Jon Lopategi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Jon Lopategi
Jon Lopategi UEU84.jpg
Bizitza
Jaiotza Muxika1934ko martxoaren  17a
Herrialdea  Bizkaia, Euskal Herria
Heriotza Muxika2019ko otsailaren  7a (84 urte)
Familia
Seme-alabak
Hezkuntza
Hizkuntzak euskara
gaztelania
frantsesa
Ikaslea(k) Unai Iturriaga
Igor Elortza
Onintza Enbeita
Iratxe Ibarra
Aritz Lopategi
Etxahun Lekue
Josu Goikoetxea
Arkaitz Estiballes
Xabier Paya
Ander Lipus
Zihara Enbeita
Jarduerak
Jarduerak bertsolaria
Jasotako sariak
Izengoitia(k) Baltza

Jon Lopategi Lauzirika, Baltza,[1] (Muxika, 1934ko martxoaren 17a - 2019ko otsailaren 7a) bertsolari bizkaitarra izan zen.

Filosofia ikasi zuen Tolosan, eta irakasle lizentziatu zen askoz geroago 50 urterekin. Plazako bertsolari moduan 1958an hasi zen Gernikan, 1962tik 1966ra Bizkaiko Bertsolari Txapelketa hiru aldiz irabazi zuen. Francoren diktaduraren azken urteetan nabarmentzen hasi zen gero. 1982an eta 1986an Bertsolari Txapelketa Nagusian txapeldunorde gelditu ondoren, 1987an Bizkaiko txapelduna izan zen berriro, eta 1989antxapelketa nagusia irabazi zuen.[2][3]

Gerraondoko lehen bertsolari eskolatua izan zen. Maiz aritu izan zen Jon Azpillagarekin frankismo bukaeran eta ondoren. Ordura arte ohikoak ez ziren gai sozial eta politikoei ere ekiten ziela. Hori zela-eta behin baino gehiagotan sartu zuten kartzelan Lopategi.[3]

Urte askotan izan zen Bizkaiko Bertsozale Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kide.

Bertsolari txapeldun[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat aldiz parte hartu zuen bertso-txapelketetan eta emaitza oso onak lortu zituen.

« Lopategi izan da bertsolaritzak eman duen figurarik handienetako bat. Argia eta kultua zen, ez zen bertsolari eskolagabe bat, eta fenomeno berri bat izan zen bertsolaritzan. Ekarri zuen bertsotan egiteko tankera berri bat, eduki politiko, sozial eta kultural handikoa. Gainera, oso bertsolari oportunoa zen; hau da, hark bazuen dohain bat, edozein gaitan, edozein unetan, ateraldi oportuno bat izateko eta jendearengana iristeko. Eta, Azpillagarekin batera, masak erakartzen zituen Euskal Herri osoan. »

Xabier Amuriza[4]


Bertsolari irakasle[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udako Euskal Unibertsitatean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1982. urteko UEUko udako ikastaroetan hasi zen bertsolaritza irakasten, Iruñean Xabier Amurizaren eskutik. Urte hartako Bertsolari Txapelketako txapelduna eta txapeldunordea ziren. Zortzi urtez etengabe izan zen dinamizatzaile UEUko bertsolaritza sailean Iruñeko Larraona ikastetxean 17 hitzaldi eman zituen 1984tik 1990era bitarte. Horien artean hauek:[5]

  • 1990: Bertsoak egiten nola erakatsi.
  • 1988: Bertsolaritza irakaskuntzan: zertan den eta zertara irits daitekeen
  • 1988: Zortziko txikia eta handia. Haurrentzako ariketak (Mikel Mendizabalekin)
  • 1987: Haurrekin erabiltzeko materialaren aurkezpena. Haurrentzako eta hasi-berrientzako ariketak
  • 1985: Haurrentzako bertso eta kopla ariketak
  • 1984: Bertsolaritza irakaskuntzan

Bertso-eskoletan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1984tik aurrera irakasle ibili zen hainbat bertso-eskolatan, Bizkaiko Ikastolen Elkarteak bertsolaritza eskoletara zabaltzeko proiektuaren barruan. Laurogeita hamarreko hamarkadan goi mailara iritsi ziren Bizkaiko bertsolari gehienak haren ikasleak izan ziren.[6] Besteak beste, bertsolari hauek pasa ziren haren eskuetatik: Unai Iturriaga, Igor Elortza, Onintza Enbeita, Iratxe Ibarra, Aritz Lopategi, Etxahun Lekue, Arkaitz Estiballes, Xabier Paya... baita Josu Goikoetxea gai-jartzaile eta idazlea, Zihara Enbeita irakasle, gai-jartzaile eta epailea, eta Ander Lipus antzezlea ere.

« Eskualdez eskualde joan zen gaitasuna ikusten zien gazteei zekien guztia irakasten. [...] Guk zerbait ekarri badugu, berari esker izan da. [...] 60ko hamarkadan, Xalbador, Uztapide eta abarrekin hasi zen. Neurri luzekoa ez zen bertsokera bat zen, plaza librekoa. Txapela jantzi zuenean, berriz, Egaña, Amuriza, Lizaso, Jon Sarasua eta abar zituen ondoan. Aldaketa handia zen: errima eta joskera landuagoak, neurri luzeak, gai sozialagoak... »

Igor Elortza[7]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jon Lopategi
  1. Auñamendi. Noiz kontsultatua:2016-8-30
  2.   Bertsozale Elkartea Jon Lopategi 1989ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko txapeldunaren agurra (Bideoa) . Noiz kontsultatua: 2019-02-08 .
  3. a b   «Jon Lopategi - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus (Bertsozale Elkartea) . Noiz kontsultatua: 2019-02-08 .
  4.   Eslava, Ana (2019-02-09) ««Lopategi fenomeno berri bat izan zen bertsolaritzan»» Berria . Noiz kontsultatua: 2019-02-09 .
  5.   «Jon Lopategi Lauzirika :: Inguma - Euskal komunitate zientifikoaren datu-basea» www.inguma.eus . Noiz kontsultatua: 2019-02-09 .
  6.   Elkartea, Xenpelar Dokumentazio Zentroa-Bertsozale «Jon Lopategi - Biografiak - BDB. Bertsolaritzaren datu-basea» bdb.bertsozale.eus . Noiz kontsultatua: 2019-02-08 .
  7.   Berasategi Otamendi, Gorka (2019-02-08) «Jon Lopategi bertsolaria hil da» Berria . Noiz kontsultatua: 2019-02-09 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]