Isar (Burgos)
| Isar | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
 | |||||||||||
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe |  Espainia | ||||||||||
| Autonomia |  Gaztela eta Leon | ||||||||||
| Probintzia |  Burgosko probintzia | ||||||||||
| Alkatea | Alberto López García | ||||||||||
| Izen ofiziala | Isar | ||||||||||
| Posta kodea | 09653 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 09181 | ||||||||||
| Herriburua | Isar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°21′42″N 3°55′49″W / 42.361666666667°N 3.9302777777778°W | ||||||||||
 | |||||||||||
| Azalera | 66,419 km² | ||||||||||
| Altitudea | 844 m | ||||||||||
| Mugakideak | Hornillos del Camino, Iglesias, Sasamón, Villanueva de Argaño, Pedrosa del Páramo, Manciles, Susinos del Páramo, Valle de Santibáñez, Pedrosa de Río Úrbel eta Las Quintanillas | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 279 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 4 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | BU | ||||||||||
| isar.es | |||||||||||
Isar Burgosko udalerria da, Odra-Pisuerga eskualdean dagoena.
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 386 biztanle zituen.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Hornillos del Camino, Iglesias, Sasamón, Villanueva de Argaño, Pedrosa del Páramo, Manciles, Susinos del Páramo, Valle de Santibáñez, Pedrosa de Río Úrbel eta Las Quintanillas.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Burgosko mapa interaktiboak
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 150 gizon, 128 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 41,4 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 46,8) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 7,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 1,8 —probintzian % 14,4—.
Burgosko mapaBiztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 60)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Alemania, Italia dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 447 etxebizitza zeuden: 116 (% 26,0) nagusiak eta 331 (% 74,0) ez-nagusiak.[4] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 10 plazarekin (10 plaza etxebizitzako).[5]
Etxebizitza multzoa Burgosko mapa
Guztira 116 etxegune zeuden, eta horietatik 46 (% 39,7) pertsona bakarrekoak ziren.[6]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 277 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 26,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 22,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 33,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 17,3.[7] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 22,9 zen 2021ean eta % 26,0 2024an; beraz, 3,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 19,6 izatetik % 17,3 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 29,1 ziren, eta gizonen artean % 23,3; 5,8 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,7 eta gizonen % 15,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Burgosko mapa| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 72 | % 26,0 | 35 | % 23,3 | 37 | % 29,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 63 | % 22,7 | 37 | % 24,7 | 26 | % 20,5 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 94 | % 33,9 | 55 | % 36,7 | 39 | % 30,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 48 | % 17,3 | 23 | % 15,3 | 25 | % 19,7 |
| Guztira | 277 | % 100,0 | 150 | % 100,0 | 127 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 22,9 | % 20,0 | % 37,5 | % 19,6 | 280 |
| 2022 | % 23,8 | % 20,9 | % 36,3 | % 19,0 | 273 |
| 2023 | % 24,8 | % 22,6 | % 35,0 | % 17,5 | 274 |
| 2024 | % 26,0 | % 22,7 | % 33,9 | % 17,3 | 277 |
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.447 euro-koa zen[8], eta etxegune bakoitzeko 40.453 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.988 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 25.550 euro zen. Errenta gordina 21.868 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 40,5[9]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 35,8), beste diru-sarrerak (% 19,4), langabezia-prestazioak (% 1,2), beste prestazioak (% 3,1).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]. Udalerrian indizea 21,9 da, probintziakoaren (28,5; Burgosko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 1,9 da, probintziakoaren (2,4; Burgosko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Isar udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 131 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,5; gainerako % 52,5 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,9 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 44,3 zen eta emakumezkoena % 51,2; langabezia-tasa, aldiz, % 3,0 eta % 10,8 zen, hurrenez hurren.[11]
Okupatuen kopurua 126 zen 2023ean, 2021eko 127etik behera.[12] Emakumeek okupatuen % 45,2 osatzen dute, eta gizonek % 54,8.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 122 | % 44,2 | 64 | % 43,0 | 58 | % 45,7 |
| Langabeak | 9 | % 3,3 | 2 | % 1,3 | 7 | % 5,5 |
| Inaktiboak | 145 | % 52,5 | 83 | % 55,7 | 62 | % 48,8 |
| Guztira | 276 | % 100,0 | 149 | % 100,0 | 127 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 49,2), industria (% 26,2), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 17,5) eta eraikuntza (% 7,1).[12]
Burgosko mapaOkupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 51,6; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 24,6), eta oinarrizko okupazioak % 11,9.[13] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 60,9 eta emakumeen % 40,4).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 31 | % 24,6 | 12 | % 17,4 | 19 | % 33,3 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 65 | % 51,6 | 42 | % 60,9 | 23 | % 40,4 |
| Oinarrizko okupazioak | 15 | % 11,9 | 9 | % 13,0 | 6 | % 10,5 |
| Ez dago jasota | 15 | % 11,9 | 6 | % 8,7 | 9 | % 15,8 |
| Guztira | 126 | % 100,0 | 69 | % 100,0 | 57 | % 100,0 |
Okupatuen % 70,6 besteren konturako langileak dira, eta % 29,4 norberaren konturakoak.[14]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 37 | % 29,4 | 21 | % 30,4 | 16 | % 28,1 |
| Besteren kontura | 89 | % 70,6 | 48 | % 69,6 | 41 | % 71,9 |
| Guztira | 126 | % 100,0 | 69 | % 100,0 | 57 | % 100,0 |
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 47 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 4.659 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 66,4 km² denez, NAE lurraldearen % 70,1 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 99,2 lur goldagarria (4.623 ha, 47 ustiategitan), % 0,8 larre iraunkorrak (35,9 ha, 4 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,27 ha, 11 ustiategitan) eta arbolak (0,1 ha, ustiategi batean)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 158 gidari zeuden erroldatuta: 98 gizon (% 62) eta 60 emakume (% 38)[17]. Biztanleen % 56,8 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 330 ibilgailuk osatzen zuten: 231 turismo, 34 furgoneta, 25 motozikleta, 17 kamioi eta 9 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 831 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (555) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,6 urtekoa zen; turismoen % 8,2k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 18,2k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 61,2 diesel zen eta % 37,9 gasolinazko; 2 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 0,6). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 36,7k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Burgos.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Burgos.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Burgos.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q2001258.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Burgos.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.[Betiko hautsitako esteka]
Datuak: Q2001258
Multimedia: Isar, Burgos / Q2001258
 |
Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |
