Petri I.a Errusiakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Petri I.a
Petri I.a Errusiakoa

1721eko azaroak 2 – 1725eko otsailak 8
Aurrekoa Bera, tsar gisa
Ondorengoa Katalina I.a Errusiakoa

Herb Moskovia-1 (Alex K).svg
Errusia Guztietako Tsarra
1682ko maiatzak 7 – 1721eko azaroak 2

1682-1696 bitartean Ivan V.arekin

Aurrekoa Teodoro III.a Errusiakoa
Ondorengoa Bera, enperadore gisa
Dinastia Romanov

Jaiotza 1672ko ekainaren 9a[1]
Mosku, Errusiar Tsarerria
Heriotza 1725eko otsailaren 8a[2]
San Petersburgo, Errusiako Inperioa
Ezkontidea Eudoxia Lopukhina
Marta Skavronskaia
Senideak aita: Alexis Errusiakoa
ama: Natalia Naryxkina
Erlijioa Errusiar ortodoxoa
Sinadura Petri I.a Errusiakoa-ren sinadura

Petri Handia, Petri I.a Errusiakoa edo Piotr Alexeievitx Romanov (errusieraz: Пётр Алексе́евич, Пётр I, Pyotr I, edo Пётр Вели́кий, Pyotr Velikiy) (Mosku, 1672ko ekainaren 9a[1]San Petersburgo, 1725eko otsailaren 8a[2]) 1682-1721 bitartean Errusiako tsarra eta 1721etik 1725ean hil zen arte Errusiako enperadorea izan zen.

Alexis Mikhailovitx tsarraren semea eta Teodoro III.a anaiordearen ondorengoa izan zen. Errusiaren historiako agintaririk garrantzitsuenetariko bat izan zen. Erresuma modernizatzeko ahalegin handia egin zuen, zerga eta lurraldekotasun erreformetatik eguneroko ohituretara (mendebaldeko janzkera inposatu zuen, bizarra edukitzea debekatu...)

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alexis Mikhailovitx tsarraren semea zen. Bere anaia Ivan V.arekin batera gobernatu zuen aldi batez, baina 1696tik hil zen arte bera izan zen Errusiako tsar bakarra.

Europako kulturak eraginda, erreforma sakonak ezarri zituen administrazioan, ekonomian eta gizartean, Errusia modernizatu eta XVIII. mendeko Europako beste herrialdeekin parekatzearren. Helburu horrekin, 1697. eta 1698. urteetan Europako herrialde batzuk bisitatu zituen eta lurralde haietako aurrerapenak Errusiara eraman zituen. Estatuaren eta gudarosteen egitura errotik aldarazi zuen, eta tsarraren aginpidea indartu zuen aitoren semeen eta eliza ortodoxoaren kaltetan. Ekonomian esku hartu zuen, industria eta merkataritza indartu nahian; hala, tabakoa, gatza, potasa eta erretxina estatuaren monopolio bilakatu ziren. Zerga politikan hartu zituen neurriekin, ordea, herri xeheak lurjabeekiko zuen mendekotasuna areagotu zen, aitoren semeen esku utzi baitzuen zergak biltzea. 1703an, San Petersburgo sortu eta Errusiako hiriburu egin zuen.

Errusiako mugak zabaltzeko eta, batik bat, itsasorako irteerak segurtatzeko, gatazka asko izan zituen inguruko erreinuekin. 1695-1696 artean Otomandar Inperioaren aurka borrokatu zen; 1700-1721 bitartean, Suediaren aurka eta 1722tik 1723ra Persiaren aurka.

Beste alor askotan bezala, berrikuntza handiak sartu zituen Errusiako kulturan. Eslaviar alfabeto zaharraren ordez latinaren antzeko bat ezarri zuen 1708an, San Petersburgoko Zientzia Akademia sortu zuen 1724an, eta atzerriko liburuak itzultzeko laguntza handiak eman zituen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b 1672ko maiatzaren 30a Juliotar egutegian
  2. a b 1725eko urtarrilaren 28a Juliotar egutegian
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Petri I.a Errusiakoa Aldatu lotura Wikidatan