Armeniera

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Armeniera
Հայերեն, Hayerēn'
Non mintzatzen den: Armenia, inguruko herrialdeak (Nagorno-Karabakh, Errusia, Georgia, Iran, Siria, Libano, Irak eta Turkia) eta diaspora (AEB, Frantzia eta Kanada
Eskualdea: Kaukaso mendilerroa
Hiztunak: 7 milioi 
Rankina: Ez 100 mintzatuenen artean
Hizkuntza familia: Indoeuroparra
 Armeniera
 
Estatus ofiziala
Hizkuntza ofizialtzat duten lurraldeak: ArmeniaArmenia
Flag of Nagorno-Karabakh.svg Karabakh Garaia (nazioartean onartu ez den estatua)
Erakunde araugilea: Arautu gabea
Hizkuntza kodeak
ISO 639-1: hy
ISO 639-2: arm (B) / hye (T)
ISO 639-3:

 

Armeniera[1] (Հայերեն, hayeren) armeniarrek mintzatzen duten indoeuropar hizkuntza da.

Hizkuntza honek badu berezko alfabetoa (armeniar alfabetoa), Erdi Aroan Mesrop Mashtots santuak sortua.

Armeniera, Armenian ez ezik, Nagorno-Karabakhen (Azerbaijandik de facto independentzia lortu duen eskualdea), Errusian, Georgian, Iranen, Sirian, Libanon, Iraken eta Turkian ere hitz egiten da.[2] Armeniar genozidioak 1915ean eta ondoren eragindako diasporaren eraginez, era berean, hizkuntza hau herrialde ugaritara hedatu da.

Idazkera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Հայոց այբուբեն.svg
Armeniar alfabetoa[3]
Ա ա : Aib Խ խ : Khe Չ չ : Txa
Բ բ : Ben Ծ ծ : Tsa Պ պ : Pe
Գ գ : Gim Կ կ : Ken Ջ ջ : Je
Դ դ : Da Հ հ : Ho Ռ ռ : Ra
Ե ե : Jetx Ձ ձ : Dza Ս ս : Se
Զ զ : Za Ղ ղ : Ghat Վ վ : Vev
Է է : E Ճ ճ : Txe Տ տ : Tin / Tiun
Ը ը : Et Մ մ : Men Ր ր : Re
Թ թ : To Յ յ : Ji / Hi Ց ց : Tso
Ժ ժ : Zhe Ն ն : Nu Ւ ւ : Hin¹
Ի ի : Ini Շ շ : Xa Փ փ : Pir / Piur
Լ լ : Lin / Liun Ո ո : Vo Ք ք : Ke
XIII. mendean gehitu ziren hizkiak Digrafo eta loturetatik iritsi diren hizkiak
Օ օ : O ՈՒ Ու ու : U
Ֆ ֆ : Fe և : Jev

Armeniera
¹ <Ւ/ւ> hizkia ez da erabiltzen ekialdeko armeniar alfabetoan.

Armenieraren dialektoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armenierak bi dialekto multzo ditu: ekialdekoa eta mendebaldekoa. Dialekto multzo horietako bakoitzak bere estandar idatzia du.

Bi dialekto estandar (bi armeniera batu)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

V. mendetik XVIII.eraino, dialekto idatzi nagusia armeniera klasikoa izan zen (armenieraz, grabar, hau da, «literaturakoa»). XIX. mendean, baina, Errusiar eta Otomandar inperioek Armenia beren artean zatitzearekin batera, bitan banatu zen idatzizko tradizioa, eta orduz geroztik armenieraren dialekto idatzi nagusiak bi dira:

Hala ekialdeko nola mendebaldeko armenieratik turkieraren eragin lexiko ia guztiak ezabatu zituzten armenieradunek XX. mendean, armeniar genozidioaren ondoren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Armeniera Aldatu lotura Wikidatan
Wikipedia
Hizkuntza honek bere Wikipedia du.
Bisita ezazu.