra espainiar abertzalentzat: gurutzada bat[aldatu | aldatu iturburu kodea]

« Espainiari probidentziazko zeregina betetzea egokitu zaio historian (...). Herri espainiarra kristautasunaren aitzindaria da, Israelgo herriak izan zuen antzeko xedea du; haren historia kristau zibilizazioko gudariaren historia da. (Egun erasotzen gaituzten) barbaroak ez datoz larrubizi, ez pantera-larruzko mozorrotan jantzirik (...) baizik eta lurrun-makina handien gainean, elektrikaz armaturik eta mozorro europarretan jantziak. Baina, tribu barbaro guztien antzera, gutizia baino ez da haren ideala eta borondatearen araberako desmasiak beste araurik ez dute ezagutzen (...) Jaungoikoa nahi dute kendu tronutik eta dolarra alderatu, idolo unibertsal gisa (...). Gerra hau (...), erlijio-gerra, gerra santua, gurutzada, ere bada (...)  »
Aita Calpenaren sermoia Madrilgo katedralean, 1898ko maiatzaren 2an

Parisko Ituna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

« Espainiak uko egiten dio Kubaren gaineko subiranotasun -eta jabetza- eskubide orori. Kontuan hartuta uharte hori, Espainia handik ateratzen denean, Estatu Batuek okupatuko duela (...).

Espainiak Estatu Batuei emango dizkie Puerto Rico uhartea, orain bere subiranotasunaren pean dauden Mendebaldeko Indietako uharteak, eta Mariana edo Ladrones uharteetako Guam.

Espainiak Estatu Batuei emango die Filipinak izeneko artxipielagoa, (...) eta Estatu Batuek hogei milioi dolar ordainduko dizkiote Espainiari (...).

Estatu Batuek, hamar urteko epean (...), ontzi eta salgai espainiarrak onartuko dituzte Filipinetako portuetan, Estatu Batuetako ontzien eta salgaien baldintza berberetan (...).

 »
1898ko abenduaren 10a
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Espainia-Estatu Batuak Gerra Aldatu lotura Wikidatan
Historia Artikulu hau historiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.