Lertxuntxo txiki

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Lertxuntxo txiki
Aigrette garzette au lac sud de Tunis (site RAMSAR).jpg
Iraute egoera

Arrisku txikia (IUCN 3.1)
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaChordata
KlaseaAves
OrdenaPelecaniformes
FamiliaArdeidae
GeneroaEgretta Egretta
Espeziea Egretta garzetta
Linnaeus, 1766
Datu orokorrak
Zabalera 92 cm
Lertxuntxo txiki bat Plaiaundiko parke ekologikoan arraina ehizatu berritan.

Lertxuntxo txikia (Egretta garzetta) ardeidae familiako hegaztia da, Europan, Asian, Australian eta Afrikan bizi dena[1].

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Koartzen artean tamaina ertainekoa da. 55-65 zentimetrotako altuera eta 88-105 zentimetrotako hego-zabalera du. 350 eta 550 gramo arteko pisua du. Lumaia erabat zuria du, batzutan urdinxka ere izan daiteke. Mokoa eta hankak beltzak dira eta behatzak aldiz horiak. Mokoaren eta begiaren artean zati biluzi bat badu, kumatze garaian hori bizikoa bihurtzen dena. Garai hortan deigarriena buruan ateratzen zaizkion bi luma luze dira, 15 zentimetro ingurukoak.

Hegan ari denean "S" itxuran jartzen du lepoa eta hankak atzerantz luzatzen ditu[2].

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ebroko haranaren hezeguneetan kokatzen da, baina Kantauriko kostaldean ere ohikoa da, bereziki Bizkaian. Padura, aintzira eta urtegietan ikusten da, normalean zuhaitz ugari dagoen eremuetan[2][3].

Elikadura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ehizan ari denean ez du onartzen kiderik inguruan. Uretan poliki mugitzen da eta hanka baten gainean geldirik jartzen da, lepoa atzera botata eta moko aurrerantz eta beherantz zuzendurik. Beste hanka uretan sartzen du eta azkar mugitzen du azpian egon daitekeen arraina ezkutalekutik ateratzeko eta harrapakina aurkitzen duenean balezta baten gisan mokoaz harrapatzen du[3]. Arrain txikiak jaten ditu baina dieta osatzeko ornodun txikiak (anfibio, narrasti, ugaztun) eta intsektuak jaten ditu[2].

Ugalketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ehundaka bikote izatera iristen diren koloniak eratzeko gai da[3] eta normalean beste zankaluze batzuekin batera elkartzen da, amiltxoriarekin eta lertxuntxo itzainarekin bereziki[4]. Habia zuhaitz edo zuhaixketan egiten du, baita 20 metrotako altueran ere. Habiak 30-35 cm-ko diametroa eta 10-15 cm-ko altuera ditu eta adartxo eta makilaz eginda dago. Ez da habia txukunegia izaten.

Apirila aldean jartzen ditu arrautzak, berde-urdinxkak hasieran baina txitatzea aurrera doan heinean zuritzen doaz[5]. Hiru edo bost arrautza jartzen ditu eta 21-22 egunetan zehar txitatzen ditu hala arrak nola emeak[2].

Txitek 30 egun behar dituzte habiatik jeisteko eta 40-45 egun pasata hegan egiteko gai dira.

Taxonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Carl von Linneok deskribatu zuen 1766 urtean, Systema Naturae liburuaren hamabigarren edizioan. Ardea garcetta izena eman zion "koartza koartzatxoa" esan nahi du[6]. 1817 urtean Thomas Ignatius Maria Forster naturalista ingelesak Egretta generoa sortu zuen eta bertan kokatu zituen lertxuntxo txikia eta bere ahaideak[7].

Egretta garzettak bi edo hiru azpiespezie ditu:

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Hoyo, J. del, et al., (1992). Handbook of the Birds of the World, 1. lib. Bartzelona: Lynx Edicions. 412. orr. ISBN 84-87334-10-5
  2. a b c d «Garceta común», SEO/BirdLife.
  3. a b c «Lertxunak: zango luzeak, moko zorrotza - Zientzia.eus» zientzia.eus . Noiz kontsultatua: 2019-11-29.
  4. Witherby, H. F. (1943) Handbook of British Birds, Volume 3: Hawks to Ducks. H. F. and G. Witherby Ltd. 139-142. or..
  5. (Ingelesez) Hancock, James; Kushlan, James A. (2010-09-30) The Herons Handbook A&C Black ISBN 978-1-4081-3496-2 . Noiz kontsultatua: 2019-11-29.
  6. (Frantsesez) Linné, Carl von (1707-1778) Auteur du texte (1766-1768) Systema naturae per regna tria naturae : secundum classes, ordines, genera, species cum characteribus, differentiis, sinonimis, locis. Tomus 1 / [Pars 1 / Caroli a Linné] . Noiz kontsultatua: 2019-11-29.
  7. «World Birds Taxonomic List: Genera and species with citations.» web.archive.org 2012-05-09 . Noiz kontsultatua: 2019-11-29.
Wikispezieetan bada informazioa gehiago, gai hau dela eta: Egretta_garzetta