Patata-arrautzopil

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Patata-arrautzopila
Tortilla-de-patatas.jpg
Bitan zatitutako patata-tortilla.
Beste izenak Patata-tortilla
Eskualdea  Nafarroa
Osagaiak patata eta arrautzak
Aldaerak Tipularekin edo piperrekin
Antzeko janariak Arrautzopila

Patata-arrautzopila edo patata-tortilla espainiar eta euskal sukaldaritzaren plater nagusienetariko bat da, patata eta arrautzek osatutakoa.

Prestakuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lau lagunentzako osagaiak:

Prestakuntza:

  1. Tipulak eta patatak zuritu.
  2. Tipulak txikitu. Zartaginean oliba-olioa bota eta tipula frijitu marroi bihurtu arte.
  3. Patatak puskatan zatitu tipulak prestatu bitartean. Ondu nahi beste eta zartaginera bota.
  4. Frijitu dena tenperatura ertainean, noizbehinka nahasiz dena apur bat marroi bihurtu arte.
  5. Zartagina sutik kendu eta olioa hustu.
  6. 8 arrautzak ontzi batean ondo-ondo irabiatu, gehitu patatak eta tipulak.
  7. Zartaginera olio pixka bat bota eta nahasketa gehitu. Arrautzak ondo prestatu, hasieran su altuan eta gero su geldian.
  8. Eman buelta tortillari alde biak egiteko. Bero zein epel zerbitzatu daiteke.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tortillaren lehendabiziko aipamena Nafarroako Gorteetara bidalitako 1817ko memorial de ratonera (euskaraz "sagu-zuloaren txostena") agirian dago. Hantxe nekazari petxari eta koilazoen egoera azaltzen da, Iruñea eta Erriberako biztanleekin alderatuta. Mendialdeko nekazariek elikadura kaskarra azaldu ondoren honela dio: “…tortillaz egindako bi edo hiru arrautza 5 edo 6 [lagunentzako] gure emakumeek nola egin handia eta lodia badakitela, arrautz gutxirekin eta patata, ogi arrail edo edozer nahasiz"[1].

Kondairak dio Tomas Zumalakarregik Bilbo setiatzen ari zela asmatu zuela platera armada karlista erraz eta ondo elikatzeko. Nahiz eta egia den ala ez ezin jakin, tortillaren zabalkuntza Karlistadetan izan zela ematen du. Beste kondairak dio, Zumalakarregi jeneralak bere etxean zuen emakume xume batek, beste jakirik ez zuenez, patata, arrautza eta tipula erabili zituela jeneralaren mesederako.

Aldaketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Patata-tortilla asturiarra.

Hain da ezaguna platera non Sukaldari beste errezeta baitaude patata-tortilla prestatzeko. Bertsio nagusiek osagai berriak gehitzen dizkiote errezetari: piper berdeak, txorizoa, kalabazina, alberjiniak, perretxikoak edo urdaiazpikoa. Espainian famatua den tortilla paisanak piper gorri, ilarrak eta txorizo ditu. Egitura eta lodiera eskualdez eskualde aldatzen da. Normalean ogiarekin hartzen da eta batzuetan ogitartekoan.

Argentinan patata-tortillaren aldaketa dago: tipula gehiago, erremolatxa eta espinakak dituena.

Suitzan rösti izeneko errezeta egiten dute, patatak bai baina arrautzak erabiltzen ez dituena[2].

Espainiako Gerra Zibilean arrautzik ez zeudenez, arrautza gabeko tortilla-patata asmatu zuten, irin, ur eta esne erabiliz. Patatak ez zituztenak berriz, laranja-azala erabili zituzten[3].

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. José María Iribarren: "El comer, el vestir y la vida de los navarros de 1817, a través de un 'memorial de ratonera'", Principe de Viana (aldizkaria) 17, 65. zbk. (1956), 473-486 orr. Jatorrizko testua gaztelaniaz: "...dos o tres huevos en tortilla para cinco o seis, porque nuestras mujeres la saben hacer grande y gorda con pocos huevos mezclando patatas, atapurres de pan u otra cosa...".
  2. New York Times: Röstiren errezeta
  3. Eslava Galán, Juan "Una historia de la guerra civil que no va a gustar a nadie, "Planeta, 287-288. orr., 2005 ISBN 84-08-05883-5

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Patata-arrautzopil Aldatu lotura Wikidatan