Sylvia Plath

Wikipedia, Entziklopedia askea
Sylvia Plath
Sylvia Plath.jpg
Bizitza
JaiotzaBoston1932ko urriaren 27a
Herrialdea Ameriketako Estatu Batuak
BizilekuaLondres
Londres
Talde etnikoaaustro-estatubatuarra
HeriotzaLondres1963ko otsailaren 11 (30 urte)
Hobiratze lekuaHeptonstall (en) Itzuli
Heriotza moduasuizidioa: karbono monoxidoagatiko intoxikazioa
Familia
AitaOtto Plath
AmaAurelia Plath
Ezkontidea(k)Ted Hughes  (1956 -  1963)
Seme-alabak
Hezkuntza
HeziketaSmith College Artean graduatu : literatura zientzia
Newnham College (en) Itzuli
Wellesley High School (en) Itzuli
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakpoeta, idazlea, eleberrigilea, saiakeragilea, autobiografialaria, eguneroko-idazlea eta haur literatura idazlea
Enplegatzailea(k)Smith College
Lan nabarmenakBeirazko kanpaia
Ariel (en) Itzuli
The Colossus (en) Itzuli
Jasotako sariak
Izengoitia(k)Victoria Lucas
Genero artistikoaPoesia konfesionala
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioaunitarismoa

sylviaplath.info
IMDB: nm0686799 Literaturaren Zubitegia: i=602 Musicbrainz: 9b73926a-d249-4dfd-841b-db3a56be5d9f Songkick: 46265 Discogs: 854503 Find a Grave: 1580 Edit the value on Wikidata
Sylvia Plath signature (Mademoiselle 1953).svg

Sylvia Plath (Boston, Massachusetts, AEB, 1932ko urriaren 27a - Londres, Erresuma Batua, 1963ko otsailaren 11) ingelesezko estatubatuar poeta eta eleberrigile bat izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zortzi urte zituenean argitaratu zuen bere lehen poema, eta sari ugari eskuratu zituen artean haurra zela. Cambridgeko Unibertsitatean irakaslea izan zen, eta bertan ezkondu zen Ted Hughes poetarekin[1]. Bere buruaz beste egin zuen Londresen 30 urte zituenean[2].

Hil ondotik handituz joan da Plathen itzala. 1982an Pulitzer saria eman zioten[3].

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Silviaren poemek, irudi zorrotzak, sarritan bortitzak, dituzte ezaugarri nagusitzat. Confessional Poetry edo poesia konfesionala deitutako joeraren ordezkari nagusietako bat da Robert Lowellek zabaldu zuen bidearen urratzaile gorenetekoa, Anne Sextonekin batera[1].

Bere idatziak batera eta bestera bidali zituen arren, bizi zela, bi liburu baino ez zizkioten argitaratu: The Colossus and Other Poems (1960) eta The Bell Jar. 1963an[4].

Lan nagusiak:

  • The Colossus (1960, poemak).
  • The Bell Jar (1963, eleberri autobiografikoa, Victoria Lucas izengoitipean argitaratua),
  • Ariel (1965ean argitaratua, poema-bilduma).
  • Three women (1968)
  • Crossing the Water (1971n argitaratua, poema-bilduma),
  • Johnny Panic and the Bible of Dreams (1977, kontakizun laburrak; Johnny Panic eta ametsetako Biblia).

Lan euskaratuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Ariel eta beste poema batzuk. itzul.: Iñigo Astiz Denonartean, 2013[6].
  • Ispilua. itzul.: Maria Garziarena Garziarena-1, 1992
  • Beirazko kanpaia (Jatorrizko izenburua: The Bell Jar (1963)), Itz. Garazi Arrula Ruiz, Txalaparta, 2022[7].

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Tulips eta Lady Lazarus poemak SECRETISMO nesken musika taldeak kantu bihurtuta[12].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Zabala, Juan Luis. «Mina indar» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  2. Carlos, Ion Olano. «Heriotzan ere, egile» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  3. (Ingelesez) «Sylvia Plath was the first person who won a posthumous Pulitzer Prize» The Vintage News 2016-12-15 (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  4. Irizar, Itziar Ugarte. «Plathen lainobera beltza» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  5. PLATH, Sylvia; CANO, Harkaitz ; ALLEPUZ, Anuska.- Hiru Emakume: Poema Bat Hiru Ahotsetan Argitalpen elebiduna. Berriozar: Denonartean, 2018. ISBN 978-84-16791-67-5, hegal azaletik eta kontrazaletik hartutako datuekin osatutako informazioa
  6. Gurrutxaga, Alex. «Plath, poesia oihukatua» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  7. «'Beirazko kanpaia', den-dena nahi zuen poeta gaztearen ahaleginak eta gainbehera» El Diario Vasco 2022-03-05 (Noiz kontsultatua: 2022-03-06).
  8. a b (Ingelesez) Nast, Condé. (2018-10-29). «Sylvia Plath’s Last Letters» The New Yorker (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  9. (Gaztelaniaz) Caballé, Anna. (2016-12-27). «¿La dama o el tigre?» El País ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  10. (Ingelesez) Merkin, Daphne. (2020-10-27). «Shifting the Focus From Sylvia Plath’s Tragic Death to Her Brilliant Life» The New York Times ISSN 0362-4331. (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  11. Astiz, Iñigo. «Amatasunaren kaleidoskopioa» Berria (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).
  12. (Ingelesez) «Lady Lazarus, by SECRETISMO» Tres incendios records (Noiz kontsultatua: 2022-03-13).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]