Veneto

Veneto
130px
Hiriburua	Venezia
Probintziak	Belluno Padova Rovigo Treviso Venezia Verona Vicenza
Eremua	18399 km²
Biztanleria	4957082 (2011)
Dentsitatea	269,4 bizt / km²
Udalerriak	581
Eskualdeko burua	Luca Zaia Lega Nord
www.regione.veneto.it/channels

Venetoko probintziak

Veneto (italieraz: Veneto, venezieraz: Vèneto, friulieraz: Venit, ladinoz: Veneto) Italiako ipar-ekialdeko eskualdea da. 18.399 km²ko azalera du eta 2011n 4.957.082 biztanle zituen (269,4 biztanle/km²). Hiriburua eta hiri nagusia Venezia da.

Historikoki garrantzi handia izan zuen Veneziako Errepublikaren garaietan, VII. mendetik XVIII. mendera arte.

Geografia

Iparraldean Trentino-Adige Garaiarekin du muga, ipar-ekialdean Austriarekin, ekialdean Friuli-Venezia Giulia eskualdea eta Itsaso Adriatikoarekin, hegoaldean Emilia-Romagnarekin eta mendebaldean Lonbardiarekin.

Iparraldea menditsua da oso. Gardako aintziraren eta Karniar Alpeen artean Dolomitak daude. Bertako gailurrik garaienak Marmolada (3.342 m) eta Tre Cime di Lavaredo (2.999 m) dira. Hegoaldea ordoki emankorra da, Veneziaraino hedatzen dena. Eskualdeko ibairik garrantzitsuenak Po, Adige, Brenta, Piave eta Livenza dira.

Probintziak

Administratiboki, Veneto zortzi probintziatan banaturik dago.

Probintzia	Azalera (km²)	Biztanleak (2011)	Dentsitatea	Udalerriak	Hiriburua
Belluno, BL	3.678	212.984	57,9	69	Belluno
Padova, PD	2.141	939.131	438,6	104	Padova
Rovigo, RO	1.789	248.049	138,6	50	Rovigo
Treviso, TV	2.477	891.597	359,9	95	Treviso
Venezia, VE	2.463	866.259	351,7	44	Venezia
Verona, VR	3.121	925.290	296,5	98	Verona
Vicenza, VI	2.722	873.772	321	121	Vicenza

Udalerri nagusiak

Ord.	Udalerria	Biztanleak (2011)	Azalera (km²)	Dentsitatea (hab./km²)	Garaiera (m)	Probintzia
1.	Venezia	270.589	414,57	653,6	1	VE
2.	Verona	264.161	206,63	1.278,6	59	VR
3.	Padova	214.099	92,85	2.305,8	12	PD
4.	Vicenza	115.655	80,54	1436	39	VI
5.	Treviso	83.504	55,50	1.504,6	15	TV
6.	Rovigo	53.390	108,55	491,8	6	RO
7.	Chioggia	50.600	185,20	273,2	2	VE
8.	Bassano del Grappa	43.716	46,79	934,3	129	VI
9.	San Donà di Piave	41.917	78,73	532,4	3	VE
10.	Schio	39.688	67,04	592	200	VI

Ekonomia

Laborantza (artoa, garia, garagarra, azukre erremolatxa, mahatsa, fruitu arbolak) eta industria (janari industria, ehungintza, altzairugintza, papergintza, azukre findegiak, ontziolak) dira ekonomiaren oinarriak. Veneziakoa eta Chioggiakoa dira eskualdeko portu nagusiak.

Venetoar ezagunak

• Marco Polo, veneziar esploratzaile eta merkataria.
• Giacomo Casanova, veneziar abenturazalea.
• Carlo Goldoni, XVIII. mendeko veneziar antzerkigilea.
• Giorgione, margolaria.
• Andrea Mantegna, Pizkundeko margolaria.
• Giovanni Bellini, Pizkundeko margolaria.
• Giambattista Tiepolo, XVII. mendeko margolaria.
• Tiziano Vecellio, XVI. mendeko margolaria.
• Canaletto, XVII. mendeko margolaria.
• Andrea Palladio, Pizkundeko arkitektoa.
• Paolo Veronese, veronar margolaria.
• Antonio Vivaldi, musikagilea, biolinjolea eta musika barroko konposatzailea.
• Luciano Benetton, enpresaburua.
• Giovanni Rana, enpresaburua.

Ikus, gainera

• Ladinia
• Padania
• Veneziera

Kanpo loturak

• (Italieraz) Webgune ofiziala