Friuli-Venezia-Julia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Friuli-Venezia-Julia

Friuli-Venezia Giulia-Flag.png
Hiriburua Trieste
Probintziak Gorizia
Pordenone
Trieste
Udine
Italy Regions Friuli-Venezia Giulia Map.png
Eremua 7.845 km²
Biztanleria 1.191.588
(2005)
Dentsitatea 156 bizt / km²
Udalerriak 219
Eskualdeko burua Riccardo Illy
-
www.regione.fvg.it

Friuli-Venezia-Julia[1] (Friulieraz Friûl-Vignesie Julie) Italiako eskualdea da, ipar-ekialdean dagoena. Trieste du hiriburu. Hiri nagusiak: Udine, Montfaucon.

1963az geroztik, lurralde autonomoa da. Udine, Gorizia, Pordenone eta Triesteko probintziak hartzen ditu (7.846 km2; 1.233.984 biztanle 1981ean).

Orografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karniako Alpeen eta Juliakoen artean, mendiz eta muinoz osaturiko lurraldea da iparraldea. Hegoaldea ordoki emankorra da; mendebala aldiz lehorra edo urez betea da. Itsasertzeko aintzirak lehortu egin dituzte. Ibaiak: Piave, Tagliamento, Isonzo.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza da nagusi lurralde guztian. Mendian abere-hazkuntza eta basoak. Mendebaleko ordokiak belardiz estaliak daude, eta ekialdean artoa lantzen da batez ere. Udinen barazkiak lantzen dira. Industriak ez du garrantzia gehiegirik: zeta, altzariak. Metalgintza astunak ere bere lekua du Udinen eta Montfauconen. Azken hori eta Trieste dira Italiako portu nagusietakoak.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Friuli deitura Forum Julii antzinako hiriaren izenetik dator. Dukerri lombardiarra izan zen VI. mendean; Karlomagnok bere egin zuen (775), eta 1077an Akileako aitalehenen eskuetara aldatu zen, eta horiek zatirik handiena Veneziari eman zioten (1420). Dukerriaren beste zatia Austriara joan zen 1500ean, eta hortik dator Austriako Friuliaren (Trieste hiriburua) eta Veneziako Friuliaren (hiriburua Udine) bereizketa; azken hori Campoformioko hitzarmenean Austriara joan zen. Eskualdeko zatirik handiena Italiako erresumara itzulia izan zen (1866). 1947an, Italiak Jugoslaviari eman behar izan zion Ekialdeko Friuli, Trieste ezik.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Karnten estatua (Austria), Karniar Alpeak; hegoaldean Itsaso Adriatikoa, Triesteko golkoa; ekialdean Goriška (Eslovenia), Isonzo eta Juliar Alpeak; eta mendebaldean Veneto eskualdea, Piave, mugakide ditu.

Probintziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pertsonaia ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Friuli-Venezia-Julia Aldatu lotura Wikidatan


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]