Alan Turing

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Alan Turing
Alan Turing Aged 16.jpg
Bizitza
Jaiotza Maida Vale Itzuli eta Warrington Lodge Itzuli1912ko ekainaren  23a
Herrialdea  Erresuma Batua
Bizilekua Maida Vale Itzuli
Guildford
Heriotza Wilmslow Itzuli1954ko ekainaren  7a (41 urte)
Heriotza modua suizidioa: zianuroagatiko intoxikazioa
Familia
Aita Julius Mathison Turing
Ama Ethel Sara Stoney
Hezkuntza
Heziketa Cambridgeko Unibertsitatea
Princetongo Unibertsitatea
Sherborne School Itzuli
(1926 -
King's College Itzuli
(1931 - 1934)
Tesia '
Tesi zuzendaria Alonzo Church
Doktorego ikaslea(k) Robin Gandy Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
Irakaslea(k) Alonzo Church
Ikaslea(k) Robin Gandy Itzuli
Jarduerak
Jarduerak informatikaria, matematikaria, unibertsitateko irakaslea, kriptografoa, logikaria, filosofoa eta artificial intelligence researcherra Itzuli
Atletismoa
Errekorrak
Berezitasua Irizpidea Data M
Marka pertsonalak
Berezitasuna Lekua Data M
 
Enplegatzailea(k) National Physical Laboratory Itzuli
Cambridgeko Unibertsitatea
Government Communications Headquarters  (1938 -  1945)
Manchesterreko Unibertsitatea  (martxoa 1948 -
Lan nabarmenak Computable Numbers Itzuli
Computing Machinery and Intelligence Itzuli
Intelligent Machinery Itzuli
Halting problem Itzuli
Turingen makina
Turingen testa
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa ateismoa
IMDb nm6290133
www.turingarchive.org/
Alan Turing signature.svg

Alan Mathison Turing (Paddington, Londres, Ingalaterra, 1912ko ekainaren 23aib., 1954ko ekainaren 7a) matematikaria, kriptografoa eta filosofoa izan zen. Informatika modernoaren gurasotzat hartzen da. Haren ekarpenen artean, Turingen makina eta algoritmoen kontzeptuaren formalizazioa daude.[1]

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haurtzaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turing 1912an jaio zen Londresen. Haren aita, Julius Mathison Turing, Britainiar Inperioaren Indiako Zerbitzu Zibilean ari zen lanean, baina Alanen gurasoek Britania Handian jaiotzea nahi zuten, eta beraz lan utzialdia eskatuta Londresko Paddington auzora itzuli ziren, eta han jaio zen Alan. Aitak, ordea, bere lanpostuan jarraitu behar zuen, horregatik bere gurasoek askotan Indiara eta Britania Handira bidaiatu behar zuten. Beraz, Alan eta haren anaia lagun ingeles batzuekin utzi behar izan zuten. Esaten dute oso azkarra zela, berak bakarrik irakurtzen ikasi zuela 3 astetan, eta interes handia erakusten zuela zenbakiekin.

Eskolan hasi zenean, irakasleek ikusten zituen haren jakinduria oso handia zela. 16 urterekin Albert Einsteinen lanen berri izan zuen eta arreta handia jarri zien eta oso ongi ulertu zituen. Eta ez bakarrik hori, gainera kritika ugari egin zituen.

Ikasketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unibertsitate ikasketak Cambridgeko Trinity College ospetsuan egin nahi izan zituen, baina ez zuen lortu hara joateko beka, eta King's Collegen egin behar izan zituen matematikako bere ikasketak. 1935ean graduatu zen. 1937an eta 1938an Ameriketako Estatu Batuetako Princentongo Unibertsitatean jardun zuen ikerketan.

1938ko irailaz geroztik, Turing lanean hasi zen Britainia Handiko kode-apurketa erakundearentzat, denbora partzialeko aholkulari moduan eta Bigarren Mundu Gerran, alemaniarrek usatutako kodeak deszifratzen aritu zen lanean.

Analisi kriptografikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren Mundu Gerran beharrezkoa izan zen haren laguntza nazien sekretuak deszifratzeko. Fish gailuei buruz egin zituen ikerketek lagunduta, lehen ordenagailu elektroniko digitala egin zuen, Colossus izenekoa. Ordenagailu horrek gainerako Fish kodeak deskodetzeko balio izan zuen. Bere deskodetzeko modua ez zion inori esan 1970. urte arte. Ezta bere adiskide minek ere ez zuten hori jakin.

Lehen ordenagailuei buruzko ikerketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1945etik 1947ra National Physical Laboratory delakoan aritu zen lanean ACE ordenagailuaren diseinuan. ACEren diseinua bukatuta egonik, proiektua abiatzea ateratzen ari zelako, urte sabatikoa hartu eta Cambridgera itzuli zen. Gero, 1948an Manchesterko unibertsitatean hasi zen lanean matematika irakasle moduan. 1949an unibertsitate horretako konputazio-laborategiko zuzendariorde izendatu zuten eta benetako lehen ordenagailuetako baten softwarearen diseinuan jardun zuen: Manchester Mark I izenekoan hain justu. Garai horretan arazo teorikoetan ere lanean aritu zen eta Turingen testa izenekoa proposatu zuen. Testaren bidez lortu nahi da makina bat noiz den kontziente definitzea.[2][3][4]

Heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1954an, bere buruaz beste egin zuen zianuroz injektatutako sagarra janez. Izan ere, 1952 homosexuala izateagatik kondenatu egin zuten (homosexualitatea delitu izan zen Britainia Handian 1967 arte). Kondenan bi aukera eman zizkioten: bi urteko kartzela ala libidoa apaltzeko tratamendu hormonala. Bigarrena aukeratu zuen, kartzelara ez joatearren eta estrogenozko injekzioak hartu zituen urte betez. Horren albo-erreakzioetako bat ginekomastia izan zen, hots, bularrak handitzea. Halaber, bere lanean ondorio kaltegarriak izan zituen eta, besteak beste, kriptografiari buruz Britaniar Gobernuaren inteligentzia-agentziarentzat egiten zituen aholkulari lanak bukatu zitzaizkion. Horrek krisi sakon batean murgilarazi zuen eta bere buruaz beste egitera bultzatu.[5]

Zinema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Alan Turing Aldatu lotura Wikidatan