Patrice Lumumba

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Patrice Lumumba.

Patrice Lumumba (1925eko uztailaren 2a - Katanga, 1961eko urtarrilaren 17a) Afrikako buruzagi antiinperialista izan zen. Belgikatik independentzia lortu ondorengo Kongoko Errepublika Demokratikoko estreinako gobernuburu demokratikoa izan zen, 1960eko ekainetik irailera arte. Uste denez, CIAren laguntzaz preso hartu eta erail zuten.

Kongoko mugimendu nazionalistako buruzagia zen; alderdi hori izan zen garaile 1960ko hauteskundeetan (burujabetasuna eskuratu zuten urtea). Lehen ministro izendatu zuten, urte berean arerio zuen Kasavubuk errepublikako aginpidea eskuratu zuen arte. Barne arazoen eta Katangako lurraldearen bereizte nahien aurrean, Sobietar Batasunari laguntza eskatu zion. Kasavubuk kargutik eraitsi eta Mobutu Sese Seko koronelak atxilo hartu zuen (1960ko abenduan). Albiste ofizialaren arabera, Katangara erbesteratu eta ihes egin nahian hil zen.

Gizon zuria, gizon beltza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lumunbarena da behean idatzita dagoen hitzaldia. Kongo estatu askearen lehenengo hitzaldia izan zen. Independentziaren ospakizunetan, kolonialismoaren aurkako idei irmoak bota zituen Patricek.

Kongoko lehen lehendakaria izan zen Lumunbak, independentziaren ospakizun ofizialean esan zuen behean idatzita dagoena. Palais de la Nationen eman zuen, Léopoldvillen (gaur egun Kinshasa). Ospakizuna, Belgiarren agintaldiaren amaiera baketsuarekin harremana izan nahi zuen. Izan ere, bertan zeuden Belgiako eta Kongo askearen hainbeste agintari Balduin errege Belgiarra barne.

Lumumbaren hitzaldia, irratian mundu osoan entzun zena, kolonianismoaren aurkakoa izan zen eta Belgiarrek eta batez ere Belgikako erregeak, bere aurkako hitzaldi bat zela sentitu zuten. Kongoko herritarrek ondo hartu zuten baina gainerako herrialdeen iritziz, behar ez zen hitzaldia zen, izan ere independentziaren ospakizuna "ilundu" baitzuen. Izatez, ia-ia Belgika eta Kongoren arteako arazo diplomatiko baten iturria bihurtu zen.

≪Laurogei urte egin ditugu erregimen kolonialistan, gure zauriak ondo sendatu gabe daude eta mingarriak dira oraindik ahaztu ahal izateko.

Lan nekagarria ezagutu dugu, gosea kentzeko lain ematen ez zuen soldatekin ordaindua, ez jantzi ez behar den moduan bizi ahal izateko, ezta gure seme-alabek ikasteko (...). Barreak eta irainak ezagutu ditugu, beltzak garelako jasan behar genituenak. Nork ahaztuko luke beltzari "hi" esaten zaiola, ez laguna delako, "zu" ohoragarria zurientzat gordetzen delako baino?(...).

Indartsuenaren eskubideak baino aitortzen ez dituzten ustezko testu legalen aitzakian gure lurrak zapaltzea jasan behar izan dutu (...).

Beltzarentzat eta zuriarentzat legea inoiz berdina ez izatea pairatu dugu, doilor eta zitala batzuentzat eta erosotasun emailea besteentzat (...).

Iritzi politiko edo erlijio sinesmenengatik baztertutakoen sufrimendu bortitzak ezagutu ditugu: geure herrian bertan erbesteratuak, gure zoria heriotza bera baino txarragoa zen.≫

Patrice Lumunba, 1960ko ekainaren 30eko hitzaldia.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Patrice Lumumba Aldatu lotura Wikidatan


Biografia Artikulu hau biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.