Edukira joan

Amberg

Wikipedia, Entziklopedia askea
Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: «Amberg (argipen)»
Amberg
Amberg
Amberg
major regional center (en) Itzuli
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Alemania
Alemaniako estatua Bavaria
Regional district in BavariaPalatinatu Garaia
AlkateaMichael Fritz
Izen ofizialaAmberg
Amberg
Jatorrizko izenaAmberg
Amberg
Posta kodea92224
Udalerri kodea09361000
Geografia
Koordenatuak49°26′40″N 11°50′54″E / 49.4444°N 11.8483°E / 49.4444; 11.8483
Mapa
Azalera50,13 km²
Altitudea374 m
MugakideakAmberg-Sulzbach District (en) Itzuli
Demografia
Biztanleria42.631 (2025eko abenduaren 31)
alt_left 21.641 (%50,8) (%49,2) 20.990 alt_right
alt_left 21.297 (%50) (%Adierazpen errorea: Ustekabeko / eragilea)  alt_right
Dentsitatea850 bizt/km²
Etxebizitzak18.879
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia09621
Hiri senidetuakFreiberg, Desenzano del Garda, Bad Bergzabern, Bystrzyca Kłodzka, Geretsried, Kranj, Périgueux, Schnaittenbach, Trikala, Ústí nad Orlicí, Bystrzyca Kłodzka udalerria eta Siilinjärvi
MatrikulaAM
amberg.de

Amberg (bavarieraz Kaufbeiren) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Palatinatu Garaiko eskualdeko hiri askea.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiriaren lehenengo aipamena 1034koa, Ammenberg izena ematen zaio idatzi hartan. Burdina landuz Erdi Aroko herri garrantzitsu bihurtu zen. 1269tik aurrera Wittelsbach etxearen menpe egon zen.

Palatinatu garaia protestante bihurtu zen XVI mendean. Agintariek erradikalagoa zen Kalbinismoa bultzatu bazuten ere herriak Luteranismoa nahiago izan zuen. 1628an ordean Wittelsbach etxeak beraiek gobernatzen zuten Bavarian sartu zuten eta Ambergeko herritarrek katoliko bihurtu ezean herritik alde egitera bultzatu zituzten.

1796an, Napoleondar Gerretan, borroka latza izan zen Ambergen, 35.000 soldadu frantziar eta 40.000 soldadu austriarren artean. Austriak irabazi zuen.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren base bat egon zen Ambergen 1992an itxi zena.

Udaletxea merkatu plazan
Stadtbrille zubia

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Stadtbrille zubia: Antzinako harresiaren arkuen azpitik ibaia pasatzen zen. Gaur egun harresia populaturik dago.
  • Merkatu plaza: Inguruan ditu udaletxe gotikoa eta San Martin eliza gotikoa.
  • Jauregi berria: XV menena eraikitako jauregi hau Palatinatuko konteen egoitza izan zen. 1603an berriztu zuten..

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Amberg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2022ko zentsuaren arabera 41.876 biztanle zituen: 20.420 gizonezko (% 48,8) eta 21.457 emakumezko (% 51,2); 100 emakumeko 95,2 gizonezko zeuden. Biztanleen % 15,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 24,0 65 urte edo gehiagokoak. Biztanleen % 12,5 atzerriko herritartasuna zuen. Biztanleen % 40,4 ezkongabeak ziren eta % 41,8 ezkonduta edo izatezko bikote erregistratuan.[1]

Biztanleriaren tamainaUrtea010.00020.00030.00040.00050.000180018501900195020002050AmbergBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 20.415 gizon, 21.461 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
9.31
 
75+
 
14.40
11.24
 
65-74
 
12.84
22.83
 
50-64
 
23.25
11.80
 
40-49
 
10.80
13.95
 
30-39
 
11.78
7.04
 
25-29
 
5.40
7.93
 
18-24
 
6.51
2.85
 
15-17
 
2.60
7.73
 
6-14
 
7.22
2.72
 
3-5
 
2.62
2.60
 
0-2
 
2.60
Iturria: Datu hauek Alemaniako erroldatik hartu dira (Alemanez) Personen: Alter (11 Altersklassen) - Familienstand (ausführlich)/Familienstand - Geschlecht. Statistisches Bundesamt (Destatis) / Zensusdatenbank 2024-07-11 (kontsulta data: 2026-09-05)..

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2022ko erroldaren arabera, udalerrian biztanleen % 69,2ek ez zuen inolako migrazio-jatorririk, ez berak ez gurasoek. % 29,4k migrazio-jatorri osoa zuten: beraiek etorkinak ziren edo bi gurasoak ziren etorkinak; eta % 1,4k gurasoetako bat bakarrik zuten etorkina. Migrazio-jatorri osoa zutenen artean, % 83,7 beraiek etorritakoak ziren eta % 16,3 bi guraso etorkinen ondorengoak ziren.[2]

Migrazio-jatorria

28.974
12.330
Migrazio-jatorririk gabe (28.974)Migrazio-jatorri osoa (12.330)Migrazio-jatorri partziala (572)

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2022ko erroldaren arabera, udalerrian 23.857 etxebizitza zeuden. Horietatik gehienak (14.041, % 58,9) alokairuan ziren. Etxebizitzen batez besteko azalera 89,39 m²-koa zen eta batez besteko alokairua 6,36 €/m²-koa. Hutsik zeuden etxebizitzen tasa % 4,8 zen, eta okupatutako etxebizitzen artean % 38,8 jabeak okupatzen zituzten.[3]

23.857etxebizitza
89,39 m²batez besteko azalera
6,36 €/m²batez besteko errenta

Erabilera

8.583
14.041
Jabetzan (8.583)Alokairuan (14.041)Aisialdikoa (82)Hutsik (1.147)
% 4,8hutsik dauden tasa
% 38,8jabetza tasa

Gela kopuruari dagokionez, etxebizitza gehienek 3 gela zituzten (5.866). Etxebizitza gehienak 1960-1969 artean eraiki ziren (4.455); eraikin guztien % 87,5 1980 baino lehen eraiki zen. Berogailuari dagokionez, berogailu zentrala (zentralheizung) zen nagusi (16.685 etxebizitza).[3]

Gela kopurua

Gela bakarra1.109
2 gela3.342
3 gela5.866
4 gela5.579
5 gela3.673
6 gela2.143
7 gela edo gehiago2.148

Eraikuntza garaia

1919 aurretik2.346
1919-19492.213
1950-19593.936
1960-19694.455
1970-19793.572
1980-19891.823
1990-19992.527
2000-20091.477
2010-2015686
2016 eta geroago824

Berogailu mota

4.267
16.685
Urrutiko berogailu-sarea (Fernheizung) (1.302)Solairuko berogailua (Etagenheizung) (4.267)Bloke-berogailua (Blockheizung) (303)Berogailu zentrala (Zentralheizung) (16.685)Labe indibiduala (1.101)Berogailurik gabe (206)

Guztira 9.791 bizitegi-eraikin zeuden. Eraikinen gehiengoa etxe bakartua zen (5.155, % 52,7). Eraikinen artean, gehienek etxebizitza bakarra zuten (5.832).[3] Guztira 22.071 etxegune zeuden. Etxegune gehienak pertsona bakarrekoak ziren (10.656, % 48,3).[4]

9.791bizitegi-eraikin
22.071etxegune

Eraikin mota

5.155
1.416
2.828
Etxe bakartua (5.155)Etxe atxikia (bikoitza) (1.416)Ilarako etxea (2.828)Bestelako eraikin mota (392)

Etxebizitza kopurua eraikineko

5.832
1.396
1.823
Etxebizitza bakarra (5.832)2 etxebizitza (1.396)3-6 etxebizitza (1.823)7-12 etxebizitza (629)13 etxebizitza edo gehiago (103)

Etxegunearen tamaina

10.656
6.196
2.516
1.851
Pertsona bakarra (10.656)2 pertsona (6.196)3 pertsona (2.516)4 pertsona (1.851)5 pertsona (581)6 pertsona (265)

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabellen. Statistisches Bundesamt (Destatis) (kontsulta data: 2026-09-05).
  2. ↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Demografie. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
  3. 1 2 3 (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Gebäude und Wohnungen. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.
  4. ↑ (Alemanez) Zensus 2022 – Regionaltabelle: Haushalte und Familien. Statistisches Bundesamt (Destatis) 2024-07-11.


Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Amberg&oldid=11690602"(e)tik eskuratuta