Alzheimer

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Alzheimer
Auguste D aus Marktbreit.jpg
Deskribapena
Mota taupatia
Espezialitatea neurologia
Sintoma(k) eguneroko bizitza oztopatzen duen memoria galtzea, espazioa eta denbora nahastea, arazoak planifikatzeko edo konpontzeko zailtasuna, etxean, lanean edo aisialdian ohikoak diren gauzak egiteko zailtasuna, irudiak edo espazio-harremanak ulertzeko arazoa, epaitzeko gaitasunaren murriztea, lan edo jarduera sozialetatik aldentzea, hitz egiterakoan edo idazterakoan hitzekin arazoaka, aldaketak izakera edo portaerana
gauzak ordenez aldatzea eta pausoak errepikatzeko ezintasuna
Asoziazio genetikoa APOE Itzuli, NKAIN2 Itzuli, BMPER Itzuli, SLC8A1-AS1 Itzuli, MS4A3 Itzuli, CR1 Itzuli, CD2AP Itzuli, ABCA7 Itzuli, INPP5D Itzuli, ZCWPW1 Itzuli, CELF1 Itzuli, FERMT2 Itzuli, CASS4 Itzuli, PTK2B Itzuli, SORL1 Itzuli, SQSTM1 Itzuli, NDUFAF6 Itzuli, AP2A2 Itzuli, IGH Itzuli, SPPL2A Itzuli, TRIP4 Itzuli, CD33 Itzuli, GLIS3 Itzuli, PRRC2C Itzuli, FMN2 Itzuli, CTNNA2 Itzuli, LIMS2 Itzuli, MOBP Itzuli, STK32B Itzuli, AFF1 Itzuli, ANKRD55 Itzuli, CAMK4 Itzuli, DMXL1 Itzuli, MEGF10 Itzuli, SAP30L Itzuli, PLEKHG1 Itzuli, CYCS Itzuli, ELMO1 Itzuli, HECW1 Itzuli, EXOC4 Itzuli, CSMD1 Itzuli, ST18 Itzuli, NCS1 Itzuli, PLPP4 Itzuli, ARHGAP20 Itzuli, SLC4A8 Itzuli, CRADD Itzuli, ANO4 Itzuli, GPC6 Itzuli, MYO16 Itzuli, CLMN Itzuli, GABRG3 Itzuli, VAT1L Itzuli, CACNA1G Itzuli, BCAS3 Itzuli, PPIAP59 Itzuli, TGM6 Itzuli, PARVB Itzuli, APOC1 Itzuli, NECTIN2 Itzuli, TOMM40 Itzuli, TREM2 Itzuli, MPZL1 Itzuli, ATXN7L1 Itzuli, LUZP2 Itzuli, CDON Itzuli, PCNX1 Itzuli, PICALM Itzuli, PPP1R3B Itzuli, SLC4A1AP Itzuli, POLN Itzuli, CNTNAP2 Itzuli, STK24 Itzuli, VSNL1 Itzuli, BIN1 Itzuli, MPP7 Itzuli, ZNF320 Itzuli, STK11 Itzuli, DIP2C Itzuli, DCHS2 Itzuli, CLU Itzuli, CCDC134 Itzuli, MTHFD1L Itzuli, RELN Itzuli, PCDH11X Itzuli eta GAB2 Itzuli
Honen izena darama Alois Alzheimer
Tratamendua
Erabil daitezkeen botikak quetiapine Itzuli, aripiprazole Itzuli, galantamine Itzuli, donepezil Itzuli, risperidone Itzuli, memantine Itzuli, rivastigmine Itzuli, rivastigmine Itzuli, memantine Itzuli eta pyritinol Itzuli
Identifikatzaileak
OMIM 104300, 502500, 604154, 615590, 615711, 605526, 104300, 604154 eta 502500
DiseasesDB 490
MedlinePlus 000760
eMedicine 000760
MeSH D000544 eta D000544
GeneReviews NBK1161
Disease Ontology ID DOID:10652 eta DOID:10652

Alzheimer edo Alzheimerren gaixotasuna neurologiaren arloko endekapenezko gaitz terminala da. Dementziaren lehenengo eragilea da eta mundu mailan 29,8 miloi pertsona kaltetzen ditu. Normalean, 65 urtetik gorako jendeak pairatzen du, hasiera goiztiarraren agerpenak ere dauden arren.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alois Alzheimer psikiatra alemaniarrak lehen kasua identifikatu zuen 1901ean, gaixotasunari izena emanez.

Gaixo ezagunak mundu mailan eta historian zehar Ronald Reagan presidente estatubatuarra eta Rita Hayworth eta Charlton Heston aktoreak izan dira. Gurean, Eduardo Txillida eskultorea eta Martin Ugalde kazetari, idazle eta politikaria ditugu, besteak beste.

Sintomak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hasieran, oroimenaren arazoak sortzen ditu, denborarekin progresiboak direnak. Aurrerantzean, buru-nahasmena, sumina, aldartearen aldaketak, hitz egiteko asaldurak eta oroimenaren galtze larria. Urteekin, kalte fisikoak ere jasango ditu gaixoak, heriotza etorri arte (5-20 urte).

Bilakaera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eritasun honen bilakaeran, lau urratseko sailkapena erabiltzen da oro har: Lehenengoa aurre-dementzia da, eta ondorengo hiruak fase goiztiarra, moderatua eta aurreratua.

Tratamendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Prebentzioaren arloan zeregin handirik ez badago ere, neurri batzuk har daitezke nolabait balizko agerpena luzatzeko, hala nola jatekoarekin, buru-ariketak eginez eta harreman sozialak landuta.

Tratamenduari dagokionez, sendagai erabat eraginkorrik ez dago, baina bizi-itxaropena luzatzeko baliogarriak izan daitezke, batez ere hasierako faseetan. Hala ere, alboko eragin sendagailogikoak ere kontuan hartu behar dira.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Alzheimer Aldatu lotura Wikidatan
Gai honi buruzko informazio gehiago lor dezakezu Luanda errorea in package.lua at line 80:module 'Module:Wikidata/debug' not found. Scholian