Gobi

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Gobi
Говь
Desert - Inner Mongolia edit.jpg
Gobi basamortua Barne Mongolian.
Gobi non dagoen adierazten duen Txina-ko/-go/-eko mapa
Gobi
Eskualdea  Mongolia
 Txina
Koordenatuak 42°35′N 103°25′E / 42.583°N 103.417°E / 42.583; 103.417Koordenatuak: 42°35′N 103°25′E / 42.583°N 103.417°E / 42.583; 103.417
Azalera 1.295.000 km²
Luzera 1.500 km.
Zabalera 800 km.
Punturik garaiena  (2.400 m.)
Punturik beherena Nemegt arroa (900 m.)
Tenperatura gorena 38 °C
Tenperatura baxuena -43 °C
Prezipitazioa 10-250 mm/ur
Baliabideak Kobre

Gobi[1] (mongolieraz: Говь, txineraz: 戈壁; pinyinez: gē bì) Txinako iparraldea eta Mongoliako hegoalde artean dagoen basamortua da. Munduko basamorturik nagusienetakoa da. Iparraldean Altai mendiak eta Mongoliako estepak, hego-mendebaldean goi-ordoki tibetarra eta iparraldeko Txinako ordokia hego-ekialdean ditu. Gobi mongolieraz "basamortua" esan nahi du.

Historikoki, Gobi Mongoliar inperioaren zati bat izan da eta Zetaren bideak zeharkatu du.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gobiren klima aldakorra da oso tenperatura aldetik, ez bakarrik urtean zehar baita 24 ordutan ere.

Tenperaturak
Ulaanbaatar (1.150 m.)
Sivantse (1.190 m.)
Urteko batez bestekoa –2,5 °C +2,8 °C
Urtarrilako batez bestekoa –26,5 °C –16,5 °C
Uztailako batez bestekoa 17,5 °C 19,0 °C
Muturrak 38,0 °C eta –43 °C 33,9 °C eta –47 °C

Neguko batez besteko gutxiengo tenperaturak –40 °C dira eta udako batez besteko tenperatura beroenak 45 °C. Prezipitazio gehiena udan jasotzen da.

Ekoeskualdeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gobi bost basamortu eta erdibasamortu-ekoeskualdetan banatu daiteke:

  • Ala Shan erdibasamortu-goi-ordokia iparraldetik Gobi Altai mendilerrotik Helan mendietara hedatzen dena.

1911 baino lehengo esplorazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hona hemen esploratzaileen zerrenda:

  • Marco Polo (1273-1275)
  • Jean-François Gerbillon (1688-1698)
  • Eberhard Isbrand Ides (1692-1694)
  • Lorenz Lange (1727-1728 y 1736)
  • Fuss eta Alexander G. von Bunge (1830-1831)
  • Hermann Fritsche (1868-1873)
  • Pavlinov eta Z.L. Matusovski (1870)
  • Ney Elias (1872-1873)
  • Nikolai Przhevalsky (1870-1872 y 1876-1877)
  • Zosnovsky (1875)
  • Mikhail V. Pevtsov (1878)
  • Grigory N. Potanin (1877 y 1884-1886)
  • Béla Széchenyi kondea eta Lajos Lóczy (1879-1880)
  • Grum-Grzhimailo anaiak (1889-1890)
  • Pyotr Kuzmich Kozlov (1893-1894 y 1899-1900)
  • Vsevolod I. Roborovsky (1894)
  • Vladimir A. Obruchev (1894-1896)
  • Karl Josef Futterer eta Dr. Holderer (1896)
  • Charles-Etienne Bonin (1896 y 1899)
  • Sven Hedin (1897 y 1900-1901)
  • K. Bogdanovich (1898)
  • Ladyghin (1899-1900) eta Katsnakov (1899-1900)

Artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1977ko, Close Encounters of the Third Kind pelikulan, S.S. Cotopaxi itsasontziak Habanarako bidean zihoazela, galdu egiten da eta Mongoliako Gobin agertu.

2004ko Flight of the Phoenix pelikula Gobin galdutako hegazkinari buruzkoa da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Gobi