Mariupol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mariupol
Маріуполь
Жданов
Маріуполь
Мариуполь
Жданов
Мариуполь
Павловск
Ukrainako eskualde garrantziko hiria
Ilyicha Mariupol.jpg
Mariupolgo Ilyich Steel & Iron Works siderurgia-guneaCommons-logo.svg Irudi gehiago
Flag Mariupol.jpg Mariupol gerb.png
Administrazioa
Herrialdea  Ukraina
Oblast edo probintzia Donetsk
Alkatea Vadim Boychenko (en) Itzuli
Izen ofiziala Маріуполь
Жданов
Мариуполь
Жданов
Маріуполь
Мариуполь
Павловск
Jatorrizko izena Маріуполь
Жданов
Маріуполь
Мариуполь
Жданов
Мариуполь
Павловск
Posta kodea 87500–87590
Geografia
Koordenatuak 47° 07′ 50″ N, 37° 33′ 50″ E / 47.1306°N,37.5639°E / 47.1306; 37.5639Koordenatuak: 47° 07′ 50″ N, 37° 33′ 50″ E / 47.1306°N,37.5639°E / 47.1306; 37.5639
Azalera 243,9 km²
Altuera 67 m
Demografia
Biztanleria 449.498 (2017)
Red Arrow Down.svg-4.125 (2016)
Dentsitatea 1.842,2 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera X. mendea
Ordu eremua UTC+02:00 eta UTC+03:00
Hiri senidetuak Taganrog eta Qiqihar
http://www.marsovet.org.ua/

Mariupol[1] (ukraineraz Маріуполь —ahoskera: [mariˈupʌlʲ]; errusieraz Мариуполь; grezieraz Μαριούπολη), 1948tik 1989ra Andrei Zhdanoven omenez Zhdanov deitua[2] (ukraineraz eta errusieraz: Жданов), Ukrainako hego-ekialdeko portu hiri bat da. Azoveko itsasoaren ertzean dago, Kalmius ibaiaren bokalean. Donetskeko oblastaren barnean dago eta Donbass eskualde historikoaren parte da. 2011ko urtarrilaren 1ean 466.665 biztanle zituen[3]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun Mariupol dagoen lekuan, kosakoen gotorleku bat zegoen XVI. mendean. 1778 eta 1780 artean, Errusiako tsarrak hala aginduta, Krimeako greziarrak bertan kokatu ziren[4]. Krimeako Gerran (1853-1856) hiriak kalte handiak izan zituen. Burdinbidea 1882an iritsi zenetik, Donbasseko ikatza bertako portutik esportatzen hasi zen. 1886 eta 1889 artean merkataritza portu berria eraiki zen. XIX. mende amaieratik aurrera, hiriaren ondoan fabrika metalurgikoak kokatzen hasi ziren[2].

1917ko abenduaren 30ean sobietar agintea ezarri zen Mariupolen. 1920an fabrika metalurgikoak nazionalizatu ziren eta 1924an Ilyich izeneko plantan batu ziren. 1930eko hamarkadan Azovstal metalurgia-fabrika eraiki zen. 1980ko hamarkadaren bigarren erditik goiti Perestroikak aldaketa ekonomiko eta politiko sakonak eragin zituen[2].

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Mariupol, 1955–2011)   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 20.0 15.0 18.6 27.2 32.7 37.0 37.2 38.0 32.0 27.1 18.0 13.5 38.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) -0.8 -0.1 4.9 13.1 19.7 24.4 27.2 26.5 20.7 13.2 5.9 1.0 13.1
Batez besteko tenperatura (ºC) -3.3 -2.8 1.7 9.4 15.8 20.2 22.7 21.9 16.4 9.6 3.2 -1.3 9.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −5.9 −5.5 -1.1 5.8 11.5 15.3 17.6 16.8 11.7 5.9 0.6 −3.8 5.8
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −26.6 −25.0 −20.0 −7.3 0.0 5.6 8.9 -1.0 −1.1 −8.0 −17.0 −24.5 −26.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 35.1 33.0 37.5 44.5 44.0 52.9 44.2 43.0 39.4 28.6 47.8 60.5 510.5
Prezipitazio egunak (≥ ) 17.7 14.9 15.4 10.4 8.1 8.0 5.2 4.1 6.9 9.5 12.7 15.9 128.8
Hezetasuna (%) 89.0 86.2 83.0 73.9 70.0 67.5 65.6 61.2 67.4 79.0 86.7 88.9 76.5
Iturria: Climatebase.ru[5]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiria garrantzi handiko metalurgia eta makinagintza gunea eta Ukrainako itsas portu nagusietako bat da. Ilyich Steel & Iron Works eta Azovstal herrialdeko altzairu fabrika garrantzitsuenetakoak dira eta Azovmash makinagintza-lantegi handiena. Mariupolen Donetskeko oblastaren esportazioen herena eta Ukrainakoen %7 ekoizten da[2].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindia. 157. araua: Europako hiriak. .
  2. a b c d Mariupol city, Ukraine Ukrainetrek.com
  3. Aipuaren errorea: Konpondu beharreko erreferentzia kodea dago orri honetan: ez da testurik eman ukrpop izeneko erreferentziarako
  4. Urumera Munduko hizkuntzen amarauna
  5. Mariupol Ukraine Climate Data. Climatebase . Noiz kontsultatua: 29 September 2012.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]