Lerma

Biztanleria-piramidea 2025; Guztira: 1.331 gizon, 1.317 emakume
	Iturria: Instituto Nacional de Estadística

Lerma
	Espainiako udalerria
	Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe	Espainia
Autonomia	Gaztela eta Leon
Probintzia	Burgosko probintzia
Alkatea	Jose María Ignacio Barrasa Moreno
Izen ofiziala	Lerma
Posta kodea	09340
INEk ezarritako kodea	09194
Herriburua	Lerma
Geografia
Koordenatuak	42°01′35″N 3°45′20″W / 42.026388888889°N 3.7555555555556°W
Azalera	166 km²
Altitudea	849 m
Mugakideak	Quintanilla de la Mata, Avellanosa de Muñó, Tordómar, Santa Cecilia, Zael, Villamayor de los Montes, Villalmanzo, Santa Inés, Quintanilla del Agua y Tordueles, Solarana, Pineda Trasmonte, Fontioso, Cilleruelo de Abajo, Torresandino, Villafruela eta Iglesiarrubia
Demografia
Biztanleria	2.629 (2025)
Dentsitatea	16 bizt/km²
Matrikula	BU
	ayuntamientodelerma.es

Artikulu hau Espainiako Burgosko probintziako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Lerma (argipena)».

Lerma Espainiako Burgosko probintziako Arlanza eskualdean dagoen udalerria da. 2017ko datuen arabera 2.596 biztanle zituen 166 km²-ko azaleran. Historikoki oso aberatsa, Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. 2018tik Espainiako Herririk Politenetako bat gisa sailkatuta dago eta, eta izen bereko elkarteko kide da geroztik.^[1]

Udalerria Burgosko probintzian dago, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan, Espainian. Iparraldeko autobiaren ondoan dago. Arlanza eskualdekoa da, eta bertako biztanleria nagusia du. Burgosko hiriburutik 39 km-ra dago. Erliebea lurraldea ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen Arlanza ibaiak balditzatzen du.

Historia

Erdi Arotik, Extremadura eta Demanda mendilerroa lotzen dituen Burgosko Errege Abelbidean nahitaezko pasabidea zen herria. Herriaren historia Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. Nolabait Gaztelako Gortearen egoitza izan zen hiriburua Valladolid izan zen garaian (1601ko urtarrilaren 11tik 1606ko martxoaren 4 arte), Filipe III.a Espainiakoaren garaian. Horregatik ere herrian eraikin erlijioso ugari dago.

Frankismo garaian errepresio bortitza ezagutu zen lurraldean. 2006 eta 2007 artean lau hobi komun ireki ziren La Andaya mendian, Lermatik gertu, 90 gorpu baino gehiagorekin, horien artean Aranda de Dueroko alkatea eta bost zinegotzi; indar frankistek hil zituzten 1936ko abuztuan Espainiako gerra zibilean eremua konkistatu zutenean.^[2] Lermako Dukearen jauregiaren inguruan kontzentrazio-esparrua antolatu zuten, bestetik.

Turismoari dagokionez, gaur egun, ondoko Covarrubias eta Santo Domingo de Silos herriekin batera, Arlanzaren Triangelua deritzona osatzen du.

Auzoak

Lerma honako auzoek osatzen dute:

Auzoak	Biztanleria (2000)	Biztanleria (2010)^[3]
Lerma (herrigunea)	1.795	2.610
Castrillo de Solarana	573	43
Rabé de los Escuderos	16	14
Revilla Cabriada	54	51
Ruyales del Agua	36	31
Santillán del Agua	23	28
Villoviado	21	21

Ondarea

Ondarearen ikuspuntutik Lerma oso aberatsa da. Hona hemen monumentu batzuk:^[4]

Lermako Dukearen jauregia, egungo paradorea
Santa Clara komentua
Plaza Nagusia
San Blas komentua
San Pedro kolegiata
Santa Teresa komentua
Santa Teresa komentua
Klarisatarren komentua
Jaungoikoaren Ama komentua
Hiribilduaren sarrera, ondoren espetxea izana

Iruditegia

San Pedro kolegiata.
Lermako Dukearen jauregia eta Plaza Nagusia.
Santa Clara komentua.
Arkupeak.

Oharrak

Erreferentziak

Geografia

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Quintanilla de la Mata, Avellanosa de Muñó, Tordómar, Santa Cecilia, Zael, Villamayor de los Montes, Villalmanzo, Santa Inés, Quintanilla del Agua y Tordueles, Solarana, Pineda Trasmonte, Fontioso, Cilleruelo de Abajo, Torresandino, Villafruela eta Iglesiarrubia.

Mapa — Lerma eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 27,9 udalerri berean jaioak ziren^[2], probintziako batez bestekoaren (% 47,6) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 9,3 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 14,1 —probintzian % 11,1—.

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 27,9Probintzia berean · % 44,6Erkidegoan · % 4Beste erkidegoa · % 9,3Estatutik kanpo · % 14,1

Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 473 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 45,9)^[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Maroko, Errumania, Bulgaria dira.

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 45,9Europa · % 31,3Afrika · % 21,1Asia · % 1,7

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Maroko94 · % 19,9

Errumania60 · % 12,7

Bulgaria53 · % 11,2

Kolonbia49 · % 10,4

Brasil35 · % 7,4

Peru22 · % 4,7

Venezuela21 · % 4,4

Argentina17 · % 3,6

Jaiolekuko herrialde nagusiak. Iturria: INE.

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 2.665 etxebizitza zeuden: 1.136 (% 42,6) nagusiak eta 1.529 (% 57,4) ez-nagusiak.^[4] Kontsumo elektrikoaren arabera, 390 (% 14,6) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 854 (% 32,0) hutsik zeuden.^[5]

2.665etxebizitza

1.136etxegune

854hutsik (% 32,0)

Etxebizitza multzoa

1.136

1.529

Etxebizitza nagusia (1.136)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (1.529)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa)

1.421

390

854

Okupatuak (1.421)Noizbehinkakoak (390)Hutsik (854)

Guztira 1.136 etxegune zeuden, eta horietatik 429 (% 37,8) pertsona bakarrekoak ziren.^[6]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1429

2 pertsona266

3 pertsona225

4 pertsona161

5 edo gehiago55

Ekonomia

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 14.145 euro-koa zen^[7], eta etxegune bakoitzeko 31.705 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (15.988 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 17.850 euro zen. Errenta gordina 16.860 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 57,4^[8]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 22,4), beste diru-sarrerak (% 14,9), langabezia-prestazioak (% 1,7), beste prestazioak (% 3,5).

57%

22%

15%

Soldata · % 57,4Pentsioak · % 22,4Langabezia · % 1,7Beste prestazioak · % 3,5Beste sarrerak · % 14,9

Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da^[9]^{[oh 1]}Udalerrian indizea 28,7 da, probintziakoaren (28,5) parean eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,2 da, probintziakoaren (2,4) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Ikus, gainera

Burgosko udalerrien zerrenda

Kanpo estekak

(Gaztelaniaz) Lermako udalaren webgunea.
(Gaztelaniaz)(Frantsesez)(Ingelesez):Lermako turismo bulegoaren webgunea.
(Gaztelaniaz);Lermako monumentuak bideo batean.

Datuak: Q1614795
Multimedia: Lerma, Burgos / Q1614795

Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.
↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.
↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Burgos.tab.
↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADHR fuente Burgos.tab.
↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.

↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.

Aipuaren errorea: <ref> tags exist for a group named "oh", but no corresponding <references group="oh"/> tag was found.

[1] ttps://www.lospueblosmasbonitosdeespana.org/castilla-y-leon/lerma/

[2] ttps://elpais.com/diario/2007/08/24/espana/1187906414_850215.html

[3] Nomenclátor INE

[4] ttps://www.citlerma.com/monumentos/

[5] (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).

[ine-jatorria-6] INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Burgos.tab.

[ine-herrialdea-7] INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Burgos.tab.

[INE-59525-8] (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).

[INE-59531-9] (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).

[INE-59543-10] (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).

[ine-errenta-11] INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Burgos.tab.

[ine-fuente-12] INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADHR fuente Burgos.tab.

[ine-gini-13] INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.

[14] 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.

[1]

[2]

[3]

[4]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[oh 1]