Limousin

Limousin
— Frantziako eskualdea —
Prefektura	Limoges
Departamenduak	Corrèze Creuse Haute-Vienne
Gobernua - Presidentea - Prefeta	Jean-Paul Denanot (PS) Dominique Bur
Eremua - Guztira	16.942 km²
Biztanleria (2007) - Guztira - Dentsitatea	727.000 42.9 bizt/km²
Azpibanaketak - Barrutiak - Kantonamenduak - Udalerriak	8 106 747
Eskualdeko Kontseiluaren webgunea

Limousin (okzitanieraz Lemosin) Frantzia erdialdeko eskualdea eta Okzitaniako probintzia tradizionala.

Corrèze (19), Creuse (23) eta Haute-Vienne (87) departamenduek osatzen dute. Prefektura Limoges hirian dago.

Geografia

Vienne ibaiaren bidegurutzea, non Limousingo hiru departamenduek bat egiten duten.

Eskualde mugakideak

Centreko lurraldea iparraldean; Auverniako eskualdea, ekialdean; Akitania eta Midi-Pyrénées, hegoaldean, eta Poitou-Charentes, mendebaldean.

Datu orokorrak

16.942 km²-ko azalera du, eta, 2010ean, 727.000 biztanle. Hiriburua Limoges da. Hiri nagusiak: Brive-la-Gaillarde, Guéret eta Tulle.

Orografia eta klima

Massif Central mendien ondoko lautadak eta mendi apalak zabaltzen dira ekialdean (Gentoux, 950 m; Millevaches, 978 m, eta Monédières, 920 m) eta zabaldi apalagoak mendebaldean. Hegoaldean daude lur beherenak (Brive, 142 m). Mendebaldean arroila sakon bihurriak daude (Creuse, Vienne, Vézère et Corrèze).

Klima Mediterraneo aldekoa da oro har: uda beroak eta negu freskoak. 700-1.000 mm euri izaten da urtean.

Ekonomia

Limoges hiria da lurraldeko ekonomiagune nagusia. Ospe handiko portzelanarekin batera (azken hamarkadetan guztiz berritu dute Limogesko portzelanarako industria), industria tradizionalak bizirik dirau (larrukiak, papera, altzariak) eta industria berria sortu da azkenaldi honetan (metalgintza, industria elektrikoa, eta beste).

Limousin osoko industriaren erdia Limoges hirian dago. Corrèzeko departamenduan Brive-la-Gaillarde da industria-hiri nagusia, eta Creusekoan Guéret.

Industria, dena den, bigarren mailakoa da, oro har (% 30,6). Nekazaritza da nagusi Limousingo lurraldean (% 33,6) eta abere-hazkuntzak hartzen du jarduera horien % 80 (behi- eta ardi-azienda).

Gero eta garrantzitsuagoa da zerbitzuen alorra (% 35).

Historia

Ménardeixko zutarri eta trikuharria (Pionnat, Creuse departamendua).

Historiaurreko garaietako giza arrastoak aurkitu dira Limousinen. Neolito Arotik aurrera bizigune egonkor ugari eratu ziren, eta herri zeltak eta ligurrak izan ziren bertan. K. a. 51. urtean erromatarrek konkistatu zutenean galiarrak ziren nagusi.

III. mendean hasi zen kristautzea Martzial santuaren eskutik. IV. mendearen bukaeratik aurrera bisigodoen mendean egon zen.

VII. mendean Akitaniako dukeen eraginpeko lurralde bihurtu zen.

XII. mendean, Eleonor Akitaniakoa Henrike II.a Ingalaterrako erregearekin ezkondu ondoren, Ingalaterrako koroari lotu zitzaion, eta Erdi Aro guztian Frantziako erresumaren eta Akitaniako lurren arteko muga zen.

XVII. mendean Frantziako erresumako lurralde bihurtu zen, eta Limoges hiria bihurtu zen bertako hiriburu. Frantziako iraultzaren ondoren hiru departamendutan banatu zen Limousingo lurraldea: Corrèze, Creuze eta Haute-Vienne.

XIX. mendean, hazkunde txiki bat izan zuen bertako biztanleriak burdinbideak zabaldu ondoren (900.000 biztanle 1861ean eta 986.000 1891n), baina hurrengo 70 urtean biztanleriaren laurdena galdu zuen.

Limousindar ospetsuak

• Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), Limogesko margolari inpresionista.

Kanpo-loturak

• Limousin-eko webgune ofiziala (Frantsesez)