Aranda de Duero

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Aranda de Duero
 Gaztela eta Leon
Aranda de Duero Aerea.jpg

Aranda de Duero bandera

Aranda de Duero armarria

Administrazioa
Estatua  Espainia
Erkidegoa  Gaztela eta Leon
Probintzia Flag Burgos Province.svg Burgos
Eskualdea Ribera del Duero
Izen ofiziala Aranda de Duero
Alkatea Ángel Guerra
Posta kodea 09400
INE kodea 09018
Kokapena
Koordenatuak 41° 40′ 17″ N, 3° 41′ 11″ W / 41.671388888889°N,3.6863888888889°W / 41.671388888889; -3.6863888888889Koordenatuak: 41° 40′ 17″ N, 3° 41′ 11″ W / 41.671388888889°N,3.6863888888889°W / 41.671388888889; -3.6863888888889
Aranda de Duero hemen kokatua: Espainia
Aranda de Duero
Aranda de Duero
Aranda de Duero (Espainia)
Aranda de Duero hemen kokatua: Gaztela eta Leon
Aranda de Duero
Aranda de Duero
Aranda de Duero (Gaztela eta Leon)
Demografia
Biztanleria 32.880 bizt. (2015) Red Arrow Down.svg -185
% 48,83 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 51,17
Eremua 126,69 km2
Dentsitatea 71,18 bizt/km²
Garaiera 798 m
Distantzia 79 km Burgosa
Datu gehigarriak
Sorrera ?
http://www.arandadeduero.es/

Aranda de Duero Burgosko probintziako hegoaldean dagoen udalerria da, hirugarren populatuena Burgos hiriburua eta Miranda Ebro ondoren.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 32.928 biztanle zituen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Duero ibaiak zeharkatzen du herria. Horrez gain, Arandilla, Bañuelos eta Nava ibaiadarrak udalerrian isurtzen dituzte bere urak.

Duero ibaiaren ohantze nagusiak paisaia laua sortzen du, haran disimetriko bat, iparraldeko isurialdea malkartsuagoa delarik, plataforma multzo batek mugatua. Beraz, malda handirik gabeko paisaia da, hareharri edo kareharriek, landazabaletako zoru hareatsuek eta ibai nagusiko ibarretako eta ibaiadarretako limo-buztintsuek osatua.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aranda de Duero hiria X. mendean jaio zen, Errekonkista osteko birpopulaketaren ondorioz. 1029an Antso Nagusiak Iruñeko Erresumari lotu zion eta, hau hiltzean, Gartzea III.aren eskuetara pasa zen. Hala ere, 1054ko Tamaróngo guduaren ondorioz, gaztelarren eskuetara pasa zen. XIII. mendean Erresumako hiribildu nagusienetariko bat izan zen. Erregalia asko lortu zituen eta XV. eta XVI. mendeetan, bere urrezko aroa bizi zen, noiz Santa Maria eliza eta hainbat jauregi eraiki zituzten.

XVIII. mendean, borboien erreinaldietan, Aranda de Duero errege-hiribilduren izaera sendotu zen. XIX. mendean, trenbidearen heltzearekin batera, bertoko ekonomia berpiztu eta bere ardoak ospetsu bilakatu ziren.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriak Biztanleria (2000) Biztanleria (2010)[1]
Aranda de Duero 29.245 32.537
La Aguilera 271 254
La Calabaza 138 130
Monte Costaján - 101
Sinovas 108 132

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilakaera demografikoa
1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010
5.549 5.760 6.592 7.977 9.455 10.420 13.632 18.828 27.849 29.814 29.942 33.154

Gastronomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gastronomia da herriko indarguneetako bat. Herriko gastronomiak lau zutabe garrantzitsu ditu:

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiria Gaztela eta Leongo 3. industrialdea da, sektorean 4872 langile dituena, 136 enpresatan, eta 1. hiria ehunekotan: biztanleria aktiboaren %32,9a (2007ko abenduko datua). Hirian Autonomia Erkidegoko enpresa handienetako batzuk daude: Leche Pascual (8.a), GlaxoSmithKline (15.a), Gerardo de la Calle - Artepref (167.a), baita Michelin taldeko lantegi handi bat ere, besteak beste.

Arandatar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]