Eskoziera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Eskoziera
Scots
Non mintzatzen den: EskoziaEskozia
Ipar IrlandaIpar Irlanda
Irlandako ErrepublikaIrlandako Errepublika
IngalaterraIngalaterra 
Eskualdea: Eskoziako Lowlands eta Caithness, Orkada eta Shetland uharteak, Ulster
Hiztunak: 1,5 milioitik gora:
— Eskozia: 1,5 millioi (Eskoziako Erregistro Orokorraren Bulegoa, 1996).
— Ipar Irlanda: 30.000 (Northern Ireland Life and Times Survey, 1999).
— Irlandako Errepublika: ofizialki zehaztu gabe dago, baina ehunka batzuk Donegalgo konderrian
Rankina: Ez 100 mintzatuenen artean
Hizkuntza familia: Indoeuroparra
 Germaniarra
  Mendebaldeko germaniarra
   Anglo-frisiarra
    Ingalaterrakoa
     Eskoziera 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: Ez du.
— Eskoziako Gobernuak "hizkuntza tradizional" gisa sailkatua.
"Gutxiengo baten edo erregio baten hizkuntza" Europako hizkuntza gutxitu edo erregionalen Kartaren arabera, Erresuma Batuak 2001ean onartua.
"Hizkuntza tradizionala" 1999ko Ipar eta Hego Irlandaren arteko Kooperazio Hitzarmenaren arabera.
Erakunde araugilea: — Eskozia: Ez du, Eskozieraren Hiztegiak autoritate handia du.
— Irlanda: Ez du, nahiz eta Ulster-Scots Agency sortu den, Ostiral Santuko Akordioan bere promozioa eta zaintzea zehazten da.
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: ez du
ISO 639-2: sco
ISO 639-3: sco

 

ScotsLanguageMap.png
Eskozieraren hedapen historikoa, urdinez.
 

Eskoziera[1][2] (hizkuntza hartan, Scots edo Lallans) Eskoziako lurralde behereetan hitz egiten den germaniar hizkuntza bat da. Ipar Irlandako eta Irlandako Errepublikako lurralde batzuetan ere mintzatzen da. Eskoziera, Eskoziako gaelerarekin batera, Eskoziako berezko hizkuntza da, nahiz eta ingelesa nagusi den.

Ipar Irlandan mintzatzen den aldaerari Ulsterko eskoziera (hizkuntza hartan, Ulster Scots, Ullans, Hiberno-Scots edo Scotch-Irish) deritzo. Ikerlari gehienen iritziz eskozieraren dialektoa da, nahiz eta batzuek hizkuntza bereizia dela aldezten duten. Ostiral Santuko Akordioan hizkuntza hau babestea onartu zuten, eta Ulster-Scots Agency edo Tha Boord o Ulstèr-Scotch delakoak babestu eta arautzen du.

Eskoziera eta ingelesa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autore askoren ustez, eskoziera ingelesaren dialektoa da. Kontuan izan behar da eskoziera eta ingelesa oso antzekoak direla. Eskozieraren hizkuntza beregainaren izaera defendatzen dutenek, aldiz, eskozieraren eta ingelesaren jatorri desberdinak azpimarratzen dituzte, bi hizkuntzen arteko desberdintasuna markatzeko: eskozieraren jatorria, horrela, ez dago antzinako ingelesean soilik, ingelesarekin gertatu bezala, baizik eta baita Eskandinaviako hizkuntza germaniarrean ere [3].

Eskozieraren eta haren dialektoen mapa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «eskoziera [...] gaur egun [Eskozian] egiten den ingeles dialektala da». (Euskaltzaindia: 47. araua: Hizkuntza hilak eta klasikoak).
  2. UNESCO etxea- Munduko hizkuntzen amaraunean, scotsera deritzo.
  3. Ibidem.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eskoziera Aldatu lotura Wikidatan
Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.