Isabel Allende

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Isabel Allende
Isabel Allende - 001.jpg
Bizitza
Jaiotza Lima1942ko abuztuaren 2a (75 urte)
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Bizilekua Kalifornia
Talde etnikoa Txiletarra
Familia
Ezkontidea(k) Miguel Frías  (1962 -  1987)
Willie Gordon  (1988 -  2015)
Seme-alabak
Familia
Leinua Allende family
Hezkuntza
Heziketa Liceo Javiera Carrera
Hizkuntzak gaztelania
ingelesa
Jarduerak
Jarduerak kazetaria, gidoilaria, haur literaturaren idazlea, eleberrigilea eta idazlea
Lan nabarmenak La casa de los espíritus
Zorro
Jasotako sariak
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Letren Akademia
Mugimendua Feminismoa
Errealismo magikoa
Genero artistikoa eleberria
novella
IMDb nm0021196
http://www.isabelallende.com
Isabel Allende signature firma.svg

Isabel Allende Llona (Lima, Peru, 1942ko abuztuaren 2a-), idazle, kazetari eta irakasle txiletarra da. Liburuak idazteaz gain, telesail eta filmetarako giodiak idatzi ditu, eta kazetaria izan zen urte luzez. Bere lana oso arrakastatsua izan da mundu osoan, eta 35 hizkuntzatara itzulia izan da.

Biografia laburra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorriz txiletarra bada ere, Perun jaio zen, bere aita Tomas Allende han baitzen enbaxadore, eta 1953tik Txilen bizi izan zen. Kazetaritza ikasketak egin zituen eta hainbat aldizkarirentzat lan egin, tartean, Paula aldizkarirako. 1960tik 1965era FAOrentzat, Nazio Batuen Erakundearen gosearen aurkako erakundearentzat lan egin zuen. 1962an, Miguel Fríasekin ezkondu zen. Bi seme-alaba izan zituen harekin: Paula (28 urterekin hila, porfiriaren biktima), eta Nicolás. Alabaren heriotzagatik etsita, Isabel Allende fundazioa sortu zuen, baliabide gabeko emakume eta haurrei laguntzeko.

1973an, Txileko presidente Salvador Allende (osaba zuen) hil zen, Pinochet jeneralak egindako estatu kolpearen ondorioz, eta Isabel eta familia Venezuelara erbesteratu ziren. Han Caracasen finkatu ziren, eta Isabel buru belarri murgildu zen bere idazle lanean.

1982an bere lehen lana publikatu zuen, La casa de los espíritus. Eleberria errealismo magikoa zeritzon estilotik hurbil zegoen. Kritika oso onak jaso zituen, eta Hego Amerikako hainbat herrialdetan best-seller bilakatu zen.

2003an, AEBetako hiritar bilakatu zen. Egun, Kalifornian bizi da, bigarren senar William Gordon abokatuarekin.

Estiloa eta gaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Plano literarioan Isabel leku, garai eta pertsonaia batzuk sortuz hasten da beti eta, berak dioenez, historia bere kabuz hartuko du forma. Bere liburu batzuk eskutitzetan eta hausnarketa pertsonaletan oinarriturik daude. Honen adibide dira La casa de los espíritus eta Paula, bere alabaren ohorean idatzi baitzituen. Aditu askok azken obra hau autobiografikoa dela badiote ere, Isabelek memoriak direla aitortzen du, errealitatetik urrun dauden oroitzapen bilduma.

Umorea bere obretan integraturik dago, bai lan literarioetan eta baita kazetaritza lanetan ere. Kazetaritzan zebilenean hartu zuen joera umoristiko hau, eta bere obretan eta bere hitzaldietan ere islatzen da hau guzti hau.

Kazetaritzan zebilenean, bere lotsa faltagatik bereizten zen. Etxeetan sukalderaino sartzen ahalegintzen zen eta edonolako galdera pertsonalak egiteko gai zen inolako arazorik gabe.

Obra mota hauetaz gain, eleberri historikoak idatzi izan ditu, Inés del alma mía- Inés de Suárezen bizitzan oinarritua, Txilera ailegatu zen lehen emakumea- edo “La isla bajo el mar, Saint Domingueko (gaur XVIII mendearen amaierako Haiti) Zarité deituriko esklabo baten bizitza kontatzen duena.

La ciudad de las bestias obra publiko gaztea erakartzeko ahalegina izan zen. Obra hau atsedenaldi moduan hartu zuen, hau idatzi baino lehen bi eleberri historiko idatzi zituelako eta hauek oso lan eta ikerlan handia suposatzen dutelako.

Bere obra “Post-Boom” mugimenduan sailkatzen da, adituentzat “Novísima literatura” deiturikoa. Mugimendu hau errealismora bueltatzeko joera da, prosa errazagoa, enfasi historikoa eta tokian tokiko kultura, besteak beste, sartzen dituena.

2012an eleberri polizialen munduan murgiltzeko adorez bete eta “El juego de Ripper” idatzi zuen. Bere senar-ordeak, William C. Gordonek, 2006tik lantzen zuen generoa zen eleberri poliziala edo beltza. Isabelek dio, Carmen Balcells (bere agentea) izan zela liburua Gordonekin egiteko proposatu ziona, baina ez zen ondo atera.

Bere obren salmentak oso arrakastatsuak izan badira ere, kritikari eta idazle asko oso zorrotzak izan dira berarekin. Batzuk, Gabriel García Márquezen kopia merke bat dela diote eta beste batzuek, estereotipo feminista iraungiak elikatzen dituela.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • La gorda de porcelana (1984)
  • De amor y de sombra (1985)
  • Eva Luna (1987)
  • Historias de Eva Luna (1989)
  • El plan infinito (1991)
  • Paula (1995)
  • Afrodita (1997)
  • Hija de la fortuna (1999).
  • Retrato en sepia (2000)
  • La ciudad de las bestias (2002)
  • Mi país inventado (2003)
  • El reino del dragón de oro (2004)
  • El bosque de los pigmeos (2005)
  • El zorro (2005)
  • Inés del alma mía (2006)

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Isabel Allende Aldatu lotura Wikidatan