Santa Maria del Fiore

Wikipedia, Entziklopedia askea
Santa Maria del Fiore
Cupolone
Florentziako erdigune historikoa
Piazza del Duomo
Florence Duomo from Michelangelo hill.jpg
SMDFplan36.gif
Florentziako katedralaren ikuspegia.Commons-logo.svg Irudi gehiago
Kokapena
Estatu burujabe Italia
Eskualdea Toscana
Italiako hiri metropolitarraMetropolitan City of Florence
Italiako udalerriFlorentzia
Koordenatuak43°46′24″N 11°15′24″E
Historia eta erabilera
Irekiera1296
Izenaren jatorriaTheotokos (en) Itzuli
Erlijioakatolizismoa
ElizbarrutiaRoman Catholic Archdiocese of Florence (en) Itzuli
IzenaMaria
Arkitektura
ArkitektoaFrancesco Talenti (en) Itzuli
Arnolfo di Cambio
Filippo Brunelleschi
Emilio De Fabris (en) Itzuli
Giovanni di Lapo Ghini (en) Itzuli
Andrea di Bonaiuto
Taddeo Gaddi (en) Itzuli
Benci di Cione Dami (en) Itzuli
Neri di Fioravante (en) Itzuli
Andrea Pisano
Materiala(k)haitzurdina eta adreilua
Estiloapizkundetar arkitektura
Italian Gothic architecture (en) Itzuli
Arkitektura neogotikoa
Dimentsioak114,5 (altuera) × 90 (zabalera) × 153 (luzera) m
Azalera8.600 m²
Ondarea
Kontaktua
HelbideaPiazza Duomo
E-postamailto:opera@operaduomo.firenze.it
Telefonoatel:+39-055-230-2885
Webgune ofiziala

Santa Maria del Fiore basilika Florentziako goi elizbarruti katoliko erromatarreko katedrala da (italieraz duomo, latinezko Domus dei izenetik datorrena, Jainkoaren Etxea), bere kupulagatik nabarmentzen dena. Arte gotikoaren eta Pizkunde italiarraren hasierako maisu lanetako bat da. Toskanako hiriburuaren botere eta aberastasunaren ikur XIII. eta XIV. mendean, florentziar katedrala kristautasunaren eraikinik handienetako bat da. Bere izenak ("Santa Maria Loreetakoa" bezala itzultzen dena) liliari erreferentzia egiten dio, Florentziako ikurra dena, edo agian hiriaren antzinako izena den Fiorenzari. Baina, beste alde batetik, XV. mendeko dokumentu batek "lorea"k Jesusi erreferentzia egiten diola dio.

Bereziki Brunelleschik eginiko kupula, 100 metroko barne altuera, 114,5 metroko kanpo altuera, 41 metroko barne diametroa eta 45,5 metroko kanpo diametroa dituena, Giottoren kanpandorre independentea, 82 metroko altuera duena eta San Joan bataiategia, Florentzian Gurutze Santuaren Basilika eta Santa Maria Novellaren ondoren eraikia Lorenzo Ghibertik eginiko brontzezko ate ospetsuekin. Multzoa, elizak, kanpandorreak eta San Joan bataiategiak osatua, hiriaren erdian, Florentziako bitxi artistiko eta arkitektonikorik bikainenetako bat da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Santa Reparata izeneko antzinako elizak bete zuen toki berean eraiki zen, bere eraikuntza Pisa eta Sienako katedral berrien handitasunaren ondorioz bultzatua izan zelarik. XIII. mendearen amaieran Santa Reparataren antzinako eliza, jada 900 urte zituena, behera bota zen, dokumentuek aipatzen duten bezala. Are gehiago, txikiegia zen biztanleriaren hazkuntza azkarreko garai batean. Florentzia oparoak bere arerio toskanarrak ziren Pisa eta Sienaren handitasuna eta bikaintasuna gainditu nahi zituen eliza bikain batekin, askoz handiagoa tamainaz eta kanpoaldetik askoz modu aberatsagoan apaindua. Katedral hau, amaitu zenean, Europako handiena bihurtu zen, 30.000 pertsonarentzako tokia zuena. Gaur egun lau katedralek baino ez dute gainditzen tamainari dagokionez: Vatikanoko San Petri basilika, Londresko San Paulo katedrala, Sevillako katedrala eta Milango katedralak.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]