Lut basamortua

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Daxt-e Lut1
World Heritage Logo global.svg UNESCOren gizateriaren ondarea
Dasht-e Lut Iran 2006-02-28 ISS012-E-18779.jpg
Mota Naturala
Irizpideak vii, viii
Erreferentzia 1505
Kokalekua Kerman  Iran
Eskualdea2 Asia-Pazifikoa
Koordenatuak 30° 36′ 18″ N, 59° 04′ 04″ E / 30.605°N,59.06777°E / 30.605; 59.06777
Izen ematea 2016 (XL. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Lut basamortua (persieraz: دشت لوت‎, Daxt-e lut, "Hutsaren basamortua"), askotan Daxt-e Lut basamortua, Irango Kerman probintzian dagoen basamortu gazi zabala da. Satwlite-telemetria bidezko gehienezko lurrazal-tenperatura 70,7 °C izanik[1] (baina ez aire-tenperatura, txikiagoa dena), munduko lekurik beroenetakoa da. Lehorrenetakoa ere bada.

2016an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen[2].

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Yardang egiturak Lut basamortuan.

Irango geografiaren ezaugarri nagusia goi-ordoki bat da mendiz inguratua eta arro hidrologikoetan banatua. Daxt-e Lut horietako basamortu-arro bat da, 480 km luze eta 320 km zabal[3], eta munduko leku lehorrenetakotzat joa[4][5][6]. Beste basamortu-arro nagusia Daxt-e Kavir da.

Lut basamortuaren azalera 51.800 km2 inguru da[7]. Urtaro hezean, udaberrian, une labur batez ura Hazaram mendietatik jeisten da, baina azkarregi lehortu eta atzean uzten ditu harriak, hondarra eta gatza bakarrik.

Basamortuaren ekialdea behe-ordoki bat da, gatzagaz estalia. Erdialdea aldiz, haizeak lurra zizelkatu du 150 km luzeran, bizkar eta ildo paraleloak sortuz, 75 m garai direnak[3]. Eremu honetan arroila eta dolina ugari dago. Hego-ekialdea hondarrezko hedadura zabala da, saharar erg bat bezalakoa, 300 m garaiko dunak dituena, munduko garaienetakoak[3].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  Mildrexler, David J.; Zhao, Maosheng (2011) (pdf) Satellite Finds Highest Land Skin Temperatures on Earth American Meteorological Society doi:10.1175/2011BAMS3067.1 .
  2.   Unesco Daxt-e Lut Unesco fitxa .
  3. a b c   editors, Richard L. Scheffel, Susan J. Wernert ; writers, Oliver E. Allen ... (1980) Natural Wonders of the World The Reader's Digest Association, Inc. 117 or. ISBN 978-0-89577-087-5 .
  4. Satellites seek global hot spots / The Christian Science Monitor - CSMonitor.com
  5. Temperature of Earth
  6. Images of the Day - Images - redOrbit
  7.   Wright, John W. (ed.) (2006) The New York Times Almanac Penguin Books ISBN 978-0-14-303820-7 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]